Lợi nhuận VIX lao dốc khi chi phí tự doanh tăng đột biến
Theo báo cáo tài chính quý III/2026 vừa công bố, Công ty Cổ phần Chứng khoán VIX (HoSE: VIX) ghi nhận doanh thu hoạt động đạt 2.047,6 tỷ đồng, giảm 36,4% so với mức 3.221,8 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận trước thuế chỉ đạt 192,1 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế còn 173,8 tỷ đồng, giảm 92,9% so với con số 2.449,4 tỷ đồng của quý III/2025.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự suy giảm hiệu quả hoạt động tự doanh, vốn đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu thu nhập của VIX. Trong quý III, lãi từ các tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) đạt 1.630,2 tỷ đồng, giảm hơn 1.120 tỷ đồng so với cùng kỳ.
Lãi bán tài sản tài chính FVTPL giảm từ 1.374,8 tỷ đồng xuống chỉ còn 89 tỷ đồng, tương đương mức giảm hơn 93%. Đây là yếu tố lớn nhất khiến doanh thu hoạt động của VIX sụt giảm, bất chấp khoản lãi đánh giá lại tài sản tài chính vẫn đạt 1.413,4 tỷ đồng, cao hơn khoảng 66,3 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.
Chi phí hoạt động tăng vọt từ 50,5 tỷ đồng lên 1.744,4 tỷ đồng, tương đương gần 35 lần. Riêng khoản lỗ từ tài sản tài chính FVTPL ghi nhận 1.717,8 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước khoản mục này được ghi nhận âm 11,2 tỷ đồng.
Trong cơ cấu chi phí, chênh lệch giảm đánh giá lại tài sản tài chính FVTPL lên tới 1.362,8 tỷ đồng, trái ngược với mức âm 188,7 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025. Bên cạnh đó, lỗ bán tài sản tài chính tăng từ 176,4 tỷ đồng lên 352,3 tỷ đồng.
Theo giải trình của VIX, sự gia tăng mạnh của chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh tài sản tài chính đã ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh trong kỳ. Dù doanh nghiệp vẫn ghi nhận khoản lãi đáng kể từ đánh giá lại danh mục đầu tư, mức lỗ phát sinh ở các tài sản khác cùng sự suy giảm lãi bán chứng khoán đã làm thu hẹp mạnh lợi nhuận.
Doanh thu môi giới chứng khoán cũng giảm gần 60%, từ 92 tỷ đồng xuống còn 37,3 tỷ đồng. Lãi từ các khoản cho vay và phải thu đạt 337,4 tỷ đồng, giảm nhẹ so với mức 341,4 tỷ đồng cùng kỳ. Hoạt động bảo lãnh, đại lý phát hành chứng khoán và lưu ký có cải thiện nhưng đóng góp tương đối nhỏ vào tổng doanh thu.
Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu hoạt động của VIX đạt 5.050,3 tỷ đồng, giảm hơn 18% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt 423,7 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 388,1 tỷ đồng, lần lượt giảm khoảng 91,7% và 90,6% so với 9 tháng đầu năm 2025.
Trong 9 tháng, chi phí hoạt động của VIX lên tới 4.239,3 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với mức 806,9 tỷ đồng cùng kỳ. Riêng chi phí liên quan đến lỗ từ tài sản tài chính FVTPL chiếm 4.155,2 tỷ đồng, phản ánh tác động đáng kể từ biến động giá và hoạt động giao dịch danh mục tự doanh.
Danh mục tự doanh vượt 23.000 tỷ đồng, dư nợ margin giảm gần 3.000 tỷ đồng
Dù kết quả kinh doanh sụt giảm mạnh, quy mô danh mục đầu tư tài chính của VIX vẫn tăng đáng kể trong 9 tháng đầu năm. Tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản của công ty đạt 39.860,1 tỷ đồng, tăng gần 5.700 tỷ đồng, tương đương 16,7% so với đầu năm.
Trong đó, giá trị hợp lý của danh mục tài sản tài chính FVTPL đạt 23.099,1 tỷ đồng, tăng gần 8.560 tỷ đồng so với mức 14.540,6 tỷ đồng đầu năm, tương đương mức tăng 58,9%. Đây tiếp tục là khoản mục lớn nhất trên bảng cân đối kế toán, chiếm khoảng 58% tổng tài sản của VIX.
Xét theo cơ cấu, cổ phiếu niêm yết chiếm tỷ trọng lớn nhất với giá trị hợp lý 12.310,6 tỷ đồng, tăng từ mức 10.030,9 tỷ đồng đầu năm. Giá trị các khoản ủy thác đầu tư tăng mạnh từ 2.487,4 tỷ đồng lên 7.603,5 tỷ đồng, tương đương hơn ba lần. Danh mục cổ phiếu chưa niêm yết cũng tăng từ 1.323,7 tỷ đồng lên 2.048,9 tỷ đồng, trong khi trái phiếu chưa niêm yết đạt 1.136,1 tỷ đồng.
Theo thuyết minh báo cáo tài chính, tổng giá gốc của danh mục FVTPL tại cuối tháng 9 đạt 19.433 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 3.666,1 tỷ đồng so với giá trị hợp lý. Tuy nhiên, mức chênh lệch đánh giá lại thuần của danh mục đã giảm so với đầu năm, phản ánh sự thu hẹp của phần lợi nhuận chưa thực hiện.
Đặc biệt, đối với cổ phiếu niêm yết, chênh lệch đánh giá lại thuần giảm gần 2.838 tỷ đồng so với đầu năm. Các khoản ủy thác đầu tư ghi nhận chênh lệch đánh giá lại thuần tăng khoảng 1.842 tỷ đồng, cho thấy sự phân hóa đáng kể về hiệu quả giữa các nhóm tài sản trong danh mục đầu tư của VIX.
Trái với đà mở rộng danh mục tự doanh, hoạt động cho vay của công ty ghi nhận xu hướng thu hẹp. Tại ngày 30/9, tổng các khoản cho vay và phải thu đạt 12.442,2 tỷ đồng, giảm khoảng 2.938 tỷ đồng so với đầu năm. Riêng dư nợ cho vay giao dịch ký quỹ (margin) giảm từ 15.359,4 tỷ đồng xuống 12.415,5 tỷ đồng, tương đương mức giảm hơn 19%.
Một thay đổi lớn khác nằm ở cơ cấu nguồn vốn. Vốn chủ sở hữu của VIX tại cuối quý III đạt 32.865,7 tỷ đồng, tăng hơn 11.410 tỷ đồng so với đầu năm. Trong đó, vốn góp của chủ sở hữu tăng từ 15.314,3 tỷ đồng lên 25.727,9 tỷ đồng.
Theo báo cáo lưu chuyển tiền tệ, trong 9 tháng đầu năm, VIX thu về hơn 11.026 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu và nhận vốn góp của chủ sở hữu. Cùng thời điểm, tổng nợ phải trả giảm từ 12.712,3 tỷ đồng xuống còn 6.994,5 tỷ đồng. Riêng dư nợ vay ngắn hạn giảm gần một nửa, từ 11.332 tỷ đồng xuống 5.650 tỷ đồng.
Việc tăng vốn và thu hẹp nợ vay cũng diễn ra trong bối cảnh dòng tiền kinh doanh của VIX tiếp tục âm. Lũy kế 9 tháng, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm 5.130,1 tỷ đồng, chủ yếu gắn với việc gia tăng đầu tư vào các tài sản tài chính FVTPL. Ngược lại, dòng tiền thuần từ hoạt động tài chính dương 5.344,3 tỷ đồng, nhờ nguồn tiền huy động từ phát hành cổ phiếu, sau khi bù trừ các khoản vay và trả nợ.
Tính đến cuối tháng 9/2026, tiền và các khoản tương đương tiền của VIX đạt 2.263,8 tỷ đồng, tăng từ mức 2.049,1 tỷ đồng đầu năm. Trong khi đó, lợi nhuận chưa phân phối giảm từ 5.846 tỷ đồng xuống còn 5.005,6 tỷ đồng, với phần lợi nhuận chưa thực hiện giảm từ 3.346,8 tỷ đồng xuống 2.932,9 tỷ đồng.
