Top đầu công ty chứng khoán: TCBS dẫn đầu tài sản và lợi nhuận, VPBankS vượt lên về doanh thu

Theo báo cáo ngành chứng khoán của SHS Research và FiinPro-X, tính đến cuối quý III/2026, tổng tài sản của những công ty chứng khoán lớn nhất thị trường tiếp tục tập trung tại nhóm doanh nghiệp có tiềm lực vốn mạnh và khả năng mở rộng hoạt động cho vay ký quỹ.

Tuy nhiên, thứ hạng về quy mô tài sản không hoàn toàn tương đồng với kết quả kinh doanh. Một số doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng lợi nhuận chưa tương xứng, trong khi những công ty có quy mô nhỏ hơn lại ghi nhận tỷ suất sinh lời vượt trội.

TCBS dẫn đầu quy mô tài sản, VPBankS đứng đầu doanh thu

Theo thống kê của SHS Research dựa trên dữ liệu FiinPro-X và báo cáo tài chính hợp nhất, TCBS (TCX) dẫn đầu bảng xếp hạng tổng tài sản của các công ty chứng khoán tại ngày 30/9/2026 với 96.974 tỷ đồng. Xếp ngay phía sau là Chứng khoán SSI với tổng tài sản 92.441 tỷ đồng. VPBankS (VPX) giữ vị trí thứ ba với 83.312 tỷ đồng.

Khoảng cách giữa ba doanh nghiệp dẫn đầu và phần còn lại tương đối lớn. VPS (VCK), doanh nghiệp đứng thứ tư, có tổng tài sản 48.809 tỷ đồng, thấp hơn VPBankS khoảng 34.500 tỷ đồng.

Đứng ở các vị trí tiếp theo lần lượt là VNDirect (VND) với 45.636 tỷ đồng, ACBS với 43.799 tỷ đồng, HSC (HCM) với 43.044 tỷ đồng và Vietcap (VCI) với 40.401 tỷ đồng. LPBankS (LPS) và VIX hoàn tất top 10 với tổng tài sản lần lượt 39.909 tỷ đồng và 39.860 tỷ đồng.

Top 10 công ty chứng khoán có tổng tài sản lớn nhất tại cuối quý III/2026

Xét về vốn chủ sở hữu, TCBS tiếp tục dẫn đầu với 47.406 tỷ đồng, bỏ xa SSI ở vị trí thứ hai với 38.057 tỷ đồng. VPBankS đứng thứ ba với 36.282 tỷ đồng. Một điểm khác biệt xuất hiện tại nhóm tiếp theo khi VIX sở hữu vốn chủ sở hữu 32.866 tỷ đồng, đứng trên VPS với 32.074 tỷ đồng, dù quy mô tổng tài sản của VIX thấp hơn khá nhiều.

Nếu xét theo doanh thu hoạt động lũy kế 9 tháng, bảng xếp hạng lại thay đổi. VPBankS dẫn đầu với 10.544 tỷ đồng, vượt TCBS ở mức 10.062 tỷ đồng và SSI với 9.576 tỷ đồng. VPS đứng thứ tư với 6.949 tỷ đồng, tiếp theo là VNDirect đạt 5.391 tỷ đồng.

Tuy nhiên, vị trí dẫn đầu về lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ vẫn thuộc về TCBS. Doanh nghiệp này ghi nhận 4.587 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm, cao hơn khoảng 29% so với SSI, đơn vị đứng thứ hai với 3.552 tỷ đồng.

VPS dù đứng thứ tư về tài sản và doanh thu lại vươn lên vị trí thứ ba về lợi nhuận trong bảng thống kê, đạt 3.233 tỷ đồng, vượt VPBankS với 2.838 tỷ đồng. HDBS là một trường hợp nổi bật. Dù chỉ xếp thứ 13 trong top 20 doanh nghiệp theo tổng tài sản, với 27.750 tỷ đồng, công ty này đạt lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông mẹ 1.804 tỷ đồng, cao hơn cả VNDirect và nhiều doanh nghiệp có quy mô lớn hơn.

Đặc biệt, HDBS dẫn đầu nhóm 20 công ty về tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) với 27,7%, đồng thời có tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) đạt 15,7%. Hai chỉ tiêu tương ứng của TCBS là 13,4% và 6,7%, trong khi SSI đạt 12,6% và 5%. VIX dù nằm trong top 10 về tổng tài sản và top 5 về vốn chủ sở hữu nhưng lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông mẹ 9 tháng chỉ đạt 388 tỷ đồng, với ROE ở mức 1,9%.

Ai thống trị margin, môi giới và tự doanh chứng khoán?

Trong hoạt động cho vay margin, TCBS tiếp tục giữ vị trí số một với dư nợ 54.368 tỷ đồng tại cuối quý III/2026. VPBankS đứng thứ hai với 39.691 tỷ đồng, theo sau là SSI với 38.122 tỷ đồng.

HSC và VPS lần lượt xếp thứ tư và thứ năm với dư nợ 29.170 tỷ đồng và 25.363 tỷ đồng. Tổng dư nợ margin của năm công ty này đạt khoảng 186.700 tỷ đồng, tương đương gần 42% quy mô dư nợ toàn ngành.

Theo SHS Research, dư nợ cho vay ký quỹ của các công ty chứng khoán đạt gần 448.000 tỷ đồng tại cuối tháng 9/2026, tăng khoảng 22% so với cùng kỳ và lập mức kỷ lục mới.

Dù vậy, tốc độ tăng trưởng trong riêng quý III chỉ đạt 1,2% so với quý trước. Cùng thời điểm, giá trị giao dịch bình quân trên thị trường giảm xuống khoảng 15.200 tỷ đồng/phiên, thấp nhất kể từ quý IV/2024.

Đối với hoạt động môi giới cổ phiếu, VPS vẫn duy trì vị trí dẫn đầu theo thống kê của SHS, dù thị phần chịu áp lực từ sự cạnh tranh ngày càng lớn. TCBS cũng ghi nhận sự cải thiện thị phần, trong khi doanh thu và biên lợi nhuận môi giới của toàn ngành tiếp tục thu hẹp.

Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận gộp từ hoạt động môi giới của toàn ngành chỉ đạt khoảng 1.700 tỷ đồng, giảm 43,6% so với cùng kỳ. Riêng quý III, lợi nhuận gộp mảng này giảm tới 91,3%, xuống khoảng 200 tỷ đồng.

Ở mảng tự doanh, SSI mới là doanh nghiệp dẫn đầu về lợi nhuận gộp 9 tháng với 2.991 tỷ đồng, tăng 196 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước. TCBS đứng thứ hai với 2.423 tỷ đồng, tiếp theo là VNDirect với 1.951 tỷ đồng, VPS đạt 1.459 tỷ đồng và VPBankS đạt 1.407 tỷ đồng.

Trong khi SSI và VPS cải thiện lợi nhuận gộp tự doanh, một số doanh nghiệp khác ghi nhận sự sụt giảm mạnh. Đặc biệt, VIX chuyển từ mức lãi gộp tự doanh 4.556 tỷ đồng trong 9 tháng năm 2025 sang lỗ 304 tỷ đồng cùng kỳ năm 2026, tương đương mức chênh lệch gần 4.860 tỷ đồng.

Mảng ngân hàng đầu tư (IB) lại cho thấy một trật tự khác. TCBS giữ vị trí số một với doanh thu 2.103 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ. VPBankS đứng thứ hai với 1.641 tỷ đồng, tăng 73%, trong khi HDBS đạt 1.102 tỷ đồng, tăng 267%.

Ba doanh nghiệp này chiếm khoảng 78% doanh thu ngân hàng đầu tư của toàn ngành trong 9 tháng đầu năm, phản ánh mức độ tập trung cao của hoạt động bảo lãnh, đại lý phát hành và tư vấn tài chính.

Những thay đổi trong thứ hạng diễn ra khi ngành chứng khoán bước qua một quý kinh doanh kém thuận lợi. Theo SHS Research, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của toàn ngành trong quý III đạt khoảng 8.600 tỷ đồng, giảm 42,9% so với cùng kỳ và giảm 30,4% so với quý trước.

Trong bối cảnh đó, cho vay ký quỹ tiếp tục là trụ cột lợi nhuận, đóng góp khoảng 45% lợi nhuận gộp toàn ngành trong 9 tháng. Tuy nhiên, chi phí vốn bình quân đã tăng lên 7,2%, khiến chênh lệch giữa lãi suất cho vay margin và chi phí vốn thu hẹp còn khoảng 4,1 điểm phần trăm.