Bộ Xây dựng vừa báo cáo Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về kết quả kiểm tra, rà soát việc thu phí sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông, sau khi đề xuất thu phí của VETC và Viettel Money nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ người sử dụng.
Trước đó, hai đơn vị thông báo dự kiến áp dụng mức phí 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với khách hàng tổ chức, doanh nghiệp. Chính sách dự kiến áp dụng từ ngày 1/8/2026, nhưng đã phải tạm dừng sau khi vấp phải phản ứng của người dân.
Theo kết quả rà soát của Bộ Xây dựng, khoản thu mà các doanh nghiệp đề xuất là phí sử dụng phương tiện thanh toán, thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về ngân hàng. Đây không phải phí sử dụng đường bộ hay phí quản lý, duy trì tài khoản giao thông.
Không bắt buộc phải trả phí duy trì tài khoản giao thông
Bộ Xây dựng cho biết, theo quy định tại Nghị định 119/2024/NĐ-CP, tài khoản giao thông được sử dụng để quản lý thông tin về phương tiện và chủ phương tiện, không chứa tiền. Khi phát sinh giao dịch, tiền thanh toán được trừ trực tiếp từ phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt mà chủ phương tiện lựa chọn liên kết.
Các phương tiện này có thể là ví điện tử, thẻ tín dụng hoặc hình thức thanh toán khác được hệ thống hỗ trợ. Tại một thời điểm, tài khoản giao thông chỉ được kết nối với một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt.
Do đó, việc một đơn vị cung cấp ví điện tử áp dụng phí dịch vụ không đồng nghĩa người dân phải trả phí để duy trì tài khoản giao thông. Chủ phương tiện có thể hủy liên kết với phương tiện thanh toán hiện tại và chuyển sang lựa chọn khác phù hợp hơn. Việc thay đổi này không làm chấm dứt hay ảnh hưởng đến việc duy trì tài khoản giao thông.
Kết quả rà soát cũng cho thấy người dùng hiện có nhiều lựa chọn thanh toán khác nhau. Hệ thống VETC hỗ trợ 5 phương tiện thanh toán, gồm ví điện tử VETC, ví trả sau TPBank, ví trả sau BIDV, thẻ tín dụng TPBank và thẻ tín dụng BIDV.
Trong khi đó, hệ thống của Công ty CP Giao thông số Việt Nam (VDTC), đơn vị cung cấp dịch vụ ePass, hỗ trợ 11 phương tiện thanh toán, gồm ví MoMo, Viettel Money, các ngân hàng và cổng thanh toán FPT Pay.
Chính sách phí giữa các phương tiện thanh toán cũng không đồng nhất. Theo Bộ Xây dựng, tại thời điểm rà soát, ví điện tử VETC, Viettel Money và hình thức trích nợ tự động của Vietcombank được ghi nhận miễn phí, trong khi một số phương thức khác áp dụng mức phí cố định hoặc tính theo giá trị giao dịch.
Bộ Xây dựng đánh giá việc VETC và Viettel Money nghiên cứu thu phí sử dụng ví điện tử có sự tương đồng với chính sách của một số phương tiện thanh toán khác. Tuy nhiên, quyền lựa chọn phương thức thanh toán cần được bảo đảm để người dân có thể cân nhắc chi phí và nhu cầu sử dụng.
Đề xuất thu phí linh hoạt, miễn phí cho xe ít sử dụng
Theo giải trình của các doanh nghiệp, việc xây dựng chính sách thu phí nhằm bù đắp chi phí đầu tư, phát triển, quản lý và vận hành hệ thống ví điện tử. Các khoản chi bao gồm định danh, xác thực khách hàng, kết nối với ngân hàng và hệ thống thanh toán, xử lý và đối soát giao dịch, bảo đảm an toàn, bảo mật, quản trị rủi ro và chăm sóc khách hàng.
Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cho rằng cách thức thông tin, truyền thông và giải thích chính sách của doanh nghiệp chưa thực sự phù hợp, chưa làm rõ đầy đủ bản chất khoản phí cũng như quyền lựa chọn của người sử dụng dịch vụ. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến phản ứng, bức xúc của người tham gia giao thông.
Tại thời điểm kiểm tra, VETC và Viettel Money đã dừng triển khai chính sách thu phí để nghiên cứu các phương án phù hợp hơn với nhu cầu và tần suất sử dụng của khách hàng. Do chính sách chưa được triển khai thu phí nên chưa phát sinh thiệt hại thực tế đối với khách hàng.
Các phương án đang được nghiên cứu bao gồm thu phí theo lượt giao dịch, tính phí theo tỷ lệ giá trị giao dịch hoặc miễn phí đối với phương tiện ít sử dụng dịch vụ. Việc điều chỉnh, nếu có, cần được thông tin chính xác, đầy đủ và minh bạch để khách hàng nắm rõ trước khi áp dụng.
Bộ Xây dựng kiến nghị Phó thủ tướng Thường trực Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời xử lý và truyền thông những vấn đề phát sinh trong hoạt động thu phí điện tử không dừng.
Bên cạnh đó, cơ quan này đề xuất tiếp tục mở rộng kết nối tài khoản giao thông với nhiều ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán. Việc tăng số lượng phương thức thanh toán không chỉ giúp người dân có thêm lựa chọn mà còn tạo điều kiện cạnh tranh giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ, qua đó nâng cao chất lượng thanh toán điện tử trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
