Theo Cục Thuế, nghĩa vụ thuế sẽ phụ thuộc vào bản chất hoạt động, hình thức tổ chức kinh doanh và loại hợp đồng của người có thu nhập.
Theo hướng dẫn của cơ quan thuế, cá nhân hoạt động độc lập, thường xuyên, tự tổ chức việc tiếp thị và đăng ký hộ kinh doanh sẽ được xác định là cá nhân kinh doanh. Trường hợp này, doanh thu từ hoa hồng Affiliate được xếp vào hoạt động cung cấp dịch vụ và chịu thuế giá trị gia tăng (VAT) 5% cùng thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 2%, tương đương tổng mức thuế 7% trên doanh thu khi thuộc diện phải nộp thuế.
Ngược lại, nếu cá nhân không đăng ký kinh doanh, không tự tổ chức hoạt động mà thực hiện công việc theo hợp đồng hoặc nhận tiền công từ doanh nghiệp, khoản thu nhập này có thể được xác định là tiền lương, tiền công. Khi đó, thu nhập sẽ áp dụng biểu thuế thu nhập cá nhân lũy tiến từng phần, với mức cao nhất lên tới 35% theo quy định hiện hành.
Cục Thuế cho biết việc xác định nghĩa vụ thuế không dựa trên tên gọi như Affiliate, KOL, KOC, streamer hay freelancer, mà căn cứ vào bản chất giao dịch.
Nếu cá nhân tự tìm kiếm khách hàng, chủ động cung cấp dịch vụ quảng bá, tự chịu trách nhiệm về hoạt động của mình thì được xem là hoạt động kinh doanh. Trong khi đó, nếu làm việc theo sự phân công hoặc hợp đồng với một tổ chức, doanh nghiệp thì khoản thu nhập sẽ được coi là tiền lương, tiền công.
Theo cơ quan thuế, việc bán hàng qua mạng xã hội hoặc sàn thương mại điện tử không làm thay đổi bản chất của hoạt động. Người nộp thuế phải tổng hợp đầy đủ doanh thu từ các nền tảng để xác định chính xác nghĩa vụ thuế.
Một điểm đáng chú ý là người vừa bán hàng online vừa nhận hoa hồng Affiliate sẽ phát sinh hai loại doanh thu khác nhau.
Trong đó, doanh thu bán hàng áp dụng thuế suất thuế thu nhập cá nhân 0,5%, còn doanh thu từ hoa hồng tiếp thị liên kết chịu thuế suất 2%. Tuy nhiên, khi xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế của hộ và cá nhân kinh doanh, toàn bộ doanh thu từ các hoạt động đều được cộng gộp để tính chung. Quy định này cũng áp dụng đối với trường hợp kinh doanh tại nhiều địa điểm khác nhau.
Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, người nộp thuế có quyền lựa chọn khoản doanh thu được đưa vào ngưỡng doanh thu không chịu thuế nhằm đảm bảo quyền lợi. Về mặt tối ưu thuế, nên ưu tiên đưa phần doanh thu từ hoa hồng Affiliate - vốn chịu thuế suất 2% - vào ngưỡng trước, sau đó mới cộng doanh thu bán hàng có thuế suất thấp hơn.
Ví dụ, một hộ kinh doanh có 500 triệu đồng doanh thu hoa hồng Affiliate và 700 triệu đồng doanh thu bán hàng, tổng doanh thu đạt 1,2 tỷ đồng. Khi đó, người nộp thuế có thể phân bổ 500 triệu đồng doanh thu Affiliate cùng 500 triệu đồng doanh thu bán hàng vào ngưỡng 1 tỷ đồng. Phần doanh thu vượt 200 triệu đồng còn lại là doanh thu bán hàng nên chỉ chịu thuế suất 0,5%, thay vì chịu thuế 2% nếu phần vượt thuộc doanh thu Affiliate.
Theo Cục Thuế, nhiều nền tảng hoặc đơn vị chi trả hiện khấu trừ 10% trước khi thanh toán hoa hồng cho người làm Affiliate. Tuy nhiên, đây chỉ là khoản khấu trừ tại nguồn, không đồng nghĩa với số thuế cuối cùng phải nộp.
Khi quyết toán, cơ quan thuế sẽ căn cứ vào hồ sơ, hợp đồng, chứng từ thanh toán cũng như bản chất của giao dịch để xác định khoản thu nhập thuộc diện kinh doanh hay tiền lương, từ đó tính đúng số thuế phải nộp hoặc hoàn trả nếu người nộp thuế đã nộp thừa.
Đại diện cơ quan thuế cũng khuyến nghị những cá nhân hoạt động Affiliate thường xuyên nên đăng ký hộ kinh doanh, đăng ký mã số thuế và lưu giữ đầy đủ hợp đồng, chứng từ thanh toán, hồ sơ giao dịch để chứng minh bản chất hoạt động khi thực hiện kê khai, quyết toán thuế.
Thiên Ân
