Nâng hạng thị trường chứng khoán có thể hiểu đơn giản là Việt Nam được “thăng hạng” từ nhóm các thị trường nhỏ, ít được chú ý (cận biên) lên nhóm thị trường lớn hơn, chuyên nghiệp hơn (mới nổi). Khi điều này xảy ra, các quỹ đầu tư lớn trên thế giới - đặc biệt là các quỹ ETF  sẽ buộc phải mua cổ phiếu Việt Nam để đưa vào danh mục của họ.

Điều này mang lại ba tác động lớn:

  • Thanh khoản thị trường tăng mạnh, dễ mua - dễ bán hơn.

  • Giá cổ phiếu có thể được định giá cao hơn vì có thêm dòng tiền ngoại.

  • Nhà đầu tư trong nước có thêm niềm tin, thị trường trở nên sôi động hơn.

2. Tiêu chí để được nâng hạng

Để được nâng hạng, thị trường Việt Nam phải đáp ứng nhiều tiêu chí khắt khe:

  • Thanh khoản và khối lượng giao dịch phải ổn định và đủ lớn.

  • Nhà đầu tư nước ngoài phải được mua bán dễ dàng, không bị hạn chế quá nhiều.

  • Hệ thống thanh toán phải nhanh, rủi ro giao dịch thấp.

  • Thông tin minh bạch, báo cáo tài chính chuẩn quốc tế và công bố song ngữ.

  • Có đầy đủ sản phẩm tài chính như phái sinh, trái phiếu, chứng quyền… để nhà đầu tư đa dạng chiến lược.

Tin vui là vài năm qua, Việt Nam đã cải thiện rất nhiều: nâng cấp thanh toán T+2, bỏ quy định nộp tiền trước 100% cho nhà đầu tư nước ngoài, chuẩn hóa báo cáo song ngữ và mở room ngoại ở một số doanh nghiệp.

Trong lần đánh giá hồi tháng 3, Việt Nam đạt 7/9 tiêu chí để nâng hạng. Tuy nhiên, để thị trường chứng khoán được nâng hạng, Việt Nam phải thỏa mãn 9 tiêu chí lớn bắt buộc và 2 tiêu chí mang tính tham khảo không bắt buộc. Hai tiêu chí còn lại là ký quỹ trước giao dịch nhà đầu tư nước ngoài và tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài (room ngoại) cũng đã được cơ quan quản lý hoàn thiện trong thời gian vừa qua.

3. Thời điểm & kỳ vọng

Với những thay đổi này, Việt Nam đang rất gần ngày được FTSE Russell nâng hạng. Nếu điều đó xảy ra, hàng tỷ USD có thể đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian ngắn, tạo ra hiệu ứng tăng giá và tăng thanh khoản.

4. Tác động khi nâng hạng

Khi nâng hạng thành công, thanh khoản thị trường sẽ bùng nổ, giá cổ phiếu có thể tăng nhờ được định giá cao hơn. Tâm lý nhà đầu tư cũng tích cực hơn, kéo theo dòng tiền trong nước tham gia mạnh mẽ. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý: thị trường thường tăng trước khi có thông báo chính thức, và có thể điều chỉnh sau khi quỹ hoàn tất mua bán.

5. Những cổ phiếu có thể được thêm vào rổ

Những mã có khả năng được quỹ nước ngoài chọn nhiều nhất là nhóm vốn hóa lớn, thanh khoản cao như:

  • Bất động sản: VIC, VHM, VRE

  • Ngân hàng: VCB, BID, MBB, TCB, ACB

  • Chứng khoán: SSI, VND, VCI
    Ngoài ra còn có nhóm thép (HPG, HSG), dầu khí (GAS, BSR, POW) và một số mã tiêu dùng như VNM, SAB.

6. Rủi ro cần lưu ý

Chưa có gì là chắc chắn 100%. Một số quy định về giới hạn sở hữu nước ngoài vẫn cần cải thiện. Nếu USD biến động mạnh, vốn ngoại có thể đảo chiều tạm thời. Và nếu mua đuổi giá quá cao trước khi nâng hạng chính thức, nhà đầu tư có thể rơi vào nhịp điều chỉnh sau khi quỹ cơ cấu danh mục xong.

7. Chiến lược đầu tư

Cách thông minh nhất là tích lũy dần các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản tốt ngay từ bây giờ. Nên chia nhỏ lượng mua, đa dạng ngành (ngân hàng, bất động sản, thép, dầu khí, chứng khoán), và chuẩn bị sẵn tiền mặt để tận dụng các nhịp điều chỉnh sau khi có tin nâng hạng.