Hàng loạt vụ thao túng giá cổ phiếu bị "khui"

Trong thời gian gần đây, hàng loạt vụ thao túng thị trường chứng khoán đã bị Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phát hiện và xử phạt trong quá trình giám sát và kiểm tra.

Gần đây nhất là vụ việc liên quan đến cổ phiếu SJS của Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Đô thị và Khu công nghiệp Sông Đà (nay là Công ty Cổ phần SJ Group).

Theo quyết định xử phạt của UBCKNN, trong giai đoạn từ ngày 10/4/2023 đến ngày 10/1/2024, ông Nguyễn Ngọc Chiến và ông Trần Quang Cành đã sử dụng 26 tài khoản chứng khoán để liên tục mua, bán cổ phiếu SJS, qua đó tạo ra cung – cầu giả tạo và thao túng giá cổ phiếu, vi phạm khoản 3 Điều 12 Luật Chứng khoán.

Bên cạnh hai cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi thao túng, 5 cá nhân khác cũng bị xử phạt do cho mượn tài khoản chứng khoán, gián tiếp “tiếp tay” cho hành vi vi phạm.

Trước đó, vụ việc tương tự đã xảy ra với cổ phiếu CRC của Công ty cổ phần Create Capital Việt Nam và cổ phiếu PPT của Công ty Cổ phần Petro Times.

Cụ thể, trong khoảng thời gian từ ngày 3/3/2025 đến ngày 1/8/2025, ông Nguyễn Tiến Độ đã sử dụng 2 tài khoản của chính mình và 8 tài khoản của 8 nhà đầu tư khác để liên tục mua, bán, giao dịch cổ phiếu CRC giữa các tài khoản với nhau nhằm mục đích tạo cung cầu giả tạo, thao túng giá cổ phiếu CRC.

Đối với cổ phiếu PPT, UBCKNN đã ban hành quyết định xử phạt bà Nguyễn Thị Nhung và bà Phạm Thị Hương vì đã sử dụng 19 tài khoản, bao gồm 15 tài khoản của 15 cá nhân khác để liên tục thực hiện việc mua, bán cổ phiếu PPT nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo, thao túng thị trường chứng khoán đối với cổ phiếu PPT trong thời gian từ ngày 17/06/2022 đến ngày 17/10/2024.

Đáng chú ý hơn cả là vụ thao túng cổ phiếu AGG của Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Bất động sản An Gia – một trong những vụ việc hiếm hoi có sự tham gia của tổ chức.

Theo quyết định xử phạt công bố hồi tháng 10/2025, trong giai đoạn từ ngày 1/12/2020 đến ngày 31/12/2022, ông Hồ Thành Trung đã sử dụng tới 92 tài khoản chứng khoán, bao gồm 4 tài khoản chứng khoán của chính mình, 2 tài khoản chứng khoán đứng tên Công ty cổ phần Quản lý và Đầu tư Trường Giang và 86 tài khoản chứng khoán của 27 nhà đầu tư khác.

Công ty Cổ phần Quản lý và Đầu tư Trường Giang bị phạt 3 tỷ đồng do đã ủy quyền cho ông Trung thực hiện giao dịch, góp phần tạo điều kiện cho hành vi thao túng. Ngoài ra, 26 cá nhân cho mượn tài khoản cũng "lĩnh" án phạt.

Không có khoản thu trái pháp luật

Điểm chung của các vụ việc thao túng chứng khoán nêu trên là “kết quả kiểm tra, tính toán khoản thu trái pháp luật có được do thực hiện hành vi vi phạm cho thấy không có khoản thu trái pháp luật” đối với các cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi tạo cung – cầu giả.

Đối với cá nhân có hành vi cho mượn tài khoản, “tiếp tay” cho hành vi thao túng chứng khoán, “kết quả kiểm tra chưa có cơ sở để xác định có số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm”.

Theo các quyết định xử phạt, các cá nhân trực tiếp tạo cung – cầu giả với mục đích thao túng giá cổ phiếu đều bị phạt tiền 1,5 tỷ đồng (mỗi người). Các cá nhân cho mượn tài khoản dẫn đến hành vi thao túng chứng khoán bị đình chỉ hoạt động giao dịch chứng khoán 9 tháng.

Tất cả cá nhân nêu trên đều bị áp dụng biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán, bao gồm cấm giao dịch chứng khoán trong 2 năm, cấm đảm nhiệm chức vụ tại các tổ chức kinh doanh chứng khoán trong thời hạn tương ứng.

Theo quy định tại Nghị định số 156/2020/NĐ-CP, trong trường hợp có khoản thu trái pháp luật, cá nhân và tổ chức vi phạm sẽ bị phạt tiền 10 lần khoản thu trái pháp luật nhưng không thấp hơn mức phạt tiền tối đa (3 tỷ đồng với tổ chức và 1,5 tỷ đồng với cá nhân), đồng thời buộc phải nộp lại khoản thu trái pháp luật có được do thực hiện hành vi vi phạm.

Thời gian mà các cá nhân này sử dụng hành vi tạo cung – cầu giả diễn ra trong vài tháng, thậm chí vài năm. Trong đó, vụ việc gần nhất diễn ra trong năm 2025 (tháng 3-8/2025) và bị xử phạt vào tháng 12/2025. Trong khi các vụ việc còn lại đều diễn ra trong khoảng gần 1 năm tới 2 năm.

Việc nhanh chóng phát hiện ra các hành vi thao túng chứng khoán và tiến hành ngăn chặn, xử phạt thể hiện sự sát sao của cơ quan quản lý trong vai trò giám sát thị trường. Trong bối cảnh thị trường tăng nóng, việc giảm sát chặt chẽ những cổ phiếu có biến động tăng/giảm mạnh so với diễn biến chung của thị trường, của ngành được UBCKNN đặc biệt chú trọng.

UBCKNN đã có chỉ đạo yêu cầu các đơn vị vận hành thị trường tập trung phát hiện, phân tích, đánh giá và báo cáo các giao dịch bất thường trên thị trường. Cơ quan quản lý nhấn mạnh, trong bối cảnh thị trường đang thu hút dòng tiền lớn, việc giám sát chặt chẽ là yếu tố then chốt nhằm duy trì sự ổn định, an toàn và minh bạch cho hệ thống.