Chỉ thị số 11/CT – BCT yêu cầu Cục Điều tiết Điện lực và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cũng như các đơn vị có liên quan, phải khẩn trương công khai, minh bạch các hoạt động sản xuất kinh doanh điện, nhất là về giá bán điện, các yếu tố hình thành giá, các cơ chế liên quan đến điều hành giá bán điện. Trên thực tế, việc công khai, minh bạch giá điện thời gian qua cũng đã được EVN rất chú trọng triển khai. Tuy nhiên, để tăng cường hơn nữa công tác này, thực hiện tốt chỉ thị của Bộ Công Thương. Đại diện lãnh đạo EVN cho biết, hiện Tập đoàn đang xây dựng kế hoạch tuyên truyền công khai, minh bạch, thường xuyên một cách rộng rãi về giá điện trên các phương tiện thông tin đại chúng. Đặc biệt, các tin tức đầy đủ về giá điện sẽ được cập nhật hàng ngày trên Bản tin Tài chính của VTV1 – Đài Truyền hình Việt Nam và trên trang thông tin điện tử chính thống của EVN là evn.com.vn.
Trong cuộc họp đầu năm 2014, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đặt mục tiêu toàn tập đoàn sản xuất kinh doanh điện có lãi khi giá bán điện bình quân năm 2014 tăng lên 1.533,09 đồng/kWh. Giá điện bình quân hiện nay đang là 1.508,85 đồng/kWh. Như vậy, theo EVN, giá điện năm 2014 sẽ phải tăng thêm ít nhất 24 đồng/kWh để bảo đảm cho EVN cân đối được tài chính, kinh doanh có lãi. Không chỉ thế, EVN còn đặt mục tiêu năm 2014 sẽ huy động và đầu tư 123.654 tỷ đồng (khoảng 6 tỷ USD), tăng 17,3% so với năm 2013 và dự tính sẽ phải dành ra trả nợ gốc và lãi vay khoảng 32.915 tỷ đồng. Muốn vậy, giá điện phải ở mức mà EVN không phải bù lỗ lớn, giúp cân đối nguồn lực.
Theo Tổng cục Năng lượng, đến hết năm 2013, nhiệt điện chiếm khoảng 45,9% tổng công suất lắp đặt của hệ thống điện quốc gia, trong đó, nhiệt điện than chiếm khoảng 22,3% và nhiệt điện khí chiếm khoảng 23,6%. Trong khi đó, than bán cho điện chỉ bằng khoảng 60% -70% giá thành sản xuất, năm 2013 đã bằng với giá thành; năm 2014, giá than bán cho điện sẽ thực hiện theo giá thị trường. Ngoài ra, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) cũng đang kiến nghị tăng giá khí đốt cho sản xuất điện. Do giá than tăng, ông Đặng Hoàng An, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, từ đầu năm 2014 đến nay EVN phải mua điện từ các nhà máy nhiệt điện than với giá cao hơn năm 2013.
Trong chỉ thị số 11/CT-BCT về việc tăng cường công khai, minh bạch giá điện theo cơ chế thị trường, bao gồm giá bán điện và giá truyền tải, báo cáo quyết toán tài chính (có kiểm toán) và kết quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, việc trích lập và sử dụng các quỹ; các khoản đóng góp cho ngân sách nhà nước; các khoản thu nhập và thu nhập bình quân của người lao động; thù lao, tiền thưởng và thu nhập bình quân hàng tháng của năm trước liền kề đối với từng viên chức quản lý DN. Hiện, để công khai, minh bạch giá điện, Thủ tướng đã ban hành khung giá bán lẻ điện bình quân (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng) giai đoạn 2013-2015. Theo đó, giá sàn sẽ là 1.437 đồng và giá trần 1.835 đồng/kWh. Nghĩa là trong khoảng hơn một năm tới, giá điện bình quân được phép tăng tối đa gần 22% so với hiện nay.
Trường hợp tăng giá điện bình quân từ 7% đến dưới 10% và vẫn trong khung giá quy định thì EVN phải được Cục Điều tiết điện lực (Bộ Công Thương) xem xét, chấp thuận. Còn nếu muốn tăng giá điện bình quân từ 10% trở lên hoặc ngoài phạm vi khung giá quy định thì Bộ Công Thương phải tổng hợp ý kiến của Bộ Tài chính, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Cũng theo Quyết định 69 thì thời gian tối thiểu để điều chỉnh giá điện giữa hai lần liên tiếp là 6 tháng (thay vì 3 tháng như hiện nay).
Theo nhận định của một số chuyên gia, giá thành sản xuất điện cao trong khi việc điều chỉnh giá bán điện chưa thực sự theo thị trường đã gây không ít khó khăn, tạo áp lực lớn cho EVN trong nhiều năm qua. Vì vậy, việc công khai thông tin về giá điện là việc làm cần thiết và có lợi cho ngành Điện. Bởi lẽ, nếu giá thành sản xuất được công khai minh bạch, sẽ giúp khách hàng sẽ được giám sát một cách rõ ràng các chi phí đầu vào của EVN, từ đó mới có cơ sở cho việc tính toán giá bán điện. Khi đó, nếu giá điện điều chỉnh theo cơ chế thị trường, sẽ tránh được những thắc mắc, hoài nghi không đáng có.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là một yếu tố rất quan trọng trong việc điều chỉnh giá điện. Chỉ số CPI ở mức thấp sẽ là điều kiện tốt để tăng giá điện nhằm hạn chế các tác động tiêu cực tới sản xuất và đời sống. Theo công bố của Tổng cục Thống kê, CPI tháng 4 so với tháng 3 năm nay chỉ tăng 0,08% và tăng 0,88% so với tháng 12-2013. Đây là mức tăng thấp nhất trong suốt 13 năm qua. Còn so với tháng 4-2013, CPI tháng 4-2014 tăng 4,45%.
Giá thành đầu vào tăng, chỉ số CPI ở mức thấp là những chỉ dấu cho thấy giá điện có thể sẽ “nhích” lên trong thời gian tới. Từ doanh nghiệp cho đến người dân cần phải chuẩn bị các phương án để thích ứng.
Tổng giám đốc EVN ông Phạm Lê Thanh cho biết, thời gian qua, việc công khai, minh bạch giá điện đã được EVN rất chú trọng triển khai. Đó là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy thị trường phát điện cạnh tranh và tiến tới là thị trường điện bán buôn, bán lẻ hình thành và phát triển đúng hướng. Tuy nhiên, để thực hiện tốt chỉ thị của Bộ Công Thương, EVN đang tiếp tục xây dựng kế hoạch tuyên truyền về giá điện một cách công khai, minh bạch, thường xuyên, rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Diệu Hoa (tổng hợp)