Môi giới, tự doanh hụt thu, chi phí lãi vay tăng gấp đôi
Theo báo cáo tài chính quý III/2026, Công ty Cổ phần Chứng khoán Vietcap (HoSE: VCI) ghi nhận doanh thu hoạt động đạt gần 1.305 tỷ đồng, giảm 9,6% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận trước thuế đạt xấp xỉ 427 tỷ đồng, giảm 17,8%, còn lợi nhuận sau thuế đạt hơn 367 tỷ đồng, giảm 12,6%.
Sự suy giảm lợi nhuận diễn ra trong bối cảnh các nguồn thu của Vietcap phân hóa rõ rệt. Hai mảng cho vay và tư vấn tài chính tăng trưởng mạnh, nhưng chưa đủ bù đắp sự đi xuống của hoạt động môi giới và tự doanh, trong khi chi phí tài chính gia tăng nhanh.
Cụ thể, lãi từ các khoản cho vay và phải thu đạt 472 tỷ đồng, tăng 50,5% so với cùng kỳ. Doanh thu hoạt động tư vấn tài chính đạt 128 tỷ đồng, gấp hơn 21 lần cùng kỳ năm trước. Lãi từ các tài sản tài chính sẵn sàng để bán (AFS) cũng tăng hơn 3,4 lần, lên gần 200 tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, doanh thu môi giới chứng khoán giảm gần một nửa, đạt gần 187 tỷ đồng. Lãi từ tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) giảm 56,2%, xuống 294 tỷ đồng.
Trong bối cảnh doanh thu hoạt động giảm, Vietcap đã tiết giảm đáng kể chi phí hoạt động, từ 686 tỷ đồng xuống 403 tỷ đồng, tương ứng giảm 41,2%. Trong đó, chi phí môi giới chứng khoán giảm từ 237 tỷ đồng xuống 173 tỷ đồng; chi phí quản lý công ty chứng khoán giảm từ 42 tỷ đồng xuống 35 tỷ đồng.
Tuy nhiên, phần chi phí tiết giảm chưa đủ bù đắp áp lực từ hoạt động tài chính. Chi phí tài chính trong quý III tăng lên 452 tỷ đồng, gấp 2,2 lần cùng kỳ. Riêng chi phí lãi vay đạt 385 tỷ đồng, tăng hơn 100%.
Cũng theo Vietcap, mặt bằng lãi suất trong nước duy trì ở mức cao đã làm tăng chi phí vốn, tác động đến lợi nhuận của công ty.
Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, Vietcap ghi nhận doanh thu hoạt động 3.887 tỷ đồng, tăng 12,5% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt 1.102 tỷ đồng, tăng khoảng 1,5%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt xấp xỉ 959 tỷ đồng, tăng 6,6%.
Năm 2026, Vietcap đặt mục tiêu doanh thu 6.525 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 2.300 tỷ đồng. Như vậy, sau 9 tháng, công ty mới thực hiện được khoảng 60% kế hoạch doanh thu và 47,9% mục tiêu lợi nhuận trước thuế.
Để đạt kế hoạch lợi nhuận cả năm, Vietcap cần tạo ra thêm gần 1.199 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế trong quý IV, tương đương khoảng 2,8 lần kết quả đạt được trong quý III. Điều này đặt ra áp lực đáng kể đối với hoạt động kinh doanh trong những tháng cuối năm, nhất là khi nguồn thu môi giới và tự doanh chưa cho thấy sự phục hồi rõ nét, còn chi phí vốn tiếp tục là yếu tố cần theo dõi.
Dòng tiền kinh doanh âm, dư nợ vay tăng 41%
Đáng chú ý, dù lợi nhuận trước thuế vẫn tăng nhẹ, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của công ty vẫn chưa chuyển dương. Trong 9 tháng đầu năm, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh âm hơn 6.185 tỷ đồng, tăng mức âm so với con số 5.239 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Diễn biến này cần được nhìn nhận trong đặc thù hoạt động của một công ty chứng khoán. Theo báo cáo lưu chuyển tiền tệ, dòng tiền kinh doanh của Vietcap chịu tác động đáng kể từ sự gia tăng các tài sản tài chính và khoản cho vay. Riêng biến động vốn lưu động làm giảm dòng tiền hơn 8.084 tỷ đồng trong 9 tháng.
Trong đó, dòng tiền bị hút vào việc gia tăng tài sản tài chính FVTPL khoảng 2.008 tỷ đồng, đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn (HTM) gần 410 tỷ đồng, các khoản cho vay hơn 1.140 tỷ đồng và tài sản tài chính AFS khoảng 2.633 tỷ đồng.
Việc dòng tiền kinh doanh âm không đồng nghĩa toàn bộ hoạt động cốt lõi của Vietcap đang thua lỗ. Một phần đáng kể phản ánh việc công ty gia tăng quy mô tài sản tài chính và phân bổ vốn cho các hoạt động kinh doanh. Dù vậy, diễn biến này vẫn cho thấy nhu cầu vốn lớn để duy trì và mở rộng hoạt động, trong khi khả năng tạo dòng tiền thuần từ kinh doanh chưa được cải thiện.
Trong khi đó, dòng tiền thuần từ hoạt động tài chính dương hơn 6.063 tỷ đồng trong 9 tháng, chủ yếu gắn với hoạt động vay và trả nợ vay. Dòng tiền này đã bù đắp phần lớn lượng tiền sử dụng cho hoạt động kinh doanh và đầu tư, nhưng chưa đủ để ngăn dòng tiền thuần trong kỳ âm hơn 204 tỷ đồng.
Tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản của Vietcap đạt hơn 40.401 tỷ đồng, tăng khoảng 12% so với đầu năm. Dư nợ cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán chứng khoán đạt gần 17.308 tỷ đồng, tăng khoảng 7%.
Trong khi đó, tổng dư nợ vay ngắn hạn lên tới 22.709 tỷ đồng, tăng 41,4% so với đầu năm. Khoản vay này chiếm phần lớn nợ phải trả của công ty, phản ánh quy mô huy động vốn ngắn hạn ngày càng lớn để phục vụ hoạt động kinh doanh.
Vietcap cũng mở rộng quy mô danh mục đầu tư tài chính. Tại ngày 30/9/2026, danh mục tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) có giá trị ghi sổ hơn 4.237 tỷ đồng, tăng khoảng 89% so với đầu năm. Trong khi đó, danh mục tài sản tài chính sẵn sàng để bán (AFS) có giá trị thị trường hơn 13.618 tỷ đồng, cao hơn giá gốc khoảng 1.044 tỷ đồng.
Xét theo từng khoản đầu tư, IDP là cổ phiếu mang lại mức lãi tạm tính lớn nhất trong danh mục AFS, với giá trị thị trường hơn 2.109 tỷ đồng, cao hơn giá gốc gần 1.668 tỷ đồng. Khoản đầu tư vào TDM có giá trị thị trường gần 1.000 tỷ đồng, lãi tạm tính gần 284 tỷ đồng; trong khi MCH được định giá hơn 1.072 tỷ đồng, tương ứng mức lãi tạm tính hơn 131 tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, một số khoản đầu tư đang có giá trị thị trường thấp hơn giá gốc. Cụ thể, KDH có giá trị thị trường gần 528 tỷ đồng, thấp hơn giá vốn khoảng 402 tỷ đồng. Khoản đầu tư vào FPT có giá trị gần 415 tỷ đồng, tạm lỗ hơn 216 tỷ đồng, còn MWG có giá trị thị trường gần 828 tỷ đồng, thấp hơn giá gốc gần 74 tỷ đồng.
Ngoài cổ phiếu niêm yết, danh mục AFS của Vietcap còn bao gồm hơn 1.613 tỷ đồng cổ phiếu chưa niêm yết, với khoản lãi tạm tính gần 188 tỷ đồng, cùng danh mục trái phiếu có giá trị hơn 2.011 tỷ đồng, lãi tạm tính khoảng 44 tỷ đồng.
Trong một diễn biến khác, tháng 6/2026, Vietcap ký hợp đồng vay hợp vốn tín chấp trị giá 170 triệu USD, tương đương khoảng 4.471 tỷ đồng, với quyền chọn nâng hạn mức lên tối đa 370 triệu USD. Trước đó, công ty đã phát hành gần 297,5 triệu cổ phiếu thưởng trong tháng 4 và hơn 4,6 triệu cổ phiếu ESOP trong tháng 6, nâng vốn điều lệ lên hơn 11.522 tỷ đồng.
Việc tăng vốn chủ sở hữu và mở rộng các nguồn huy động giúp Vietcap có thêm dư địa phục vụ hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí lãi vay tăng mạnh và dòng tiền kinh doanh tiếp tục âm, hiệu quả sử dụng vốn, khả năng kiểm soát chi phí huy động và diễn biến danh mục đầu tư sẽ là những yếu tố quan trọng đối với kết quả kinh doanh thời gian tới.
Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu VCI kết phiên ngày 21/10 ở mức 19.700 đồng/cổ phiếu, tăng 3,41% so với phiên trước, với khối lượng giao dịch hơn 11,2 triệu cổ phiếu.
