Cuộc đua ngày càng khốc liệt

Theo báo cáo “Chuỗi cà phê và trà Đông Nam Á 2026” của Momentum Works, tổng quy mô chuỗi cà phê và trà của Việt Nam vượt 1,3 tỷ USD.

Với kết quả này, Việt Nam hiện là thị trường chuỗi đồ uống cà phê và trà lớn thứ ba Đông Nam Á, sau Indonesia và Thái Lan. Đáng chú ý, quy mô này vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng nhờ dân số trẻ, tốc độ đô thị hóa nhanh và thói quen tiêu dùng đồ uống ngoài gia đình ngày càng phổ biến.

Ở góc độ khu vực, tổng giá trị thị trường chuỗi cà phê và trà Đông Nam Á đã chạm mốc gần 10 tỷ USD trong năm 2025. Trong đó, các thị trường lớn như Indonesia dẫn đầu nhờ quy mô dân số, còn Thái Lan nổi bật với hệ sinh thái chuỗi phát triển sớm và đồng bộ.

Theo bà Weihan Chen - đại diện bộ phận nghiên cứu của Momentum Works, thị trường đồ uống khu vực trong nhiều năm qua chủ yếu tăng trưởng nhờ mở rộng số lượng cửa hàng và sự gia nhập của các thương hiệu mới. Tuy nhiên, trong giai đoạn tiếp theo, yếu tố quyết định sẽ chuyển sang năng lực vận hành.

Các chuỗi thành công không chỉ cần sản phẩm tốt và độ phủ lớn, mà còn phải tối ưu chuỗi cung ứng, quy trình vận hành và ứng dụng công nghệ. Xu hướng này đặc biệt rõ nét ở các thương hiệu đến từ Trung Quốc, nơi mô hình vận hành mang tính công nghiệp hóa cao đang giúp gia tăng hiệu suất đáng kể.

Ví dụ, trong khi một cửa hàng đồ uống thông thường phục vụ khoảng 300-400 ly mỗi ngày, các chuỗi dẫn đầu có thể đạt 600-800 ly, thậm chí ghi nhận mức kỷ lục lên tới hàng nghìn ly mỗi ngày nhờ tự động hóa và chuẩn hóa quy trình.

Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh tại Việt Nam không còn đơn thuần là mở rộng nhanh, mà đang chuyển sang giai đoạn “tối ưu hóa để sống còn”.

Điểm danh các chuỗi lớn: Nội địa áp đảo, ngoại gặp thách thức

Dù đứng thứ ba khu vực về quy mô, thị trường Việt Nam hiện vẫn chưa có nhiều chuỗi đạt độ phủ cực lớn. Theo thống kê, chỉ có một thương hiệu nội địa vượt mốc 1.000 cửa hàng, trong khi toàn Đông Nam Á đã có tới 11 chuỗi đạt quy mô này.

Dẫn đầu về số lượng điểm bán tại Việt Nam là Milano Coffee với khoảng 2.500 cửa hàng. Mô hình nhượng quyền giá rẻ giúp thương hiệu này nhanh chóng phủ rộng, đặc biệt tại các khu vực ngoài trung tâm.

Xếp thứ hai là Highlands Coffee, thuộc sở hữu của Jollibee Foods Corporation. Theo báo cáo tài chính năm 2025 của Jollibee, chuỗi này có 985 cửa hàng, với doanh thu tăng gần 16% so với năm trước. Highlands được đánh giá là thương hiệu nội địa thành công nhất ở phân khúc trung cấp, với vị trí đắc địa tại các đô thị lớn.

Một cái tên đáng chú ý khác là Phúc Long, nổi bật với mô hình kết hợp bán lẻ và kiosk trong hệ thống siêu thị. Sau khi được Masan Group đầu tư, Phúc Long đã mở rộng mạnh mẽ và cải thiện hiệu quả kinh doanh.

Trong khi đó, Starbucks vẫn duy trì hiện diện tại Việt Nam với hàng chục cửa hàng, tập trung ở phân khúc cao cấp. Tuy nhiên, thương hiệu này chưa thể mở rộng nhanh do mức giá cao và cạnh tranh từ các chuỗi nội địa.

Một thương hiệu trẻ đang nổi lên là Katinat, thu hút giới trẻ nhờ thiết kế hiện đại và chiến lược marketing mạnh trên mạng xã hội. Dù quy mô chưa lớn, Katinat được xem là đại diện cho thế hệ chuỗi mới.

Ở phân khúc trà sữa, ToCoToCo đang dẫn đầu với gần 1.000 cửa hàng, cho thấy sức mạnh của thương hiệu nội địa trong việc mở rộng hệ thống. Theo sau là Hồng Trà Ngô Gia với khoảng 500 điểm bán.

Các thương hiệu quốc tế như Gong Cha, Koi Thé, The Alley hay Tiger Sugar hiện duy trì quy mô khiêm tốn, khoảng 50-70 cửa hàng mỗi chuỗi.

Đáng chú ý, nhiều “ông lớn” khu vực lại gặp khó tại Việt Nam. Mixue - thương hiệu có hơn 4.900 cửa hàng tại Đông Nam Á - đã phải thu hẹp hoạt động tại Việt Nam theo báo cáo năm 2025. Trong khi đó, Café Amazon đã rút khỏi thị trường vào cuối năm 2025 sau 5 năm hoạt động.

Đại diện nghiên cứu của Momentum Works nhận định, trong giai đoạn tới, lợi thế cạnh tranh của các chuỗi đồ uống sẽ không còn nằm ở tốc độ mở rộng cửa hàng mà chuyển sang năng lực vận hành.

“Cạnh tranh, biên lợi nhuận và cách tổ chức đang được định hình lại”, đặc biệt dưới tác động của mô hình vận hành và kinh nghiệm từ các doanh nghiệp Trung Quốc.

Phân tích này cho thấy thị trường Việt Nam dù tăng trưởng nhanh nhưng đang bước vào giai đoạn “lọc” doanh nghiệp, nơi những thương hiệu tối ưu chi phí và vận hành tốt sẽ chiếm ưu thế. Người tiêu dùng có xu hướng ưa chuộng thương hiệu nội địa với mức giá hợp lý và khẩu vị phù hợp hơn.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia nhận định cuộc cạnh tranh sắp tới sẽ không chỉ nằm ở việc mở rộng số lượng cửa hàng, mà còn ở khả năng vận hành hiệu quả. Những chuỗi thành công sẽ là những đơn vị kiểm soát tốt chi phí, tối ưu công nghệ và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Với quy mô hơn 1,3 tỷ USD và vẫn đang tăng trưởng nhanh, thị trường chuỗi đồ uống Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục là “đấu trường” hấp dẫn, nơi các thương hiệu nội địa giữ lợi thế nhưng phải liên tục đổi mới để duy trì vị thế trước làn sóng cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ.