CTCP Thép Việt Ý (VIS) vừa công bố biên bản họp và nghị quyết Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 với kế hoạch kinh doanh tăng trưởng mạnh. Doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu đạt 7.888 tỷ đồng, tăng 144% so với năm 2025, đồng thời kỳ vọng lợi nhuận trước thuế đạt 27,78 tỷ đồng. Nếu hoàn thành, đây sẽ là lần đầu tiên sau nhiều năm VIS có lãi trở lại.

Một điểm đáng chú ý là cơ cấu cổ đông của doanh nghiệp trở nên cô đặc khi chỉ có 4 cổ đông nắm tới 99,59% cổ phần có quyền biểu quyết. Toàn bộ cổ đông tham dự đại hội thông qua hình thức ủy quyền. Hội đồng quản trị mang đậm dấu ấn nhà đầu tư nước ngoài, chủ yếu là người Nhật, với ông Meguru Nishimura giữ chức Chủ tịch.

Tuy nhiên, phía sau kế hoạch tăng trưởng là bức tranh tài chính kém tích cực. Trong nhiều năm qua, VIS duy trì doanh thu ổn định khoảng 5.000 – 6.000 tỷ đồng mỗi năm, cho thấy quy mô đáng kể trong ngành thép xây dựng. Dù vậy, lợi nhuận lại đi theo chiều hướng ngược lại.

Sau khi ghi nhận lãi hơn 43 tỷ đồng năm 2017, doanh nghiệp bắt đầu chuỗi thua lỗ kéo dài: lỗ hơn 326 tỷ đồng năm 2018, 219 tỷ đồng năm 2019, 503 tỷ đồng năm 2022, 283 tỷ đồng năm 2023 và hơn 312 tỷ đồng năm 2024. Năm 2025, mức lỗ thu hẹp còn khoảng 60 tỷ đồng nhưng vẫn chưa thể thoát khỏi tình trạng kinh doanh kém hiệu quả.

Tổng tài sản tăng mạnh lên hơn 4.200 tỷ đồng vào cuối năm 2024, song phần lớn đến từ nợ phải trả, lên tới 3.663 tỷ đồng. Trong khi đó, vốn chủ sở hữu giảm xuống còn hơn 580 tỷ đồng, phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn.

Thực trạng này cho thấy, việc mở rộng trong bối cảnh hiệu quả thấp khiến VIS chịu áp lực kép, vừa phải tăng trưởng vừa phải xử lý các vấn đề tài chính tồn tại.

Thép Việt Ý được thành lập từ đầu những năm 2000, từng là thương hiệu quen thuộc trong lĩnh vực thép xây dựng và niêm yết trên HOSE từ năm 2006. Doanh nghiệp từng thu hút sự tham gia của CTCP Thương mại Thái Hưng – một đơn vị lớn trong lĩnh vực phân phối thép.

Tuy nhiên, giai đoạn 2016 – 2017 đánh dấu bước ngoặt khi cơ cấu cổ đông biến động mạnh. Quyền kiểm soát từ Tổng công ty Sông Đà chuyển sang Thái Hưng, trước khi tiếp tục sang tay Tập đoàn Kyoei Steel (Nhật Bản). Chỉ trong thời gian ngắn, Kyoei Steel nâng tỷ lệ sở hữu lên gần 74% và chính thức nắm quyền chi phối, trong khi Thái Hưng dần thoái vốn và rút lui khỏi vai trò quản trị vào khoảng năm 2021.

Bên cạnh đó, đặc thù ngành thép cũng tạo ra sự phân hóa mạnh. Một số doanh nghiệp có lợi thế tích hợp hoặc hệ thống phân phối linh hoạt vẫn duy trì được hiệu quả, trong khi VIS tập trung vào thép xây dựng, phụ thuộc lớn vào thị trường bất động sản trong nước và nguồn nguyên liệu đầu vào, khiến biên lợi nhuận dễ bị thu hẹp.

Giai đoạn dịch COVID-19 và sự trầm lắng của thị trường bất động sản sau đó đã bộc lộ rõ những điểm yếu này. Nhu cầu thép giảm, sản xuất bị thu hẹp, hàng tồn kho tăng và chi phí tài chính cao khiến doanh nghiệp tiếp tục chìm trong thua lỗ, trong khi nhiều doanh nghiệp lớn có thể xoay trục sang xuất khẩu hoặc tối ưu chi phí.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là khả năng phục hồi của VIS. Doanh nghiệp vẫn sở hữu nền tảng sản xuất và doanh thu lớn, song vấn đề cốt lõi nằm ở chất lượng tài chính khi vốn chủ suy giảm, nợ cao và hiệu quả kinh doanh thấp.

Triển vọng của VIS phụ thuộc nhiều vào chiến lược tái cấu trúc từ cổ đông chi phối. Trong kịch bản tích cực, doanh nghiệp có thể được tái cơ cấu sâu hơn và tham gia vào chuỗi cung ứng lớn hơn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, VIS vẫn phải đối mặt với bài toán quen thuộc: doanh thu lớn nhưng lợi nhuận mỏng, nghịch lý chưa dễ tháo gỡ trong bối cảnh ngành thép còn nhiều biến động.