Lợi nhuận suy giảm, vì sao?

Theo báo cáo tài chính vừa được Công ty TNHH Một thành viên Xổ số Kiến thiết Tp.HCM công bố, một chi tiết đáng chú ý là lợi nhuận năm 2025 của đơn vị giảm khá mạnh so với năm 2024, từ 1.780 tỷ đồng xuống 1.569 tỷ đồng, tương đương giảm 11,9%. Đây là điều khá bất thường trong hoạt động kinh doanh xuyên suốt luôn tăng trưởng hàng năm của đơn vị.

Lý do chủ yếu do năm 2025 công ty chỉ ghi nhận 43,8 đồng mục "thu nhập khác", còn năm trước đó lên tới 260,3 tỷ đồng, trong đó khoản thanh lý tài sản cố định lên đến 254,5 tỷ đồng, chiếm 97,8%, cho thấy gần như toàn bộ ''thu nhập khác'' đến từ một khoản thanh lý tài sản rất lớn trong năm.

Thêm vào đó, khoản "chi phí khác" năm ngoái của Xổ số kiến thiết Tp.HCM lại tăng vọt lên 109,9 tỷ đồng, cùng kỳ chỉ hơn 1,5 tỷ đồng, tức tăng 108,4 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ tăng gần 70 lần. Đây là biến động rất bất thường trong báo cáo. Nguyên nhân trực tiếp là do khoản phạt thuế 109,7 tỷ đồng.

Thuyết minh báo cáo ghi rõ, công ty đã thực hiện nộp và ghi nhận vào chi phí khoản phạt vi phạm hành chính theo Quyết định số 990/QĐ-CT ngày 18/3/2025 của Cục Thuế. Như vậy, khoảng 99,8% chi phí khác năm 2025 là tiền phạt và tiền chậm nộp thuế.

Một chi tiết rất đáng chú ý nằm ở phần "Sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc năm tài chính". Báo cáo nêu, ngày 6/2/2026 Công ty đã khởi kiện Cục Thuế, với yêu cầu hủy Quyết định xử phạt số 990/QĐ-CT, hủy Quyết định giải quyết khiếu nại số 3567/QĐ-CT. Vụ án hiện đã được Tòa án nhân dân Khu vực 3 Tp.HCM thụ lý ngày 4/3/2026.

Mảng kinh doanh chính vẫn tăng trưởng

Từ góc độ phân tích tài chính, năm 2025 không phải là năm doanh nghiệp "suy giảm hiệu quả", mà là năm xuất hiện biến cố thuế và sự biến mất của khoản thu nhập bất thường lớn năm 2024, khiến lợi nhuận báo cáo thấp hơn dù nền tảng kinh doanh thực chất vẫn đang tăng trưởng.

Cụ thể, nếu loại bỏ các yếu tố bất thường như vừa nêu và xem xét theo góc độ quản trị, lợi nhuận trước thuế thực tế của Xổ số Kiến thiết Tp.HCM năm 2024 là 2.229 tỷ đồng, năm 2025 là 1.994 tỷ đồng, giảm 235 tỷ đồng. Tuy nhiên, riêng khoản phạt thuế đã là 109,7 tỷ đồng, đồng thời việc không còn khoản thanh lý tài sản 254,5 tỷ đồng như năm 2024 đã làm mất hơn 200 tỷ đồng thu nhập.

Nói cách khác, sự sụt giảm lợi nhuận năm 2025 chủ yếu là do các yếu tố bất thường ngoài hoạt động kinh doanh cốt lõi. Mặc dù lợi nhuận trước thuế năm 2025 giảm 10,5% so với năm 2024, nhưng nguyên nhân chủ yếu không xuất phát từ hoạt động kinh doanh xổ số. Bởi doanh thu thuần tăng 10,6%, lợi nhuận gộp tăng 7,2% và lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh tăng 134 tỷ đồng.

Sự suy giảm lợi nhuận chủ yếu do thu nhập khác giảm mạnh (không còn khoản thanh lý tài sản cố định quy mô lớn như năm 2024) đồng thời phát sinh khoản phạt và chậm nộp thuế hơn 109 tỷ đồng theo Quyết định số 990/QĐ-CT của Cục Thuế. Đáng chú ý, doanh nghiệp đã khởi kiện quyết định xử phạt này và vụ việc đang được Tòa án thụ lý, do đó đây là yếu tố cần tiếp tục theo dõi trong các kỳ báo cáo tiếp theo.

Điều này cho thấy, Ban lãnh đạo Xổ số Kiến thiết Tp.HCM chưa đồng tình với quyết định xử phạt của cơ quan thuế, nên khoản chi phí hơn 109 tỷ đồng hiện vẫn đang trong quá trình tranh tụng hành chính. Và nếu doanh nghiệp thắng kiện trong tương lai thì có khả năng được hoàn trả; hoặc được điều chỉnh lại nghĩa vụ tài chính.

Năm 2025, Công ty TNHH MTV Xổ số Kiến thiết Tp.HCM tiếp tục duy trì vai trò là doanh nghiệp tạo nguồn thu quan trọng cho ngân sách địa phương. Tại thời điểm cuối năm, các khoản thuế và nghĩa vụ tài chính với nhà nước đạt khoảng 1.063 tỷ đồng. Cũng trong 2025, do không còn khoản thanh lý tài sản cố định quy mô lớn như năm 2024, đồng thời phát sinh khoản phạt và chậm nộp thuế hơn 109 tỷ đồng theo Quyết định số 990/QĐ-CT của cơ quan thuế, nên lợi nhuận sau thuế của Xổ số Kiến thiết Tp.HCM đã giảm khá mạnh, với tỷ lệ giảm gần 12%.