Dữ liệu giao dịch tự doanh của cổ phiếu PNJ đang để lại một dấu vết đáng chú ý.
Trong phiên 31/7, khối tự doanh các công ty chứng khoán mua khớp lệnh 659.000 cổ phiếu PNJ, với tổng giá trị gần 19,96 tỷ đồng. Giá mua bình quân ước tính vào khoảng 30.288 đồng mỗi cổ phiếu.
Đến phiên 4/8, tự doanh bán thỏa thuận đúng 659.000 cổ phiếu, thu về khoảng 20,38 tỷ đồng. Giá bán thỏa thuận bình quân tương ứng khoảng 30.926 đồng mỗi cổ phiếu.
Nếu coi đây là cùng một lô cổ phiếu, phần chênh lệch giữa giá trị mua và bán vào khoảng 420 triệu đồng, tương đương hơn 637 đồng mỗi cổ phiếu. Mức sinh lời gộp ước tính đạt khoảng 2,1%, trước khi trừ phí giao dịch, chi phí vốn và các chi phí liên quan.
Mua trên bảng điện, bán nguyên lô đúng ngày T+2?
Sự trùng khớp về khối lượng chưa đủ để khẳng định chắc chắn đây là cùng một lô cổ phiếu. Dữ liệu tự doanh trên thị trường là số liệu tổng hợp của nhiều công ty chứng khoán, không cho biết đơn vị nào mua ngày 31/7 và đơn vị nào bán ngày 4/8.
Dù vậy, có ba chi tiết khiến khả năng hai giao dịch có liên hệ với nhau trở nên đáng lưu ý.
Thứ nhất, khối lượng mua và bán cùng ở mức chính xác 659.000 cổ phiếu. Với một con số khá đặc thù, khả năng trùng hợp ngẫu nhiên thấp hơn so với những giao dịch có khối lượng làm tròn như 500.000 hoặc một triệu cổ phiếu.
Thứ hai, thời điểm bán rơi đúng vào ngày 4/8. Giao dịch mua thực hiện ngày 31/7, tức thứ Sáu, sẽ hoàn tất thanh toán vào ngày làm việc T+2 là thứ Ba, ngày 4/8. Theo cơ chế thanh toán hiện hành, chứng khoán mua vào được phân bổ cho nhà đầu tư trước 13 giờ ngày T+2 và có thể được sử dụng để giao dịch trong phiên chiều cùng ngày.
Điều đó có nghĩa ngày 4/8 cũng là thời điểm sớm nhất mà lượng cổ phiếu mua ngày 31/7 có thể thuận tiện được chuyển giao cho một bên khác, nếu giao dịch được thực hiện sau khi cổ phiếu về tài khoản.
Thứ ba, phương thức giao dịch đã chuyển từ khớp lệnh sang thỏa thuận. Ngày 31/7, tự doanh mua PNJ trực tiếp trên thị trường khớp lệnh, qua đó hấp thụ lượng cổ phiếu mà các nhà đầu tư khác đang bán ra. Đến ngày 4/8, lượng cổ phiếu tương đương được chuyển nguyên lô qua phương thức thỏa thuận, tách biệt với sổ lệnh khớp liên tục.
Vì vậy, giao dịch ngày 4/8 không nên được diễn giải đơn giản là tự doanh "xả" 659.000 cổ phiếu lên bảng điện. Đây có thể chỉ là bước hoàn tất chuyển giao giữa những bên đã xác định trước đối tác, khối lượng và mức giá.
Giá bán thỏa thuận bình quân khoảng 30.926 đồng mỗi cổ phiếu cũng thấp đáng kể so với giá đóng cửa PNJ ngày 4/8. Cổ phiếu này kết phiên ở mức 35.450 đồng, tăng 6,94%. Như vậy, giá của lô thỏa thuận thấp hơn khoảng 12,8% so với thị giá cuối phiên.
Khoảng cách này cho thấy bên bán dường như không tìm cách tối đa hóa giá theo diễn biến trên bảng điện. Thay vào đó, mức giá thỏa thuận có thể đã được xác lập theo một cơ chế thu xếp riêng giữa các bên.
Cần lưu ý rằng, phiên 31/7 thì 659.000 cổ phiếu được giao dịch theo phương thức khớp lệnh, tức sẽ gây ảnh hưởng tới giá hiển thị chung trên bảng điện tử. Trong khi đó, phiên 4/8, giao dịch tự doanh thực hiện theo phương thức thỏa thuận, không ảnh hưởng tới giá hiển thị trên bảng điện tử.
Tự doanh có thể chỉ là "cầu nối" cho mã PNJ?
Nếu 659.000 cổ phiếu được mua ngày 31/7 và bán ngày 4/8 thực sự là cùng một lô, diễn biến này phù hợp hơn với một giao dịch trung gian hoặc cung cấp thanh khoản.
Theo kịch bản này, một công ty chứng khoán sử dụng tài khoản tự doanh để mua gom cổ phiếu PNJ trên thị trường trong phiên 31/7. Công ty tạm thời nắm giữ lượng cổ phiếu trong thời gian chờ thanh toán, sau đó chuyển toàn bộ lô hàng cho một nhà đầu tư hoặc tổ chức khác thông qua giao dịch thỏa thuận.
Tài khoản tự doanh khi đó đóng vai trò như một "kho hàng" tạm thời: bỏ vốn mua cổ phiếu, chịu rủi ro giá trong vài phiên và nhận một khoản chênh lệch khi hoàn tất chuyển giao.
Cách diễn giải này khác đáng kể với câu chuyện tự doanh "bắt đáy PNJ". Khi một công ty chứng khoán mua vì kỳ vọng cổ phiếu tăng giá, vị thế thường được duy trì lâu hơn hoặc được bán dần theo diễn biến thị trường. Trong trường hợp PNJ, lượng cổ phiếu tương đương được bán nguyên lô ngay khi vừa hoàn tất T+2, gây suy yếu giả thuyết tự doanh mua để đầu tư dài hạn.
Dù vậy, dữ liệu công khai hiện chưa đủ để xác định bên mua cuối cùng là ai. Đối tác nhận 659.000 cổ phiếu có thể là một quỹ đầu tư, nhà đầu tư tổ chức, khách hàng lớn của công ty chứng khoán hoặc một tài khoản khác có nhu cầu nhận cổ phiếu theo lô.
Cũng chưa thể loại trừ khả năng giao dịch mua ngày 31/7 và giao dịch bán ngày 4/8 được thực hiện bởi hai công ty chứng khoán khác nhau. Khi đó, việc khối lượng cùng bằng 659.000 cổ phiếu có thể chỉ là một sự trùng hợp đặc biệt.
Tuy nhiên, xét đồng thời ba yếu tố – khối lượng trùng khớp tuyệt đối, thời điểm bán đúng ngày T+2 và phương thức chuyển sang thỏa thuận – kịch bản tự doanh mua gom rồi chuyển giao cho một đối tác đã được thu xếp trước là cách lý giải đáng để lưu ý.
Hoàng Phan
