Đa phần người dân khá vất vả khi dời đến nơi ở mới vì điều kiện sinh sống, phương kế làm ăn bị thay đổi. Thậm chí tiền đền bù còn không đủ để mua nổi một căn hộ tái định cư điều này khiến cho không ít người lo lắng.
Tình trạng ở chung cư Mỹ Kim - Hiệp Bình Chánh, quận Thủ Đức là một điển hình. Khu chung cư tái định cư này là nơi ở mới cho các hộ dân thuộc dự án Tân Sơn Nhất - Bình Lợi và các hộ dân bị di dời trong phạm vi hành lang sạt lở đoạn 1.3 kênh Thanh Đa. Đến nay, tình trạng chung của các hộ dân này là sau 7 năm sinh sống, họ vẫn không thể đóng đủ tiền mua nhà do giá bán thực tế quá cao so với mức giá được thông báo khi tiến hành giải tỏa.
Dự án Vĩnh Lộc B (H.Bình Chánh) rộng hơn 30 ha, vốn đầu tư 1.062 tỉ đồng với gần 2.000 căn hộ và 559 nền đất, mặc dù đã bàn giao nhà từ năm 2010 nhưng hiện mới chỉ chưa đến 200 căn hộ có người ở và 65 nền đất được xây dựng. Nhiều hộ dân được đưa về đây đều nhất quyết không chịu do quá xa nơi ở cũ, xa trung tâm TP; trong khi giá bán đến hơn 8 triệu đồng/m2 căn hộ.
Dự án Vĩnh Lộc B (H.Bình Chánh).
Với giá bán chung cư tăng quá cao trong khi người dân lại không đủ sức để mua nhiều hộ chọn cách vay tiền để mua nhà khiến cho số nợ của họ tăng nhiều, cuộc sống của những người dân nghèo lại càng khó khăn hơn.
Mặt khác hầu hết lao động thuộc nhóm hộ tái định cư là những người có trình độ thấp quen với công việc đồng ruộng, chủ yếu là lao động phổ thông nên khi chuyển tới các khu tái định cư mới thì để tìm được một công việc phù hợp lại rất khó khăn khiến họ chán nản và muốn trở về nơi ở cũ.
Tiêu biểu là dự án khu tái định cư ở H.Thanh Chương (Nghệ An), có tới 190 hộ dân với 587 người đã bỏ khu tái định cư để trở về quê cũ tại H.Tương Dương, nơi đã trở thành lòng hồ thủy điện Bản Vẽ để sinh sống. Nguyên nhân là do thiếu đất sản xuất, không có việc làm đời sống ở đó gặp khó khăn họ trở về dựng lều trên các khu rừng trên cao trình mực nước hồ thủy điện Bản Vẽ để ở và phát rẫy trồng lúa.
Nhà để xe khu TĐC Đền Lừ 2 trông chẳng khác đường vào một khu công nghiệp.
Được đầu tư xây dựng từ ngân sách Nhà nước nhưng chất lượng của hầu hết các khu nhà ở tái định cư tại một số thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh đang trong tình trạng đáng báo động. Sở Xây dựng Hà Nội cũng đã đưa ra đánh giá: Chất lượng quỹ nhà tái định cư còn nhiều hạn chế. Các khu nhà tái định cư chưa được quy hoạch chi tiết, đồng bộ, hạ tầng kỹ thuật chưa gắn liền với hạ tầng xã hội như nhà trẻ, trường học, chợ, khu vui chơi, giải trí... Quy hoạch các khu tái định cư chưa đáp ứng được kế hoạch lâu dài của công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng. Việc phân bổ các địa điểm tái định cư chưa đáp ứng được yêu cầu bố trí, sắp xếp lại dân cư hợp lý...
Tại khu TĐC Đền Lừ 2 (Hoàng Mai – Hà Nội), tình trạng xuống cấp đã ở mức báo động. Từ khu nhà A1 đến A5 tường, móng đã bị vênh nứt toàn bộ, riêng khu nhà A1, hệ thống tường móng, đường ống vệ sinh, thang máy đã bị hư hỏng nặng. Khi được hỏi đến bà Nguyễn Thị Phê, tổ trưởng tổ dân phố 84, nhà A1 cho biết: “Do nền móng bị thụt sâu nên tường bao, hộp kỹ thuật đã bị tách dời đến hàng chục phân. Cuối năm 2013, toàn bộ khu dịch vụ của tòa nhà trước đây gồm ngân hàng chính sách, quán café, siêu thị đã được ban quản lý tòa nhà cho sơ tán khẩn cấp vì vách nứt, tường nghiêng và có thể sập bất cứ lúc nào”. Hiện nay khu dịch vụ này đang được treo biển “khu vực nguy hiểm, cấm vào”.
Toàn bộ khu dịch vụ nhà A1 khu TĐC Đền Lừ 2 đã được sơ tán, quây tôn vì nguy cơ sắp đổ.
Không chỉ vậy, việc đường ống vệ sinh nhiều đoạn bị đứt gãy cũng đang khiến đời sống của người dân bị ô nhiễm nghiêm trọng. “Nước thải ùn ứ, nhà để xe lúc nào cũng bốc mùi nồng nặc, mỗi khi vào lấy xe, các hộ dân chúng tôi phải bắc gạch, bịt khẩu trang”, anh Ngô Mạnh Sơn ngụ tại tòa nhà A1 chia sẻ.
Hay gần đó là khu tái định cư Đồng Tàu, phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội lâu nay vẫn bức xúc vì tình trạng xuống cấp nhanh chóng của khu nhà này. Chưa đầy 5 năm sau khi đưa vào sử dụng, hệ thống thoát nước, điện chiếu sáng, vỉa hè, cầu thang máy... nơi đây đã bị xuống cấp, hư hỏng nặng. Còn nhớ cách đây vài năm, người dân ở khu tái định cư Đền Lừ, Trung Hòa – Nhân Chính, Định Công... cũng phát hoảng vì trần nhà bong tróc cứ tự nhiên "rơi tự do".
Được đưa vào sử dụng từ năm 2005, khu tái định cư Nam Trung Yên, quận Cầu Giấy được coi là một trong những khu tái định cư kiểu mẫu ở Thủ đô. Tuy nhiên, sau một thời gian đưa vào sử dụng đã xuất hiện tình trạng xuống cấp, rõ nhất là hệ thống tường nhà nhiều chỗ bị bong tróc, nứt nẻ, nước sinh hoạt ngấm từ tầng trên xuống tầng dưới… Tình trạng xuống cấp kéo dài, người dân đã nhiều lần phản ánh nhưng chưa được sửa chữa.
Nhiều căn hộ xuất hiện những vết nứt kéo dài, điển hình là căn hộ 1706 tại khu tái định cư Nam Trung Yên.
Chất lượng thấp, cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ, yếu mọi mặt, không được quản lý chặt chẽ... đó là những gì đang diễn ra tại các khu tái định cư. Theo chủ trưởng của Chính phủ thì đáng lẽ các khu tái định cư phải là một đơn vị ở hoàn chỉnh đầy đủ cả về thương mại, giáo dục, dịch vụ, cơ sở hạ tầng... Nhưng thực tế thì hoàn toàn ngược lại, hầu như không dự án tái định cư nào đáp ứng đầy đủ được các điều kiện trên.
T.T (Tổng hợp)