Nợ gốc 78 tỷ đồng, tiền phạt vượt 290 tỷ đồng
Thanh tra tỉnh Quảng Trị mới công bố Kết luận thanh tra số 1522/KL-TTr dự án Khu đô thị Nam Cầu Dài tại phường Đồng Hới (trước đây thuộc phường Phú Hải, TP. Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình) do Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải làm nhà đầu tư, Công ty TNHH Sơn Hải Riverside là doanh nghiệp dự án. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 2.200 tỷ đồng.
Theo số liệu, tại thời điểm 28/5/2026, Công ty TNHH Sơn Hải Riverside còn nợ tổng cộng hơn 368,5 tỷ đồng tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tiền chậm nộp.
Đáng chú ý, phần nghĩa vụ tài chính gốc chỉ vào khoảng 78 tỷ đồng, gồm hơn 49,3 tỷ đồng tiền sử dụng đất và hơn 28,7 tỷ đồng tiền thuê đất. Trong khi đó, tiền chậm nộp đã tăng lên hơn 290,5 tỷ đồng, cao gấp gần 4 lần số nợ gốc.
Do chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính này, doanh nghiệp đã bị áp dụng nhiều biện pháp cưỡng chế theo quy định của Luật Quản lý thuế như trích tiền từ tài khoản, ngừng sử dụng hóa đơn, áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện theo pháp luật và ngăn chặn việc chuyển dịch tài sản.
Chưa có đất sạch, ngân hàng lắc đầu
Dự án Khu đô thị Nam Cầu Dài có quy mô ban đầu hơn 40,3ha, sau đó được điều chỉnh xuống còn khoảng 36,8ha.
Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra, nhà đầu tư mới được bàn giao khoảng 27,1ha mặt bằng sạch, tương đương 73,64% diện tích dự án. Phần diện tích còn lại gần 9,7ha vẫn chưa thể giải phóng mặt bằng.
Điều đáng nói là diện tích chưa bàn giao lại nằm ở khu vực trung tâm dự án, bao gồm phạm vi Cảng cá Nhật Lệ và một số hộ dân dọc Quốc lộ 1A. Chính nút thắt này khiến toàn bộ dự án bị chia cắt, không thể kết nối đồng bộ hạ tầng giao thông, điện, nước cũng như các hệ thống kỹ thuật dùng chung.
Việc không thể đấu nối trực tiếp với Quốc lộ 1A khiến dự án chưa đủ điều kiện để hoàn thiện, nghiệm thu và đưa vào khai thác thương mại theo phương án đầu tư đã được phê duyệt.
Theo phương án tài chính của dự án, Tập đoàn Sơn Hải phải bố trí tối thiểu 396 tỷ đồng vốn chủ sở hữu, phần còn lại hơn 1.804 tỷ đồng dự kiến huy động từ các tổ chức tín dụng, tương đương khoảng 82% tổng vốn thực hiện dự án.
Tuy nhiên, khi doanh nghiệp đề nghị vay vốn để thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai, Ngân hàng BIDV Chi nhánh Quảng Bình đã từ chối giải ngân sau quá trình kiểm tra thực địa.
Ngân hàng cho rằng việc chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng khu vực trung tâm và chưa hoàn thiện tuyến kè sông Nhật Lệ khiến dự án chưa có khả năng khai thác, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với nguồn vốn tín dụng.
Hệ quả là trong giai đoạn từ tháng 7/2022 đến tháng 12/2024, doanh nghiệp gần như không thể tiếp cận nguồn vốn vay phục vụ triển khai dự án cũng như thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Tìm cách gỡ vướng
Theo kết luận thanh tra, nhằm tháo gỡ khó khăn cho dự án, cuối năm 2024 UBND tỉnh Quảng Bình đã ban hành Văn bản số 2496/UBND-KT, cam kết hoàn thành giải phóng mặt bằng phần diện tích còn lại và hoàn thiện tuyến kè trước ngày 31/12/2025.
Trên cơ sở cam kết này, ngân hàng đã đồng ý giải ngân khoản vay 1.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp.
Ngay trong ngày 31/12/2024, Sơn Hải đã nộp toàn bộ số tiền này vào ngân sách nhà nước nhằm cơ bản hoàn thành nghĩa vụ tài chính gốc.
Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra năm 2026, phần diện tích gần 9,7ha vẫn chưa được bàn giao như cam kết trước đó.
Thanh tra tỉnh cũng chỉ ra một số tồn tại trong quá trình triển khai dự án. Trong đó, việc lựa chọn nhà đầu tư và ký kết hợp đồng được thực hiện khi một số vấn đề liên quan đến tài sản công trong phạm vi dự án chưa được xử lý dứt điểm, bao gồm diện tích thuộc Nhà máy đóng tàu Nhật Lệ.
Bên cạnh đó, việc giao đất theo từng đợt gắn với tiến độ bồi thường giải phóng mặt bằng được xác định là chưa phù hợp với quy định của Luật Đất đai năm 2013 khi hồ sơ dự án không quy định việc phân kỳ đầu tư.
Theo Thanh tra tỉnh Quảng Trị, mặc dù quy định hiện hành chưa có cơ sở pháp lý để miễn tiền chậm nộp trong trường hợp này do không thuộc nhóm sự kiện bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh, song cần đánh giá toàn diện trách nhiệm của các bên liên quan.
Bởi lẽ, khoản tiền chậm nộp hơn 290 tỷ đồng phát sinh không hoàn toàn xuất phát từ yếu tố chủ quan của doanh nghiệp mà còn chịu ảnh hưởng đáng kể từ việc chậm giải phóng mặt bằng và chậm thực hiện các cam kết của cơ quan nhà nước.
Để tháo gỡ vướng mắc, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh giao các cơ quan chuyên môn rà soát hồ sơ, báo cáo Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra Chính phủ và Chính phủ xem xét.
Do đây là trường hợp vượt quá thẩm quyền xử lý của địa phương và chưa được pháp luật hiện hành quy định cụ thể, cơ quan thanh tra đề xuất nghiên cứu áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 về xử lý các dự án tồn đọng, kéo dài.
Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải thành lập năm 1998 tại Đồng Hới, là một trong những doanh nghiệp hạ tầng tư nhân lớn khu vực Bắc Trung Bộ, hoạt động trong các lĩnh vực xây dựng giao thông, thủy điện, bất động sản và vật liệu xây dựng, năng lượng...
Để triển khai Khu đô thị Nam Cầu Dài, Sơn Hải thành lập Công ty TNHH Sơn Hải Riverside vào năm 2020 với vốn điều lệ 330 tỷ đồng. Đây là doanh nghiệp dự án trực tiếp thực hiện đầu tư, quản lý và triển khai dự án khu đô thị có tổng vốn đầu tư khoảng 2.200 tỷ đồng tại Đồng Hới.
Văn Tuân
