Thanh tra Chính phủ vừa công bố thông báo Kết luận thanh tra số 243/KL-TTCP ngày 13/5/2026 về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng và các vấn đề có liên quan.
Trong số 6 doanh nghiệp được đề cập trong kết luận có 2 tên tuổi lớn của thị trường vàng gồm Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC, Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận PNJ.
PNJ phải nộp bổ sung thuế GTGT, SJC có sai sót về kế toán
Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, PNJ được xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn của hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng (GTGT).
Việc này dẫn đến doanh nghiệp kê khai thiếu thuế GTGT và phải nộp bổ sung thuế đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý. Thanh tra Chính phủ xác định hành vi này vi phạm quy định tại Điều 11 Luật Thuế GTGT và khoản 1 Điều 8 Nghị định 209/2013/NĐ-CP.
SJC cũng bị chỉ ra sai sót tương tự liên quan đến việc xác định giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế GTGT, dẫn tới kê khai thiếu và phải nộp bổ sung thuế GTGT đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.
Thanh tra Chính phủ cũng xác định SJC vi phạm quy định kế toán trong việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho vàng miếng, qua đó phải hạch toán tăng và nộp bổ sung vào ngân sách nhà nước phần lợi nhuận còn lại năm 2024.
Cả 2 doanh nghiệp này nằm trong nhóm 6 doanh nghiệp mà Thanh tra Chính phủ xác định có trách nhiệm do chưa thực hiện đầy đủ hoặc có vi phạm các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng và pháp luật liên quan trong giai đoạn được thanh tra.
Theo tài liệu, tổng số tiền tạm tính cần xử lý về thuế và ngân sách của cả 6 doanh nghiệp là 93,733 tỷ đồng, bao gồm 29,515 tỷ đồng thuế GTGT, 4,322 tỷ đồng thuế thu nhập cá nhân, 229 triệu đồng thuế thu nhập doanh nghiệp và 59,666 tỷ đồng lợi nhuận còn lại sau khi trích bổ sung các quỹ năm 2024.
Thanh tra Chính phủ đồng thời kiến nghị Bộ Tài chính chỉ đạo Cục Thuế rà soát, kiểm tra và xử lý các khoản phải nộp ngân sách phát hiện qua thanh tra. Cơ quan thuế cũng được yêu cầu kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ thuế, phí của các doanh nghiệp có hoạt động mua, bán và chế tác vàng bạc, đá quý, bảo đảm thu đúng, thu đủ và tránh thất thoát ngân sách.
Đáng chú ý hơn, Thanh tra Chính phủ cho biết đã chuyển thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật tới Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định, trong đó có nội dung kê khai không đúng thuế và lợi nhuận còn lại với số tiền tạm tính 93,733 tỷ đồng của 6 doanh nghiệp. Riêng hành vi kê khai không đúng thuế GTGT trong kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ được Thanh tra Chính phủ nhận định diễn ra trong nhiều năm, có tính chất phổ biến, dẫn đến số thuế GTGT nộp thiếu tạm tính 28,403 tỷ đồng.
Yêu cầu 2 ông lớn ngành vàng phải rà soát lại nghĩa vụ ngân sách
Sau thanh tra, SJC, PNJ cùng các doanh nghiệp liên quan được yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục những thiếu sót và vi phạm đã được xác định.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu các doanh nghiệp rà soát quy trình quản lý nội bộ, chế độ kế toán và nghĩa vụ thuế. Đồng thời, cả ba cần làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong quản trị, điều hành và chỉ đạo thực hiện nếu để xảy ra sai sót.
Các doanh nghiệp cũng phải chủ động rà soát, đối chiếu và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực và hợp pháp của hóa đơn, chứng từ đầu vào từ các cá nhân, doanh nghiệp cung cấp hàng hóa, dịch vụ.
Đối với những sai sót tương tự về nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, doanh nghiệp phải chủ động phát hiện, kê khai và nộp bổ sung, đồng thời làm việc với cơ quan thuế để xử lý theo quy định. Thanh tra Chính phủ yêu cầu các doanh nghiệp thực hiện đầy đủ, dứt điểm các kiến nghị và báo cáo kết quả trong quý III/2026.
Kết luận thanh tra xuất hiện trong thời điểm cả PNJ, SJC đều đang trải qua giai đoạn nhiều biến động về uy tín.
Với PNJ, đáng chú ý nhất là vụ ông Đặng Ngọc Thảo, cựu Giám đốc PNJ Laboratory, bị bắt trong vụ án liên quan đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia. PNJ sau đó khẳng định vụ việc thuộc trách nhiệm cá nhân và không có kim cương nhập lậu đi vào hệ thống bán lẻ.
SJC chịu sức ép lớn hơn khi một số cán bộ, cựu lãnh đạo bị điều tra hoặc xét xử. Trong đó, có vụ hơn 3.400 viên kim cương nhập lậu được cho là đã đi vào hệ thống bán lẻ SJC giai đoạn 2022-2024, cùng vụ cựu Tổng giám đốc Lê Thúy Hằng liên quan việc sản xuất vàng miếng trái quy định.
