Bộ Tài chính vừa giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế. Theo dự thảo, việc xóa tiền chậm nộp có điều kiện, nhằm khuyến khích người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ thuế gốc và thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Góp ý dự thảo, Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu cơ chế riêng đối với khoản nợ gốc nhỏ hoặc trường hợp chi phí cưỡng chế thu hồi lớn hơn số tiền dự kiến thu được, tránh lãng phí nguồn lực quản lý.

Chưa có cơ chế riêng cho người không còn khả năng trả nợ
Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng giá trị khoản nợ nhỏ hoặc chi phí cưỡng chế cao chưa đồng nghĩa khoản nợ không thể thu hồi. Việc xử lý cần căn cứ tình trạng tài sản, khả năng thanh toán, tuổi nợ và các biện pháp thu hồi đã thực hiện.
Theo cơ quan soạn thảo, nếu miễn điều kiện trả đủ nợ gốc chỉ dựa trên chi phí thu hồi, việc xác định và áp dụng sẽ phức tạp, tiềm ẩn rủi ro pháp lý và khó kiểm soát tác động ngân sách. Vì vậy, Bộ Tài chính đề nghị giữ quy định tại Điều 5 dự thảo.
Với các khoản nợ nhỏ, cơ quan này sẽ nghiên cứu cách quản lý phù hợp, trước mắt tăng cường xử lý tự động và áp dụng biện pháp thu hồi theo mức độ rủi ro để giảm chi phí.
Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình cho biết, thực tế có hơn 529.000 người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06 đã ngừng hoạt động trên 10 năm. Nhiều trường hợp không còn tài sản, tài sản đã thanh lý hoặc thất lạc hồ sơ, sổ sách.
Theo đoàn đại biểu, yêu cầu thanh toán đủ 100% nợ gốc mới được xóa tiền chậm nộp có thể trở thành rào cản với những trường hợp thực sự mất khả năng thanh toán. Cơ quan này đề nghị phân loại nhóm không còn khả năng trả nợ, có xác minh của cơ quan thuế, công an hoặc đang thực hiện thủ tục phá sản để xem xét khoanh nợ gốc, xóa tiền chậm nộp hoặc áp dụng trình tự xử lý rút gọn.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính không đề xuất tiếp thu. Cơ quan soạn thảo cho rằng thời gian ngừng hoạt động kéo dài chưa đủ để xác định khoản nợ không còn khả năng thu hồi. Việc xử lý phải phân biệt tình trạng hoạt động, tài sản, chủ thể chịu trách nhiệm và điều kiện của từng khoản nợ.
Bộ Tài chính nhấn mạnh, điều kiện trả đủ nợ gốc trong dự thảo chỉ áp dụng với cơ chế đặc thù khuyến khích thu hồi nghĩa vụ thuế và hoàn tất thủ tục mã số thuế, không thay thế các cơ chế khoanh nợ, xóa nợ theo Luật Quản lý thuế.
Các trường hợp thực sự không còn khả năng thanh toán vẫn được rà soát, phân loại và xử lý theo quy định hiện hành. Việc có xác minh của cơ quan chức năng hoặc đang làm thủ tục phá sản chưa đồng nghĩa đã đáp ứng đầy đủ điều kiện xóa nợ.
Không bổ sung thời hạn riêng 5 ngày thông báo nợ gốc
Một nội dung khác, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội đề nghị quy định cơ quan thuế phải thông báo số nợ gốc trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Cơ quan này cũng đề nghị làm rõ việc xử lý các khoản tiền đã được xóa theo Nghị quyết 94/2019/QH14.

Giải trình vấn đề này, Bộ Tài chính cho biết việc xác định và thông báo số nợ gốc được thực hiện trong quá trình giải quyết hồ sơ khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, dựa trên dữ liệu quản lý thuế, chứng từ nộp ngân sách và kết quả điều chỉnh nghĩa vụ hợp pháp.
Do đó, cơ quan soạn thảo đề nghị không bổ sung thời hạn riêng 5 ngày để tránh phát sinh thêm thủ tục độc lập. Tuy nhiên, cơ quan thuế phải chủ động thông tin sớm, không yêu cầu người nộp thuế lập hồ sơ đề nghị xác nhận nợ và không kéo dài thời gian giải quyết.
Đối với các khoản đã được xóa theo Nghị quyết 94/2019/QH14, dự thảo quy định người nộp thuế đáp ứng điều kiện tại khoản 1 Điều 5 và đã được xóa tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp theo nghị quyết này thì không phải nộp lại khoản đã được xóa.
Bộ Tài chính đề nghị giữ quy định có điều kiện như dự thảo, thay vì mở rộng thành nguyên tắc không phải nộp lại mọi khoản đã xóa, do có thể bao gồm cả những khoản được xử lý không đúng đối tượng hoặc điều kiện.