Chủ tịch Trung Quốc thăm chính thức Hàn Quốc - "cái tát có chủ ý"

Vừa qua Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tới Seoul và có chuyến thăm Hàn Quốc cấp nhà nước hai ngày. Theo ông Donald Kirk, chuyên gia phân tích về Đông Á, động thái này được xem như một "cái tát có chủ ý" với Triều Tiên vì nước này "không nghe" Trung Quốc trong vấn đề từ bỏ chương trình hạt nhân và hợp tác trong các dự án kinh tế.

Đây là lần đầu tiên một lãnh đạo Trung Quốc tới thăm Hàn Quốc trước Triều Tiên, quốc gia đồng minh và được Bắc Kinh bảo hộ từ sau chiến tranh liên Triều.

Chuyến thăm của ông Tập tới Hàn Quốc đã cho thấy mối quan hệ lạnh nhạt giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng kể từ khi nhà lãnh đạo trẻ Kim Jong-un lên nắm quyền. Bắc Kinh muốn cảnh báo Bình Nhưỡng về các hành động khiêu khích liên tiếp trong những năm gần đây.

Giáo sư John Delury, một nhà Hán học ở Đại học Yonsei, Seoul, cho rằng: “Kịch bản mà Trung Quốc đang áp dụng là tỏ ra quyết tâm và thù địch trước toàn bộ xóm giềng không thực sự có hiệu quả ở đây, vùng Đông Bắc Á”.

Ông cho biết thêm: “Trung Quốc khá là hợp với Hàn Quốc và Hàn Quốc thì hạnh phúc hơn nhiều với ông Tập từ Bắc Kinh hơn là Thủ tướng Nhật Shinzo Abe. Thế nên nó cho thấy sự trỗi dậy của Trung Quốc đang có ảnh hưởng phức tạp hơn nhiều lên khu vực".

Tuy nhiên, chỉ riêng yêu cầu Triều Tiên không thử nghiệm hạt nhân là chưa đủ. Các trợ lý của ông Tập và bà Park còn chuẩn bị thêm hàng loạt biện pháp kinh tế, trong đó có đàm phán về một hiệp định tự do thương mại. Hàn Quốc là đối tác thương mại lớn thứ ba của Trung Quốc còn Bắc Kinh là đối tác thương mại lớn nhất của Seoul. Kim ngạch thương mại hai chiều Trung - Hàn năm 2013 đạt 275 tỷ USD, gấp 40 lần so với Trung - Triều. Hơn một nửa lượng thực phẩm và 80% nhiên liệu của Bình Nhưỡng phải phụ thuộc vào Bắc Kinh.

Các nhà phân tích không cho rằng ông Tập sẽ từ bỏ hoàn toàn Triều Tiên và Seoul vẫn trung thành với một liên minh với Washington.

Chuyến thăm của ông Tập nhằm để nói với Triều Tiên rằng nước này sẽ mất sự ủng hộ của Trung Quốc nếu tiếp tục các tham vọng hạt nhân. Không những vậy, nó còn là một phép thử đối với quan hệ giữa Mỹ - Hàn Quốc - Nhật Bản mà Bắc Kinh tin rằng đã được sử dụng để kiềm chế sức ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc.

Động thái từ Nhật Bản

Hôm 3/7, Tokyo đã quyết định dỡ bỏ một phần lệnh trừng phạt nhằm vào Bình Nhưỡng do Triều Tiên đã chứng tỏ những dấu hiệu nghiêm túc trong việc điều tra lại số phận các công dân Nhật Bản bị nước này bắt cóc từ nhiều thập niên trước.

Theo đó, Nhật Bản hứa sẽ dỡ bỏ hạn chế đi lại, hạn chế lượng tiền có thể được gửi hoặc mang tới Triều Tiên mà không cần thông báo với giới chức Nhật Bản,  tàu Triều Tiên có thể cập cảng Nhật Bản, vận chuyển hàng hóa hoặc hành khách. Đặc biệt, những người Nhật gốc Triều Tiên có thể giúp đỡ quê hương họ bằng cách chuyển tiền về nước hay hỗ trợ thương mại.

Nếu Triều Tiên trao trả thêm người, Tokyo và Bình Nhưỡng sẽ đủ thân thiện để thiết lập một mối quan hệ đối trọng với Hàn Quốc.

Điều gì sẽ xảy ra nếu Nhật Bản và Triều Tiên có thể chôn vùi những khác biệt trong lịch sử để thiết lập quan hệ ngoại giao? Từ khoảng cách gần giữa hai nước, triển vọng thương mại dài hạn, đặc biệt là nguồn tài nguyên phong phú của Triều Tiên cho thấy kịch bản trên không phải là không thể xảy ra. Nếu điều đó xảy ra, thì sẽ dẫn đến Triều Tiên sẽ có quan hệ với một loạt quốc gia phương Tây, tất nhiên là không quên Trung Quốc và Nga, giúp quốc gia Đông Á này khôi phục trở lại từ sau chiến tranh liên Triều.

Theo ông Donald Kirk, mỗi quốc gia Đông Bắc Á đều nắm trong tay những quân bài chủ lực để tham gia "Trò chơi Quyền lực" ở khu vực. Những động thái mới nhất cho thấy cả Bắc Kinh và Tokyo đều tham gia rất tích cực vào "trò chơi" này. Liệu những nỗ lực của các cường quốc này có phải là sự khởi đầu cho một kỷ nguyên mới tại khu vực vẫn là một câu hỏi chờ câu trả lời.

Trâm Anh (Tổng hợp)