Thỏa thuận liên kết – được và mất
Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko đã ký một thỏa thuận lịch sử với Liên minh châu Âu (EU) ngày 27/6. Trước đó, cũng vì từ chối ký thỏa thuận này mà cựu tổng thống Viktor Yanukovych đã làm bùng lên cuộc khủng hoảng Ukraine hiện giờ.
Ông Poroshenko (phải) và ông Van Rompuy - Ảnh: europa.eu.
Với Hiệp ước này, Ukraine được mở ra những cánh cửa cho sản phẩm kinh tế của họ hướng Tây vào thị trường các nước châu Âu, thay vì hướng Đông vào thị trường Nga như trước đây.
Thỏa thuận EU - Ukraine kêu gọi thiết lập một khu vực mậu dịch chung và Ukraine sẽ tiếp nhận các giá trị của châu Âu như dân chủ và nhân quyền.
Thỏa thuận cũng cho phép Ukraine tham gia vào các tiến trình bảo vệ biên giới và an ninh chung của EU.
Tuy nhiên, khi đặt chân vào thị trường châu Âu, sản phẩm của Ukraine sẽ phải tuân thủ hàng loạt các yêu cầu về chất lượng, khác hẳn với những yêu cầu khi vào thị trường Nga. Và để đáp ứng được yêu cầu của thị trường khó tính bậc nhất hành tinh này, bản thân các doanh nghiệp trong nước sẽ phải có một sự đầu tư không hề nhỏ từ cung cách sản xuất cho đến dây chuyền công nghệ.
Tuy nhiên, trong thời điểm Ukraine đang khủng hoảng cả về kinh tế lẫn chính trị, việc đầu tư nói trên không hề đơn giản.
EU là thị trường hấp dẫn các nhà sản xuất đến từ các nước chưa phát triển với dân số lên đến 506 triệu người với chính sách ưu đãi riêng. Chuyên gia kinh tế Volodymyr Sidenko thuộc Viện Nghiên cứu Razumkov ở thủ đô Kiev cho biết, thỏa thuận này đòi hỏi Ukraine phải thay đổi cách kinh doanh của mình theo hướng hiện đại hóa. Nếu không có sự thay đổi hệ thống ở Ukraine thì những thỏa thuận này khó có hiệu quả như mong muốn.
Trong khi nền kinh tế chưa vực dậy được, việc xuất hiện của cuộc ngoại xâm kinh tế từ hàng hóa EU chỉ làm các doanh nghiệp trong nước thêm điêu đứng. Riêng góc độ kinh tế, Ukraine có thể đã thiệt nhiều hơn lợi.
Nga không “khoanh tay đứng nhìn”
Ngay sau khi Ukraine ký kết thỏa thuận với EU, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã phát biểu trên nhiều hãng thông tin. Ông nhận định Hiệp ước Liên kết Ukraine - EU “áp đặt người dân phải chọn giữa châu Âu với Nga” và “chia cắt sâu sắc xã hội Ukraine”. Ukraine hiện đang tham gia thỏa thuận tự do thương mại với Nga và một số nước khác thuộc Liên Xô trước đây.
Do đó, Moscow rất lo ngại hàng hóa của EU nhờ Hiệp ước Liên kết sẽ dễ dàng xâm nhập thị trường Nga qua đường Ukraine. Điện Kremlin cho biết, việc ký thỏa thuận với EU là “quyền chủ quyền” của Ukraine, nhưng “Nga sẽ có các động thái cần thiết nếu thị trường của chúng tôi bị ảnh hưởng tiêu cực” bởi thỏa thuận này.
Trao đổi với hãng tin AFP, giới phân tích cho rằng Nga sẽ tận dụng mọi cơ hội để phá hỏng tiến trình hội nhập của Ukraine, Moldova và Gruzia vào EU, nhưng đồng thời vẫn tìm cách để các mối quan hệ thương mại của riêng nước này với châu Âu không bị ảnh hưởng.
Hà Linh (Tổng hợp)