Nghị định 36 quy định Về việc nuôi, chế biến và xuất khẩu cá tra vừa mới ban hành, được xem là cơ hội để sắp xếp lại ngành cá tra đang “vỡ trận”, sau giai đoạn phát triển nóng. Tuy nhiên, dù sắp đến ngày có hiệu lực (20/6), nhưng Nghị định 36 “vấp” không ít ý kiến từ các doanh nghiệp (DN) trong ngành. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (Vasep) đề nghị Thủ tướng hoãn thực hiện nghị định trên đến 1/7/2015, thay vì từ 20/6 tới.

Theo Vasep, nguồn nguyên liệu cá tra hiện 70% là do DN nuôi. Do đó, việc đặt ra các thủ tục hành chính để quản lý 30% sản lượng, nguyên liệu còn lại cần xem xét kỹ lưỡng. Ngoài ra, về việc thu phí thẩm định kinh doanh thương mại cá tra cũng gây phản ứng cho DN. Cá tra hiện đang gặp rất nhiều khó khăn, thức ăn không giảm, giá cá không tăng. Các phí kiểm tra kiểm soát đều cao, bây giờ lại thêm một cái phí kiểm định, để rồi giá thành lại chồng lên, do vậy không nên thu phí thẩm định lúc này.

Ông Nguyễn Hữu Dũng- Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) hoàn toàn ủng hộ Nghị định 36/2014/NĐ-CP nhưng có nhiều điểm cần được điều chỉnh trước khi áp dụng. Theo ông Dũng, chẳng hạn đối với tỉ lệ mạ băng (hàm lượng nước bị đông cứng thành đá) trong sản phẩm cá tra fillet, phần lớn các thị trường NK họ không có quy định cụ thể về con số tỉ lệ mạ băng là bao nhiêu mà chỉ quy định về an toàn vệ sinh thực phẩm. Do đó Nghị định này cũng không nên quy định một cách cứng nhắc về tỉ lệ mạ băng.

Trả lời vấn đề trên, bà Trần Bích Nga - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết, việc siết lại việc quản lý tỉ lệ mạ băng trên sản phẩm cá tra fillet là cần thiết để bảo vệ uy tín và thị trường XK cho cá tra Việt Nam. Theo bà Nga, nguyên nhân dẫn đến quyết định phải siết lại quản lý tỉ lệ mạ băng là do có nhiều DN XK làm ăn gian dối dẫn đến hậu quả là cạnh tranh không lành mạnh, rồi quay lại ép giá nông dân.

Theo một số DN XK thủy sản, việc đăng ký hợp đồng DN qua Hiệp hội cá tra Việt Nam (VN Pangasius) chẳng những không có lợi gì cho DN thủy sản mà bí mật làm ăn của họ có nguy cơ sẽ bị lộ, ảnh hưởng đến kinh doanh.
“Chúng tôi không đồng tình để Hiệp hội Cá tra quản lý hồ sơ xuất khẩu. Giá cả, hợp đồng mua bán từ nhà máy là bảo mật, không thể báo cáo cho một cá nhân, tổ chức nào hết. Chúng tôi thành lập công ty và có quyền quyết định chi phí sản xuất, giá thành để có lời và sống được”, bà Nguyễn Thị Mậu, GĐ Cty TNHH Chế biến Thực phẩm -Thương mại Ngọc Hà nói.

Bà Trương Thị Lệ Khanh, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Cty CP Vĩnh Hoàn cho biết, nghị định cá tra ra đời, là ý chí cương quyết của nhà nước để sắp xếp lại ngành cá tra. Tuy nhiên, chính sách không nên cứng nhắc, áp đặt cơ chế hành chính, mà linh hoạt, theo cơ chế thị trường, buộc DN theo dòng chảy đó.

Theo ông Dương Ngọc Minh, Chủ tịch HĐQT, Tổng GĐ Cty CP Hùng Vương: Cá tra lúc thiếu, lúc thừa là do liên quan đến vấn đề tài chính. Hiện cho vay sản xuất chế biến cá tra, toàn bộ nằm trong tín dụng 4-6 tháng, anh nào may mắn vay được một năm. Do vận hành tài chính quá ngắn hạn, nên buộc các DN, người dân bán nhanh để đáo hạn. Đây là một yếu tố kéo giá bán xuống.