Những vụ IPO bất thành

Mới đây Sở GDCK Hà Nội vừa thông báo hủy tổ chức phiên bán thỏa thuận tiếp cổ phần của Công ty TNHH MTV Cảng Quảng Ninh. Số cổ phần dự kiến đấu giá đợt này là 10.465.684 cổ phần. Giá khởi điểm đấu giá là 11.000 đồng/cp.

Nguyên nhân là đến hạn đăng ký và đặt cọc (15h30 ngày 16/6/2014) nhưng không có nhà đầu tư nào tham gia. Đây là thứ 2 cảng Quảng Ninh tham gia IPO nhưg không thành. Lần trước diễn ra vào 23/5/2014, công ty tổ chức đấu giá 11.320.184 cổ phần nhưng chỉ có 854.500 cp được bán ra, tương đương 7,5% khối lượng dự kiến.

Cảng Quảng Ninh Được thành lập từ năm 1977 và hoạt động theo mô hình công ty TNHH MTV do Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines) làm chủ sở hữu từ năm 2007 đến nay.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh chính của công ty là bốc xếp hàng hóa; cho thuê cầu, bến; dịch vụ lưu kho bãi; và lai dắt tàu. Cảng có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lên tới 75.000 tấn (DWT).  Diện tích kho và bãi chứa hàng xấp xỉ 400.000m2 với 5 bến cầu cảng. Doanh thu từ hoạt động bốc xếp chiếm khoảng 60 - 70% tổng doanh thu. Đây cũng là mảng dịch vụ đóng góp tỷ trọng lợi nhuận lớn nhất cho Cảng Quảng Ninh.

Không chỉ mình cảng Quảng Ninh tham gia đấu giá cổ phiếu thất bại mà một số cảng khác như cảng Hải Phòng, cảng Nha Trang và một số doanh nghiệp khác cũng đang lâm vào tình cảnh tương tự.

Cũng tham gia IPO vào tháng 5 nhưng Công ty TNHH Cảng Nha Trang cũng chỉ có tỷ lệ khớp lệnh đạt hơn 6%. Tổng cộng doanh nghiệp bán được 350.800 cổ cho 47 nhà đầu tư cá nhân, thu về 3,5 tỷ đồng.

Cảng Hải Phòng cũng không khá hơn mấy với 17,6 triệu bán được trên tổng số 37,6 triệu cổ phần trong ngày IPO.

Một số doanh nghiệp trong lĩnh vực khác: Công ty Cơ khí Ngô Gia Tự, Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 6 (Cienco6); Tổng công ty Vận tải thủy cũng thu được kết quả hết sức ít ỏi khi IPO ra thị trường.

Các doanh nghiệp đang gặp khó khăn khi IPO trên thị trường

Vậy đâu là nguyên nhân của tình trạng ế ẩm này?

Theo ông Bùi Quang Đạo – Tổng giám đốc Cảng Quảng Ninh, thì việc có quá ít nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực hàng hải cộng với việc hàng loạt cảng biển IPO theo chủ trương chung đã khiến dòng vốn bị pha loãng.

Nhưng nhìn nhận từ phía nhà đầu tư thì kết quả kinhh doanh không tốt và không ổn định mới là nguyên nhân làm cho các nhà đầu tư ít mặn mà trong lĩnh vực này.

Năm 2011, Cảng Nha Trang lãi sau thuế 1,8 tỷ đồng và tăng 22% vào năm 2012. Nhưng tới 2013, lợi nhuận công ty bất ngờ giảm xuống còn 752 triệu đồng. Đơn vị này cho rằng kinh tế khó khăn, việc thắt chặt chi tiêu trong nước... là những nguyên nhân dẫn tới kết quả nêu trên.

Tại Cảng Quảng Ninh, doanh thu và lợi nhuận trong 3 năm trước cổ phần hóa sụt từ 6,1 tỷ đồng (năm 2011) xuống còn 1,5 tỷ đồng (2013). Doanh thu công ty trong năm này đạt 207 tỷ đồng, chỉ bằng 71% của năm 2012 và xấp xỉ 80% năm 2011.

Còn với trường hợp của cảng Hải Phòng với mức tăng trưởng liên tục không dưới 13% kể từ 2010 nhưng cũng không bán hết được số cổ phiếu chào bán được cho là do chưa thu hút được nhà đầu tư do những tiêu chuẩn khắt khe của doanh nghiệp.

Một số nguyên nhân khiến nhà đầu tư ít để tâm đến các doanh nghiệp trong lĩnh vực hàng hải có thể kể đến:

- Tỷ lệ sở hữu Nhà nước còn cao (75%) trong doanh nghiệp sau đợt chào bán. Trong khi nhà đầu tư nước ngoài muốn được tham gia điều hành công ty.

- Những khó khăn của việc kinh doanh biển ở phía Bắc: vị trí kém thuận lợi, cảng miền Bắc khó đón tàu lớn vào làm hàng…

- Giá cước bốc xếp không linh động, không thể tăng giá kinh doanh thua lỗ làm giảm tính cạnh tranh của các cảng biển phía Bắc.

- Các doanh nghiệp cảng khi tham gia IPO không có nhiều lợi thế so với các doanh nghiệp khác vì chịu nhiều chi phối của nhà nước dẫn đế khó điều chỉnh về giá.

Một khía cạnh khác nhìn từ doanh nghiệp là  “Dường như cổ phần hóa, tìm kiếm nhà đầu tư chưa xuất phát từ nhu cầu tự thân của lãnh đạo các đơn vị”, một nhà đầu tư chia sẻ. Ngoài sức hấp dẫn chưa cao, quá trình chuẩn bị IPO của một số doanh nghiệp được cho là cập rập đến mức, nhiều đơn vị khi tiến hành làm thủ tục đấu giá cổ phiếu mới vội vàng xây dựng website để hoàn thiện thủ tục (Tổng công ty Vận tải thủy), hoặc có nhưng thông tin hết sức sơ sài (Công ty Cơ khí Ngô Gia Tự)…

 NQ (Tổng Hợp)