Theo các quy định của pháp luật và nguyên tắc kế toán về hoạt động của DN không được giấu lỗ, lãi thực của mình. Nhưng thực tế vẫn có những thủ thuật để hợp thức hoá việc này. Ví như chuyển các khoản lãi, lỗ từ tháng này sang tháng khác, với lý do chậm hạch toán, kế toán bận đi công tác, ốm đau.
Việc DN ém thông tin "lãi khủng" trước khi lên sàn chứng khoán thường nhằm mục đích chính là: Khi chính thức phát hành cổ phiếu ra thị trường, thông tin lãi "khủng" của DN sẽ như món mồi câu hấp dẫn các NĐT lao vào mua cổ phiếu. Thủ thuật này sẽ thổi giá trị cổ phiếu và tạo ra niềm tin của NĐT đối với DN đó.
Tuy nhiên, nhiều khi những thông tin mang tính "kỹ thuật" dạng đó lại nhằm mục đích để móc ngoặc hoặc đầu cơ cổ phiếu, đầu cơ giá (người biết thông tin sẽ có nhiều cơ hội mua cổ phiếu với giá rẻ trước khi lãi thực của DN được công bố).
NĐT luôn được nhắc nhở với thị trường chứng khoán, thông tin là quan trọng nhất, thông tin quyết định tới thành bại sau mỗi phiên giao dịch. Tuy nhiên, thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam lại thiếu minh bạch và chính xác. Hiện tượng doanh nghiệp tăng lãi sau kiểm toán hoặc tranh tra đang diễn ra ngày càng phổ biến.
Tổng Công ty cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PVX) là doanh nghiệp gây “ấn tượng” nhất khi liên tục phải thay đổi kết quả kinh doanh. Khoản lãi sau thuế của PVX ban đầu là con số dương 300 tỷ đồng, sau đó bị chuyển thành âm. Và một lần nữa, khoản lãi này lại được đính chính thành dương.
Bản báo cáo kết quả kinh doanh năm 2013 của PVX tiếp tục có vấn đề khi sau kiểm toán, PVX bất ngờ giảm lỗ gần 500 tỷ đồng. Kết quả là PVX “chỉ” còn lỗ 2.228 tỷ đồng.
Công ty cổ phần Đầu tư và Công nghiệp Tân Tạo (ITA) gây sốc hơn khi lợi nhuận sau thuế sau kiểm toán tăng gấp đôi. Cụ thể, lãi ròng hợp nhất ITA trong năm 2013 sau kiểm toán đạt 87 tỷ đồng, tăng 93% so với báo cáo tự lập của công ty.
Hiện chưa có dấu hiệu lắng dịu tình trạng doanh nghiệp tăng lãi sau kiểm toán hoặc tranh tra. Theo các chuyên gia, có trường hợp doanh nghiệp nhầm lẫn nhưng cũng có trường hợp doanh nghiệp cố tình ghi sai để phục vụ cho một mục đích nào đó. Nhưng dù doanh nghiệp vô tình hay cố ý thì sự sai lệch này vẫn ảnh hưởng tới cổ đông, nhà đầu tư.
Sau kiểm toán năm 2011, PVX được “chứng minh” có lãi. Kết quả này có thể ảnh hưởng không đáng kể tới doanh nghiệp khác nhưng với PVX, đó lại là “liều thuốc” hữu hiệu.
Nhờ không lỗ năm 2011 nên PVX không lỗ 3 năm liên tiếp và thoát án hủy niêm yết. Thông tin này giúp PVX tăng từ hơn 2.000 đồng/CP lên hơn 4.000 đồng/CP. Nếu chỉ nhìn qua những con số này có thể thấy NĐT được lợi.
Nhưng trên thực tế, NĐT đã phải gánh chịu thiệt hại vì sau khi bị báo lỗ, PVX giảm rất mạnh. Đà tăng trong thời gian qua chưa đủ sức bù đắp cho những gì cổ đông đã mất.
Hiện nay, không chỉ có hiện tượng sau kiểm toán, doanh nghiệp từ lỗ thành lãi mà còn có chiều ngược lại, từ lãi thành lỗ. Nếu doanh nghiệp bị điều chỉnh từ lãi thành lỗ, cổ đông sẽ bị ảnh hưởng đến quyền chia lợi nhuận, diễn biến giá cổ phiếu.
Nếu doanh nghiệp bị điều chỉnh lỗ thành lãi, doanh nghiệp có thể bị phạt, phải công bố thông tin. Bên cạnh đó, thuế thu nhập doanh nghiệp cũng phải thay đổi theo. Như vậy, bản thân kế hoạch tài chính và uy tín của thương hiệu cũng bị ảnh hưởng.
Thông tin là yếu tố quan trọng nhất quyết định tới thành bại của NĐT trên thị trường chứng khoán. Vì vậy, thông tin không chính xác khiến NĐT, đặc biệt NĐT lướt sóng đưa ra quyết định mua bán sai lầm. Không ít người thua lỗ nặng chỉ vì giao dịch theo thông tin thiếu chính xác.
P.N.(Tổng hợp)