Tỷ lệ cổ tức là tỷ lệ số tiền trên một cổ phiếu mà cổ đông được hưởng tính trên mệnh giá của cổ phiếu đó. Nó thể hiện số tiền mà doanh nghiệp chi ra và số tiền cổ đông nhận được là như nhau. Tuy nhiên, cổ tức lại được nhìn nhận dưới những góc độ khác nhau.

Mỗi khi mùa đại hội cổ đông thường niên tràn về cũng là lúc NĐT hồi hộp trông đợi mức chia cổ tức cao từ những mã cổ phiếu nắm giữ. Sự hồi hộp này có thể nói là một trong những đặc trưng của các thị trường chứng khoán mới nổi, bởi biên độ dao động tỉ lệ cổ tức quá lớn.

NĐT lại quan tâm nhiều hơn đến tỉ lệ chi trả cổ tức thực, tức số tiền cổ tức nhận được tính trên thị giá của cổ phiếu.

CTCP Dịch vụ phân phối tổng hợp dầu khí (PSD) đã chi tương đương 85,3 tỷ đồng để trả cho cổ đông (với tỷ lệ cổ tức bằng tiền mặt là 60%). Trong năm 2013, PSD đã tạm ứng cổ tức đợt 1 và 2 lần lượt là 30% và 15%. Mức cổ tức 15% còn lại cũng được PSD chi trả vào ngày 30/5/2014 vừa qua.

Năm 2014, PSD tiếp tục lên kế hoạch cổ tức duy trì ở mức cao, tối thiểu 50%. Trong trường hợp tăng vốn (PSD có kế hoạch tăng vốn với tỷ lệ 1:1), PSD giữ mức cổ tức tối thiểu khoảng 30%. PSD cũng đã có kế hoạch trích khoảng 100,2 tỷ đồng để trả cổ tức năm 2014, trong khi đó, kế hoạch lợi nhuận của PSD trong năm nay là 102,3 tỷ đồng.

CTCP FPT (FPT) đã quyết định tăng mức cổ tức từ 20 - 25% lên 55%, trong đó 30% bằng tiền mặt và 25% bằng cổ phiếu. Điều này đồng nghĩa với việc FPT cần chi ra tổng cộng 825 tỷ đồng tiền mặt và phát hành thêm 68,8 triệu cổ phiếu để trả cổ tức. Cổ tức tiền mặt năm 2014 dự kiến là 20% trên VĐL mới. Hiện vốn điều lệ của FPT là 2.752 tỷ đồng.

Quyết định về tỉ lệ cổ tức luôn khiến các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đau đầu. Nó không phải là một con số ngẫu nhiên hay đầy cảm hứng mà phải được tính toán kỹ lưỡng, vì liên quan đến các dự án đầu tư cần được tài trợ sắp tới, dòng tiền nhàn rỗi hiện có và thậm chí cũng phải cân nhắc đến nhu cầu của các cổ đông lớn, nhỏ.

Có thể hình dung lợi nhuận của công ty như một chiếc bánh được chia ra nhiều phần. Và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp sẽ cân nhắc dành bao nhiêu phần để thỏa mãn cổ đông của mình. Chính vì được quyết định một cách đầy thận trọng mà cổ tức mang nhiều ý nghĩa hơn là một con số được trông đợi.

Có không ít các công ty không chi trả cổ tức trong thời gian dài như Tập đoàn Vingroup với 3 năm liên tiếp hay Masan với kỷ lục 4 năm liền không trả cổ tức cho cổ đông. Tuy nhiên, không phải vì vậy mà những cái tên này trở nên mờ nhạt.

Trên thực tế, họ vẫn đang là những tập đoàn lớn mạnh và được xếp vào nhóm cổ phiếu blue-chip. Mặc dù không chi trả cổ tức nhưng việc kinh doanh thành công đã đưa giá cổ phiếu của các tập đoàn này đi theo xu hướng tăng. Đó có lẽ là điều mà NĐT mong đợi hơn cả cổ tức.

Đa phần những công ty trả cổ tức cao và đều đặn là những DN có hoạt động kinh doanh tốt, thực hiện tốt trách nhiệm chia sẻ quyền lợi với cổ đông. Nếu xét về mặt lợi thì việc trả cổ tức cao, nhất là bằng tiền mặt giúp DN nhận được sự ủng hộ của NĐT. Đồng thời, trong giai đoạn TTCK giao dịch thiếu sôi động thì việc trả cổ tức bằng tiền với tỷ lệ đủ cao là yếu tố thu hút NĐT, qua đó gia tăng tính thanh khoản cho cổ phiếu.

Tuy nhiên, cổ tức cao cũng có những “mặt hại” mà cổ đông cần chú ý. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn mà DN vẫn tạo ra lợi nhuận tốt, trả cổ tức cao thì được xem là tốt, nhưng nếu một DN trả cổ tức bằng tiền cao bất thường trong một năm để “dụ” cổ đông mua cổ phiếu mới sắp phát hành với giá cao thì NĐT cần cẩn trọng.

Bên cạnh đó, khi công ty chia cổ tức cao, điều đó có thể đồng nghĩa công ty không cần sử dụng lợi nhuận, mà sử dụng vốn vay hoặc chưa có kế hoạch mở rộng sản xuất và cũng có thể thị phần đã bão hòa.

P.N.(Tổng hợp)