Tính đến ngày 10/6, đã có 24 doanh nghiệp hủy niêm yết trên cả 2 sàn. Phần lớn các doanh nghiệp bị hủy niêm yết từ năm 2012 trở về trước đều có kết quả kinh doanh thua lỗ nhiều năm liên tiếp hoặc lỗ vượt vốn điều lệ, thì câu chuyện hủy niêm yết của năm 2013 đã mang một màu sắc khác. Không những số lượng tăng đến chóng mặt mà tính chất của các trường hợp hủy niêm yết cũng đa dạng hơn.

Trong số 37 doanh nghiệp hủy niêm yết được thống kê năm ngoái, ngoài các công ty bị hủy bắt buộc (do lỗ 3 năm liên tiếp, lỗ lũy kế vượt vốn điều lệ, không thực hiện công bố thông tin theo đúng quy định), có đến 12 doanh nghiệp hủy niêm yết tự nguyện và 5 doanh nghiệp còn lại hủy do sáp nhập với công ty khác.

Như vậy, gần một nửa doanh nghiệp ra đi hoàn toàn tự nguyện. Việc rời sàn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, nhưng về cơ bản, tự nguyện hủy niêm yết có nghĩa là các công ty đó nhận thấy thị trường chứng khoán đã không còn mang lại lợi ích cho họ như trước.

Năm ngoái, CTCP Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (mã MPC) đã thông qua nghị quyết đại hội cổ đông thường niên về việc hủy niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán. Việc hủy niêm yết này được Minh Phú công bố theo đề nghị của nhóm cổ đông lớn nước ngoài. Tuy nhiên, một lãnh đạo của Minh Phú từng cho biết công ty hủy niêm yết là để mở đường cho việc phát hành riêng lẻ 30 triệu cổ phiếu với giá 50.000 đồng/cổ phiếu nhằm thu về 1.500 tỷ đồng.

Trong khi nếu vẫn niêm yết, công ty chỉ có thể phát hành số cổ phiếu trên với giá khoảng 30.000 đồng/cổ phiếu vì vướng quy định không được phát hành với giá cao hơn 7% so với thị giá cổ phiếu (khoảng 25.000 đồng/cổ phiếu).

CTCP Gò Đàng (AGD) hoàn tất đợt phát hành 6 triệu cổ phần riêng lẻ cho đối tác chiến lược là Panga Holdco Pte Ltd, công ty con của Navis Asia Fund VI Management Company Ltd (Malaysia). Quyết định phát hành riêng lẻ song song với kế hoạch hủy niêm yết khiến nhiều NĐT đồn đoán, AGD đang có ý định bán Công ty cho đối tác nước ngoài.

Cùng với 2,8 triệu cổ phiếu AGD mà Panga Holdco đã “gom” trên sàn, đối tác này đã nâng tổng số lượng cổ phiếu AGD nắm giữ lên 8,8 triệu đơn vị, tương đương với 48,88% cổ phần AGD. Hiện tại, AGD vẫn đang niêm yết trên HOSE, nên tỷ lệ cổ phần mà NĐT nước ngoài nắm giữ tại DN bị giới hạn ở mốc 49%.

Một doanh nghiệp khác dự kiến sẽ hủy niêm yết đó là trường hợp của ALP. ĐHCĐ của CTCP đầu tư Alphanam sẽ được tổ chức vào cuối tháng 5 này. Theo kế hoạch, Hội đồng Quản trị công ty sẽ trình ĐHCĐ, ALP có đề cập nội dung xin ý kiến cổ đông về việc hủy niêm yết tự nguyện. Tính đến thời điểm cuối quý 1 năm 2013, ALP lỗ lũy kế 59 tỷ đồng, chiếm một phần rất nhỏ trong vốn điều lệ 1.924,8 tỷ đồng của công ty tại cùng thời điểm. Theo đó, ALP tự xin hủy niêm yết không phải lý do lỗ vượt quá vốn điều lệ hay lỗ kéo dài nhiều năm. Sau 1 năm kế hoạch hủy niêm yết tự nguyện được thông qua, cổ phiếu ALP vẫn được giao dịch nhưng thuộc diện cảnh báo vì lỗ 2 năm liên tiếp.

Khi giá cổ phiếu xuống quá thấp, ngoài việc gây bất lợi trong các mối quan hệ đối tác kinh doanh, doanh nghiệp cũng rất khó huy động vốn trên thị trường chứng khoán, bởi nhà đầu tư có thể mua cổ phiếu trên sàn với giá “bèo”. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến một số doanh nghiệp quyết định hủy niêm yết. Thực tế cũng cho thấy nhiều đợt phát hành cổ phiếu đã không thành công như đợt chào bán riêng lẻ 3 triệu cổ phiếu thất bại của Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại DIC hồi năm 2011.

Việc hủy niêm yết còn có những lý do mang tính chủ quan của lãnh đạo doanh nghiệp. Ở công ty niêm yết, muốn đưa ra các quyết định quan trọng thì phải được Đại hội đồng cổ đông thông qua. Tuy nhiên, việc tổ chức Đại hội đồng cổ đông lại thường kéo dài từ khâu thông báo đến khâu hội họp, không phù hợp với những quyết định mang tính quyết đoán, nhanh chóng trong bối cảnh thị trường cạnh tranh gay gắt như hiện nay. Vì thế, doanh nghiệp muốn được hủy niêm yết để trở về với phong cách “nhóm trị”, “gia đình trị” hoặc “độc trị” như trước kia.

Gần đây nhất là câu chuyện xin hủy niêm yết tự nguyện của Công ty Cổ phần Nhựa Tân Tiến (TTP). Mặc dù báo cáo tài chính cho thấy Nhựa Tân Tiến vẫn kinh doanh có lời và khá ổn định, nhưng Công ty vẫn xin hủy niêm yết với lý do tập trung vào việc tái cơ cấu doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Việc xin ý kiến hủy niêm yết của Nhựa Tân Tiến tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2014 vào cuối tháng 5 dường như chỉ là một động thái hợp thức hóa. Công tác chuẩn bị có lẽ đã được triển khai thông qua việc mua lại gần 1,45 triệu cổ phiếu quỹ mà Nhựa Tân Tiến hoàn tất trong tháng 3. (Nhựa Tân Tiến không chia sẻ chi tiết về kế hoạch sau khi hủy niêm yết).

Một số nhà đầu tư cho rằng, một số doanh nghiệp xin tự hủy niêm yết bởi mất niềm tin vào thị trường. Niềm tin và tính minh bạch của thị trường còn nhiều hạn chế, nhất là thời điểm hiện tại.

Với thực trạng hiện nay, hủy niêm yết đã không còn mang tính chất bắt buộc nhằm thanh lọc thị trường mà là sự lựa chọn của doanh nghiệp khi lợi ích của việc niêm yết không còn được đảm bảo. Có lẽ đã đến lúc thị trường chứng khoán Việt Nam cần có những thay đổi về quy định để tạo một sân chơi lành mạnh và thiết thực hơn cho doanh nghiệp trong nước.

P.N.(Tổng hợp)