Vụ xét xử bầu Kiên vẫn đang làm xôn xao dư luận không chỉ vì quy mô và tính nghiêm trọng của vụ án mà còn là những hệ lụy của vụ án tác động đến thị trường trong thời gian tới. Một trong những vấn đề quan trọng được nhắc đến cũng là một trong những yếu tố cấu thành tội của bầu Kiên đó là kinh doanh trái phép bao gồm các hành vi “mua trái phiếu chuyển đổi của ngân hàng, góp vốn, mua cổ phần của nhiều ngân hàng, doanh nghiệp (DN) trong khi không có trong ngành nghề đăng ký kinh doanh của ngân hàng này. Điều này đã đặt ra một câu hỏi cho giới đầu tư chứng khoán là việc góp vốn đầu tư, mua cổ phần, cổ phiếu có phải xin giấy phép kinh doanh hay không?

Theo kết luận điều tra và cáo trạng, việc “bầu” Kiên đã thông qua 6 công ty để thực hiện hành vi “mua trái phiếu chuyển đổi của ngân hàng, góp vốn, mua cổ phần của nhiều ngân hàng, doanh nghiệp với số tiền gần 10.000 tỷ đồng trong khi công ty này không có chức năng kinh doanh tài chính là trái pháp luật.

Tuy nhiên điều đáng nói là trong vụ xét xử bầu Kiên khi được luật sư hỏi về vấn việc góp vốn đầu tư, mua cổ phần, cổ phiếu có phải xin giấy phép kinh doanh hay không? Thì đại diện Sở KHĐT TP.HCM chỉ trả lời một cách chung chung là điều này đã được quy định tại luật doanh nghiệp mà không chịu trả lời trực tiếp câu hỏi.

Trong khi đó điều 9, Luật DN năm 2005, quy định DN có nghĩa vụ hoạt động kinh doanh theo đúng ngành nghề trong đăng ký kinh doanh. Riêng việc thành lập, góp vốn, mua cổ phần và quản lý DN được quy định tại điều 13 của Luật DN. Theo đó, các tổ chức, cá nhân được quyền thành lập, quản lý DN, mua cổ phần của công ty cổ phần, góp vốn vào công ty TNHH, công ty hợp danh. Luật DN đã tách bạch 2 loại hoạt động, kinh doanh của DN theo đăng ký kinh doanh và hoạt động góp vốn, mua cổ phần là quyền của DN, thực hiện theo các trình tự luật định, không cần đăng ký kinh doanh. không hề có ngành nghề kinh doanh góp vốn, mua cổ phần, cổ phiếu.

Như vậy phải khẳng định rằng, mua cổ phần, góp vốn thì hoàn toàn không cần đăng ký kinh doanh. Mà có muốn đăng ký kinh doanh cũng chẳng cơ quan nào cấp phép”. Trong hệ thống ngành nghề kinh tế Việt Nam không hề có ngành nghề kinh doanh góp vốn, mua cổ phần, cổ phiếu. Như vậy phải khẳng định rằng, mua cổ phần, góp vốn thì hoàn toàn không cần đăng ký kinh doanh. Mà có muốn đăng ký kinh doanh cũng chẳng cơ quan nào cấp phép.

Sự không thống nhất và chặt chẽ giữa văn bản ban hành và cơ chế thực hiện đã làm dấy lên sự lo ngại cho các doanh nghiệp vì hiện nay có khá nhiều doanh nghiệp đang “ôm” cổ phiếu của các doanh nghiệp khác nhưng lại không có trong mục đăng ký ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp.

Việc các doanh nghiệp thường xuyên sử dụng vốn nhàn rỗi đầu tư vào những cổ phiếu tiềm năng, chờ thị trường được giá sẽ bán lại để thu lợi nhuận không có gì là mới mẻ. Việc làm này vốn được công khai nhưng không có cơ quan nào “hỏi thăm hay khuyến cáo rằng hoạt động đó là vi phạm pháp luật trong suốt thời gian qua.

Đại diện một doanh nghiệp tại quận Phú Nhuận - hiện đang nắm giữ cổ phiếu tại nhiều doanh nghiệp khác và cả cổ phiếu ngân hàng - cho biết từ năm 1992-2004 trong giấy phép kinh doanh của công ty có mục được góp vốn mua cổ phần của doanh nghiệp khác. Tuy nhiên đến năm 2004, Sở Kế hoạch - đầu tư TP.HCM hướng dẫn doanh nghiệp không cần phải xin giấy phép ngành nghề này vì đó là hoạt động bình thường và cũng không có mã ngành cho ngành nghề này.

Thậm chí khi nghe thông tin về việc mua cổ phiếu có thể bị xem là vi phạm nếu không đăng ký kinh doanh, doanh nghiệp đã cử nhân viên đến Sở Kế hoạch - đầu tư để hỏi lại nhưng câu trả lời vẫn như trên.

Bên cạnh đó ông Huỳnh Anh Tuấn - Tổng giám đốc Công ty chứng khoán SJCS cho rằng Nhà nước có chính sách “khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế tham gia đầu tư và hoạt động trên thị trường chứng khoán nhằm huy động các nguồn vốn trung hạn và dài hạn cho đầu tư phát triển”.

Cũng theo ông Tuấn, "chỉ khi nào hoạt động mua cổ phần không được công bố công khai minh bạch khi đạt tỉ lệ theo quy định hoặc có dấu hiệu thao túng giá, lợi dụng thông tin nội bộ để trục lợi... thì tổ chức hay cá nhân đó sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí xử lý hình sự” 

Tuy nhiên trong thời buổi giá cổ phiếu tại nhiều doanh nghiệp xuống thấp hơn giá trị của bản thân doanh nghiệp như hiện nay, việc một doanh nghiệp nào đó tham gia góp vốn mua cổ phần một doanh nghiệp khác, sau đó thực hiện thâu tóm là điều hoàn toàn xảy ra. Việc chỉ cần bỏ 10 đồng mà có thể mua đươc cả một doanh nghiệp có giá trị đến 13 đồng và được cả thương hiệu sẽ giúp doanh nghiệp nhanh chóng thâm nhập vào một lĩnh vực tiềm năng với chi phí rẻ hơn nhiều so với việc phải đầu tư từ đầu và từng bước xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên vấn đề này cũng sẽ gây ra hiện tượng “ cá lớn nuốt cá bé”, thao túng thị trường của các công ty lớn.

NQ (TH)