Nguyên nhân chính khiến lĩnh vực gân hàng này phát triển mạnh mẽ trong năm qua là do giới đầu tư "khát" lợi nhuận trong bối cảnh lãi suất xuống thấp kỷ lục. 

Báo cáo cũng cho biết, lĩnh vực ngân hàng mờ phát triển nhanh nhất tại Argentina với bước nhảy vọt 50% về giá trị tài sản. Mỹ và khu vực đồng euro cũng lần lượt sở hữu gần 1/3 tài sản của lĩnh vực ngân hàng mờ trên toàn cầu, tiếp theo là Anh với 12% và Nhật Bản là 5%. 

Trong khi đó, lĩnh vực ngân hàng mờ Trung Quốc có dấu hiệu tăng trưởng chậm lại. Cụ thể năm 2013, tổng tài sản của lĩnh vực ngân hàng mờ Trung Quốc tăng hơn 37% lên gần 3 nghìn tỷ USD, sau khi tăng gần 42% trong năm trước đó. FSB nhận định, trong khối thị trường mới nổi, Trung Quốc là nước được đặc biệt chú ý hơn cả với tốc độ phát triển nhanh chóng của lĩnh vực ngân hàng mờ. 

Tuy nhiên trên thực tế, điều này lại càng khiến giới đầu tư Trung Quốc lo ngại hơn bởi một số vụ vỡ nợ trên lĩnh vực này trong thời gian gần đây.

Hồi đầu tháng 9, ngân hàng Evergrowing Bank của Trung Quốc bị vỡ nợ 4 tỷ nhân dân tệ trên các công cụ huy động vốn ngoại bảng. Cụ thể, ngân hàng Evergrowing Bank phải thanh toán 3,7 tỷ nhân dân tệ tiền gốc và 300 triệu nhân dân tiền lãi trên các công cụ quản lý tài sản (WMPs) do một trong những cổ đông của ngân hàng và một công ty con phát hành. Khoản nợ này chiếm 57,8% lợi nhuận ròng năm 2013 của ngân hàng Evergrowing Bank.

Vụ vỡ nợ của Evergrowing Bank xảy ra trong bối cảnh giới truyền thông Trung Quốc liên tục đưa ra các báo cáo cho thấy, các ngân hàng và công ty môi giới nội địa đang gặp với rất nhiều khó khăn trong việc thanh toán nợ trên các sản phẩm huy động vốn của lĩnh vực ngân hàng mờ.

Ngân hàng mờ là tên gọi khác của "ngân hàng trong bóng tối" của Trung Quốc. Ủy ban ổn định tiền tệ FSB định nghĩa "ngân hàng trong bóng tối" là những khoản vay giữa các định chế tài chính không phải ngân hàng. Loại "ngân hàng" này bùng nổ dưới nhiều hình thức như quỹ ủy thác, công ty cho vay, tổ chức đảm bảo tín dụng, hay các quỹ tiền tệ trên thị trường.

Ở Trung Quốc, các ngân hàng bị cấm mở rộng cho vay ở một số ngành nhất định trong khi bị áp trần lãi suất tiền gửi. Chính sách quản lý này tạo điều kiện cho ngân hàng trong bóng tối bùng nổ dưới nhiều dạng thức. Kết quả là rất nhiều hình thức của cho vay tín dụng đã xuất hiện ở Trung Quốc như quỹ ủy thác, công ty cho vay, tổ chức đảm bảo tín dụng, hay các quỹ tiền tệ trên thị trường. Với mức lợi nhuận hấp dẫn – cao hơn 10% so với các quỹ thông thường, họ dễ dàng huy động vốn từ các doanh nghiệp và cá nhân – những người tỏ ra thất vọng và không hài lòng với mức lãi suất trần được qui định bởi nhà nước. Sau đó họ lại cho những người khác vay vốn với lãi suất thậm chí cao hơn nhiều để hưởng chênh lệch. Mặt khác, đối tượng phải đi vay từ các tổ chức này thường không có khả năng vay từ các ngân hàng chính thống.

FSB nhận định lĩnh vực ngân hàng mờ có xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ hơn, đặc biệt trong bối cảnh các cơ quan quản lý thắt chặt quy định, chênh lệch giữa lãi suất thực và lợi suất thu hẹp trong khi giới đầu tư tiếp tục tìm kiếm những tài sản có lợi suất cao và nhu cầu tích trữ tài sản của các tổ chức tăng mạnh. Hiện nay, các nền kinh tế phát triển dường như là môi trường thuận lợi nhất đối với lĩnh vực ngân hàng mờ. 

Trâm Anh (TH)