Trong 15 doanh nghiệp niêm yết thuộc ngành Thép thì phần lớn đều thua lỗ hay giảm lãi trong quý 1/2014, chỉ có 4 doanh nghiệp tăng trưởng lợi nhuận.

4 doanh nghiệp “may mắn” này gồm có HPG, SSM, VGS và DTL. Trong đó, Hòa Phát (HOSE: HPG) nổi bật nhất khi lãi ròng tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, đạt 870 tỷ đồng.

Hầu hết các doanh nghiệp trong ngành Thép đang vật lộn với những khó khăn chung của thị trường. Ngay cả như “ông lớn” Tôn Hoa Sen (HOSE: HSG) ghi nhận kết quả yếu kém trong 3 tháng đầu năm 2014. Cụ thể, trong khoản thời gian này, HSG chỉ đạt lợi nhuận gần 68 tỷ đồng, chưa bằng 1/3 kết quả của cùng kỳ năm trước. Kết quả này làm cho 6 tháng đầu niên độ 2013-2014 của HSG chỉ đạt lãi ròng hơn 170 tỷ đồng và chỉ thực hiện 28% kế hoạch cả năm.

Tập đoàn Hòa Phát là một trong những Tập đoàn sản xuất công nghiệp tư nhân hàng đầu Việt Nam. Khởi đầu từ một Công ty chuyên buôn bán các loại máy xây dựng từ tháng 8/1992, Hòa Phát lần lượt mở rộng sang các lĩnh vực Nội thất (1995), Ống thép (1996), Thép (2000), Điện lạnh (2001), Bất động sản (2001). Năm 2007, Hòa Phát tái cấu trúc theo mô hình Tập đoàn, trong đó Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát giữ vai trò là Công ty mẹ cùng các Công ty thành viên và Công ty liên kết. Ngày 15/11/2007, Hòa Phát chính thức niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam với mã chứng khoán HPG.

Sau thời điểm tái cấu trúc, Hòa Phát có nhiều bước tiến mạnh mẽ trong đó nổi bật nhất là triển khai Dự án xây dựng Khu liên hợp (KLH) gang thép tại Hải Dương với công nghệ sản xuất thép thượng nguồn và tham gia vào lĩnh vực khai thác khoáng sản để tạo đầu vào cho sản xuất thép, nâng tổng công suất lên hơn 1,15 triệu tấn một năm.

Nắm bắt được lợi ích đó, cùng với việc xây dựng nhà máy sản xuất than coke- một trong những nguyên nhiên liệu đầu vào không thể thiếu cho lò cao để sản xuất ra thép- trong quá trình xây dựng KLH gang thép Hòa Phát lãnh đạo Tập đoàn đã quyết định đầu tư khoảng 1.000 tỷ đồng xây dựng thêm nhà máy điện nhiệt dư 37 MW chia làm 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 đầu tư dây chuyền sản xuất than coke 350.000 tấn/năm và dây chuyền phát điện nhiệt dư 15MW. Giai đoạn 2 cũng được đầu tư dây chuyền sản xuất than coke 350.000 tấn/năm với dây chuyền phát điện nhiệt dư 22MW.

Với tổng vốn đầu tư 2 giai đoạn nhà máy điện nhiệt dư 37MW mất khoảng 1.000 tỷ đồng, đây là con số không hề nhỏ so với một đơn vị sản xuất thép có được thêm nguồn tài chính để đầu tư như Hòa Phát, nhưng tính về lợi ích lâu dài thì lượng điện năng sản xuất của Công ty cổ phần Năng lượng Hòa Phát đã phục vụ ổn định cho cả nhà máy sản xuất than coke và nhiệt điện, cũng như đáp ứng được 40% tổng lượng điện sử dụng của KLH gang thép Hòa Phát, đó là lợi thế không nhỏ trong việc duy trì sản xuất ổn định cũng như sự cạnh tranh về giá thép thành phẩm của Tập đoàn Hòa Phát với các đối thủ trong và ngoài nước.

Nằm cạnh Trung Quốc, nơi có nhu cầu quặng sắt hằng năm lên tới 1,5 tỷ tấn, cao hơn cả tổng trữ lượng 1,3 tỷ tấn hiện nay của nước ta, việc Chính phủ cấm xuất khẩu mặt hàng này để tránh thất thoát tài nguyên và đảm bảo an ninh khoáng sản là điều đúng đắn. Với tư duy đó, Hòa Phát đã tiên phong ứng dụng công nghệ lò cao, vốn sử dụng nguyên liệu đầu vào quặng sắt thay vì thép phế liệu như công nghệ cũ. So với quy mô thị trường khoảng 5 triệu tấn thép một năm ở Việt Nam, trữ lượng 1,3 tỷ tấn quặng sắt là đáng kể.

Sau quyết định cấm xuất khẩu quặng sắt từ đầu năm 2012, giá quặng trong nước đã giảm gần một nửa, tạo cơ hội cho các doanh nghiệp biết đi tắt đón đầu chính sách như Hòa Phát có thể mua được nguồn nguyên liệu giá rẻ hơn. Đó là nền tảng để hạ giá thành nhằm cạnh tranh sòng phẳng với thép nhập khẩu từ Trung Quốc.

Về mặt vốn, điểm chung của các doanh nghiệp trong ngành thép là đều cần một lượng vốn rất lớn để đầu tư nhà máy. Phần lớn số vốn này phải đi vay, nên tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu trung bình của các công ty thép trên sàn hiện nay khoảng 2,7 lần. Trong khi đó, nợ vay của Hòa Phát chỉ bằng 0,8 lần vốn chủ sở hữu. Đây là một lợi thế rất lớn cho Hòa Phát trong việc duy trì lợi nhuận.

Ngoài ra, nhờ dòng tiền hoạt động dồi dào cùng kế hoạch chi tiêu vốn hợp lý, trong 2 năm gần đây, dòng tiền tự do của Hòa Phát luôn duy trì ở mức cao, đảm bảo cho Công ty có thể giảm thêm nợ gốc và lãi trong các năm tiếp theo.

Phải nói, ngành thép không phải là sân chơi dễ dàng cho những tay mơ với quy mô nhỏ và thiếu liên kết trong chuỗi sản xuất. Những doanh nghiệp lớn được đầu tư bài bản như Hòa Phát sẽ còn nắm thế thượng phong một thời gian dài nữa, khi mà càng mở rộng quy mô, họ càng thu được nhiều lợi nhuận hơn và càng tăng khả năng cạnh tranh trong ngành.

Hòa Phát chính là nơi cung cấp thép cho các công trình xây dựng lớn như Khu đô thị Phú Mỹ Hưng, nhà ga quốc tế sân bay Tân Sơn Nhất, và hàng loạt các trung tâm thương mại lớn nhỏ khác.

P.N.(Tổng hợp)