Bảo hiểm xã hội TP. HCM mới đây đã ban hành Công văn số 5628 về việc thực hiện thu BHXH bắt buộc với chủ hộ kinh doanh. Theo đó, cơ quan BHXH TP. HCM căn cứ quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, các Nghị định, Thông tư hướng dẫn có liên quan, đặc biệt là Công văn số 2525 của BHXH Việt Nam, đưa ra hướng dẫn đến các cơ quan BHXH cơ sở thực hiện việc rà soát và thu BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh.
Đối với hộ kinh doanh có doanh thu kê khai 1 tỷ đồng/năm trở lên, chủ hộ nộp hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc cho cơ quan BHXH.
Trường hợp, hộ có doanh thu dưới 1 tỷ/năm, có thể đăng ký tham gia BHXH tự nguyện để tích luỹ thời gian tham gia, đảm bảo chế độ an sinh xã hội (thai sản, hưu trí, tử tuất) khi đạt đủ điều kiện.
Đáng chú ý, BHXH TP. HCM hướng dẫn, với hộ kinh doanh nếu đã lỡ đóng BHXH bắt buộc (mà doanh thu dưới 1 tỷ đồng) thì ngưng đóng từ 1/7/2026. Sau khi ngừng đóng BHXH bắt buộc (trường hợp HKD có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm), BHXH cơ sở khuyến khích chủ hộ kinh doanh chuyển sang đăng ký tham gia BHXH tự nguyện để tiếp tục hưởng quyền lợi của quá trình đóng bảo hiểm.
Như vậy, theo nội dung công văn của BHXH TP. HCM, hộ kinh doanh có doanh thu kê khai năm dưới 1 tỷ đồng, không bắt buộc tham gia BHXH, có thể lựa chọn tự nguyện nếu có nhu cầu. Nếu trước đó đã tham gia (doanh thu dưới 1 tỷ), khuyến khích tiếp tục, chứ không bắt buộc.
Về quy định này, mới đây, Bộ Tài chính trong bản góp ý với dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) sửa đổi, đã đề nghị cơ quan soạn thảo sửa đổi theo hướng mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, trong đó có chủ hộ kinh doanh.
Cụ thể, chủ hộ kinh doanh, kể cả hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và hộ kinh doanh không đăng ký, mà có doanh thu từ 20 triệu đồng/tháng hoặc doanh thu từ 60 triệu đồng/quý trở lên, thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025), chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai, phải đóng BHXH bắt buộc từ ngày 1/7/2025. Đối với các chủ hộ kinh doanh khác không thuộc quy định nêu trên, phải đóng BHXH bắt buộc từ ngày 1/7/2029.
Bộ Tài chính lý giải rằng, quy định mới tại Nghị định số 68/2026 đã nâng mức miễn thuế VAT, thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng, và điều này khiến cho số chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc dự báo sẽ giảm đáng kể. Do đó, Bộ có kiến nghị như trên nhằm mở rộng đối tượng tham gia, đảm bảo an sinh xã hội.
Tuy nhiên, phản hồi về đề xuất trên, Bộ Nội vụ (cơ quan soạn thảo Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi) thông tin, không tiếp thu ý kiến của Bộ Tài chính. Theo Bộ Nội vụ, Luật BHXH và các văn bản hướng dẫn đã quy định chủ hộ có đăng ký kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và cũng có quy định lộ trình thực hiện.
