Khoảng trống trong cách tiếp cận di sản  

Không phải ngẫu nhiên Hạ Long được xếp vào nhóm di sản đặc biệt của nhân loại. Nơi đây là kết quả của hàng trăm triệu năm kiến tạo địa chất, nơi mỗi lớp đá và địa hình đều mang dấu ấn của thời gian. Song hành với đó là chiều sâu văn hóa - lịch sử kéo dài hàng chục nghìn năm. Sự hội tụ của các lớp giá trị khiến Hạ Long vượt khỏi khái niệm một danh thắng đơn thuần, trở thành tài nguyên độc bản của Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Tuy nhiên, nghịch lý phát triển đang dần lộ rõ. Dù nổi tiếng toàn cầu, vai trò của Hạ Long vẫn chủ yếu xoay quanh du lịch và nghỉ dưỡng. Giá trị được chiêm ngưỡng, nhưng chưa chuyển hóa thành động lực cho một không gian sống hay một cực tăng trưởng mới xứng tầm.  

Đây không phải câu chuyện cá biệt. Nhiều danh thắng trên thế giới cũng từng rơi vào “bẫy di sản” khi yếu tố tự nhiên được giữ gìn, nhưng không tạo ra động lực phát triển dài hạn.

Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận toàn cầu đang thay đổi rõ rệt: thiên nhiên không còn đứng ngoài đô thị, mà trở thành nền tảng để tổ chức không gian sống và vận hành kinh tế một cách bền vững.

Một ví dụ điển hình là Cairns (bang Queensland, Úc) - đô thị cửa ngõ dẫn vào Great Barrier Reef, di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận. Thay vì chỉ khai thác du lịch đơn thuần, Cairns được quy hoạch như một trung tâm sống gắn với hệ sinh thái biển. Thành phố phát triển đồng bộ các ngành dịch vụ, nghỉ dưỡng và bất động sản, trong đó trải nghiệm thiên nhiên trở thành giá trị cốt lõi của đời sống đô thị.

Xu hướng này đang định hình một chuẩn mực mới: di sản không bị “đóng khung” bảo tồn hay khai thác rời rạc, mà được tích hợp vào cấu trúc vận hành của đô thị. Nhờ đó, con người vừa thụ hưởng thiên nhiên, vừa tạo ra các hoạt động kinh tế có giá trị bền vững.

Trong bối cảnh đó, Hạ Long đứng trước một câu hỏi mang tính bước ngoặt: tiếp tục là điểm đến, hay chuyển mình thành một cực tăng trưởng mới - nơi con người có thể sống, làm việc, tận hưởng và phát triển lâu dài?

Từ kỳ quan thiên nhiên đến kỳ tích đô thị

Với một vùng đất sở hữu lợi thế cảnh quan đặc biệt, bước chuyển vai trò chỉ diễn ra khi hội tụ đủ điều kiện. Tại Hạ Long, các yếu tố nền tảng đang dần hình thành rõ nét.

Đầu tiên phải kể đến cuộc cách mạng về hạ tầng kết nối. Bên cạnh tuyến đường bộ cao tốc nối dài từ Hà Nội đến tận Móng Cái đã đi vào vận hành, Hạ Long còn hưởng lợi trực tiếp từ tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh. Công trình do VinSpeed đầu tư với số vốn 5,6 tỷ USD, dự kiến khởi công vào ngày 12/4/2026, với tốc độ thiết kế lên tới 350 km/h.  

Nhờ hạ tầng thế kỷ này, thời gian di chuyển giữa Hạ Long và Hà Nội được rút ngắn chỉ còn 23 phút. Không gian vật lý được “nén lại” kéo theo sự thay đổi căn bản trong cấu trúc không gian kinh tế. Hạ Long sẽ không còn là đơn thuần điểm đến cuối tuần, mà có thể trở thành một cực phát triển mới, một “Hà Nội mới” gắn kết chặt chẽ với Thủ đô. Khái niệm “xa - gần” được tái định nghĩa, mở ra khả năng hình thành một không gian sống liên vùng, cho phép con người vừa được tận hưởng thiên nhiên nguyên bản bên một vịnh di sản hàng đầu thế giới vừa không tách rời mọi chuyển động kinh tế, giao thương của Thủ đô. 

Song song với đột phá hạ tầng là sự dịch chuyển trong nhu cầu của tầng lớp cư dân mới. Giới tinh hoa và nhóm khách hàng thành đạt không còn tìm kiếm một nơi ở đơn thuần. Họ hướng tới môi trường tích hợp đa chức năng: sống - làm việc - chăm sóc sức khỏe - giáo dục - giải trí - tận hưởng... Điều này đòi hỏi một mô hình đô thị hoàn chỉnh, vận hành dựa trên ba trụ cột: kết nối, chất lượng sống và hệ tiện ích đạt chuẩn toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh – Vinhomes Global Gate Hạ Long được xem là một lời đáp trọn vẹn. Dự án do Vingroup đầu tư, có quy mô hơn 6.164,8 ha, được quy hoạch theo mô hình “thành phố kỳ quan kết nối toàn cầu bên vịnh di sản”. Điểm đáng chú ý là cấu trúc phát triển đặt trọng tâm vào hệ sinh thái, với khoảng 2.500 ha cây xanh, mặt nước và rừng ngập mặn. Trong đó nổi bật là công viên rừng hơn 620 ha thuộc nhóm lớn nhất cả nước.

Tại Việt Nam, Vingroup đã ghi dấu ấn của một “nhà kiến tạo kỳ tích” qua nhiều dự án quy mô lớn, phá vỡ các giới hạn thông thường, góp phần định hình các chuẩn mực phát triển mới.

Ocean City với chuỗi “kỳ quan biển” lần đầu đưa biển hiện diện trong đời sống thường nhật của cư dân Thủ đô. Vinhomes Global Gate ghi danh trên bản đồ các đô thị EXPO toàn cầu khi “sở hữu” trung tâm triển lãm quy mô Top 10 thế giới ngay trong lòng. Vinhomes Green Paradise tiên phong mô hình ESG++ mang về cho Việt Nam cơ hội góp mặt trong danh sách “7 Kỳ quan Đô thị Tương lai”.

Vì thế, sự hiện diện của Vingroup tại Hạ Long mở ra kỳ vọng về một “kỳ tích đô thị” xứng tầm sẽ được kiến tạo để đứng chung với “kỳ quan thiên nhiên” của thế giới. Khi đó, giá trị của Hạ Long sẽ không chỉ được đo bằng vẻ đẹp triệu năm, mà còn bằng khả năng kiến tạo một chuẩn sống mới, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và nâng tầm vị thế Việt Nam trên bản đồ đô thị toàn cầu.