Cách đây hơn 30 năm, khi dịch vụ ngân hàng bán lẻ còn chưa phát triển mạnh, cầm đồ là giải pháp vay cá nhân gần như là duy nhất. Dù sinh viên hay người đi làm, dù vay ít hay nhiều thì cũng chỉ biết vay ở đây. Vì thiếu cạnh tranh nên dịch vụ này đã phát triển theo hướng tiêu cực, chèn ép khách hàng, tạo ra định kiến. Khi các ngân hàng chú trọng vào dịch vụ bán lẻ, cung cấp đa dạng các khoản vay cá nhân thì thị trường cầm đồ bị thu hẹp đáng kể. Nhưng cầm đồ không lụi tàn, nó tập trung hơn vào phân khúc khách hàng "thấp hơn" và tự hoàn thiện mình theo cách riêng.
Báo cáo phát triển bền vững năm 2025 của F88, chuỗi cầm đồ hiện đại có quy mô lớn nhất thị trường cho vay cầm cố hiện nay, cho biết có tới 67% khách hàng là người lao động bình dân, tức công nhân, tiểu thương, người làm nghề tự do... Điểm chung là họ không có hợp đồng lao động, không có sao kê ngân hàng nên bị các ngân hàng coi là "dưới chuẩn", từ chối cho vay. Nhưng khi tìm đến các công ty cho vay thay thế như F88, những người không có hợp đồng lao động, không có sao kê ngân hàng vẫn vay được nếu họ có tài sản đảm bảo là xe máy hoặc ô tô chính chủ. Với xe máy, hạn mức vay trung bình là 10 - 30 triệu, với ô tô là 100 - 300 triệu và có thể cao hơn, tùy giá trị xe. Khác với trước đây, F88 chỉ giữ đăng ký/cà vẹt bản gốc rồi bàn giao xe cho khách hàng sử dụng. Đại diện doanh nghiệp cho biết việc này nhằm giúp khách hàng ổn định định mưu sinh, tăng khả năng trả nợ.
Ngoài ra, nhiều người "đủ chuẩn" cũng chọn vay cầm cố vì muốn vay nhanh, vay gấp. F88 từng công bố duyệt vay chỉ trong vòng 15 - 30 phút. So với 3-5 ngày làm việc của ngân hàng hay 2-3 ngày của công ty tài chính tiêu dùng thì "nhanh" hơn, chủ yếu do thủ tục đơn giản, không chứng minh thu nhập, không xét nợ xấu. Ngoài F88, các chuỗi cầm đồ hiện đại và các cửa hàng cầm đồ truyền thống khác cũng hoạt động theo phương cách và tiêu chí này.
Theo Tổng cục Thống kê, năm 2025, Việt Nam có từ 32,8 - 33,2 triệu lao động có việc làm phi chính thức, là những người không được ký hợp đồng lao động bằng văn bản, không được đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc là lao động tự do, lao động hộ gia đình không chính quy. Họ là khách hàng mà các hình thức vay thay thế nhắm đến,trong đó có cầm đồ. Việc có lượng khách hàng tiềm năng lớn như thế cũng gián tiếp giúp cầm đồ "sống khỏe".
Tuy nhiên, sản phẩm phù hợp, thị trường tiềm năng là không đủ để đảm bảo hình thức vay này có thể "sống khỏe". Muốn phát triển bền vững, cách thức vận hành sản phẩm phải minh bạch, nôm na là việc cho vay phải rõ ràng, tuân thủ pháp luật. Dù có những ý kiến khen chê khác nhau nhưng rõ ràng F88 là một trong những doanh nghiệp tiên phong trong việc chuẩn hóa hoạt động cho vay.
Điểm dễ nhận diện đầu tiên trong hành trình chuẩn hóa là công khai lãi phí. Họ chủ động từ bỏ cách tính lãi phi truyền thống là x.000đ/triệu/ngày vì thiếu minh bạch mà áp dụng cách tính lãi như các tổ chức tín dụng chính thống, là %/năm. Cụ thể, lãi vay F88 là 1,6%/tháng, tức 19,2%/năm và khi cộng thêm phí quản lý tài sản (Asset Management Fee) và quản lý khoản vay (Loan Management/Loan Servicing Fee), tổng lãi phí sẽ là 30% - 32%/năm, tính theo hệ lãi suất phẳng. Mức lãi này tương đương với các công ty tài chính tiêu dùng và được công khai tại các PGD, các phương tiện truyền thông. Với nhiều khách hàng, điều gây ức chế không phải là lãi bao nhiêu mà là cách công khai số tiền và thời gian trả. Họ biết lãi vay cầm đồ không thấp như vay ngân hàng nhưng họ cần biết cụ thể số tiền phải trả là bao nhiêu và từng mốc thời gian phải trả trước khi ký hợp đồng. F88 đã đáp ứng được điều đó.
Tiếp theo là việc lập hợp đồng cho vay cầm cố chứ không yêu cầu khách viết giấy vay tiền đi kèm giấy bán xe. Việc này vừa giúp khách hàng không rơi vào thế "nắm đằng lưỡi", vừa giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng các quy định pháp luật, không bị cơ quan quản lý "tuýt còi".
Cuối cùng là việc giải quyết thắc mắc và thu hồi nợ cũng phải đảm bảo quy định pháp luật. Báo cáo phát triển bền vững năm khẳng định năm 2025, F88 không để xảy ra bất cứ sự vụ tranh chấp nào liên quan đến việc cho vay hay thu hồi nợ trái pháp luật.
Hiện F88 là doanh nghiệp cho vay cầm cố hàng đầu thị trường với quy mô gần 1.000 PGD, chiếm 85% tổng dư nợ của các chuỗi cầm đồ hiện đại, tương đương 2-3% quy mô thị trường cho vay thay thế và trở thành công ty đại chúng niêm yêt trên sàn UpCOM. Do đó, mọi thay đổi của họ đều gây tác động mạnh đến thị trường, gián tiếp "ép" các cơ sở cầm đồ khác phải thay đổi theo nếu không muốn mất khách. Từ các thay đổi đó, khách hàng dần chấp nhận cầm đồ như một giải pháp vay thay thế phù hợp và cầm đồ "sống khỏe".
PV
