Những cột mốc mới

Trong một năm bùng nổ của thị trường bất động sản và giải ngân đầu tư công đạt mức kỷ lục (trong 5 năm qua), các doanh nghiệp xây dựng đã ghi nhận kết quả kinh doanh hết sức sáng sủa. Thống kê của Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance đối với 20 doanh nghiệp hàng đầu thị trường đang niêm yết và tự công bố thông tin cho thấy phần lớn đạt được sự tăng trưởng mạnh mẽ cả về doanh thu lẫn lợi nhuận.

Nổi bật trong đó là Coteccons (HoSE: CTD). Doanh nghiệp số 1 thị trường xây dựng này đã có lần đầu tiên trong lịch sử ghi nhận doanh thu quý vượt ngưỡng 10.000 tỷ đồng (quý IV/2025: 10.007 tỷ đồng). Luỹ kế 6 tháng đầu năm tài chính 2026, Coteccons có doanh thu 17.458 tỷ đồng - vượt trội so với mọi doanh nghiệp và lãi sau thuế 522 tỷ đồng - tốt nhất kể từ năm 2019.

Bên cạnh Coteccons, nhiều doanh nghiệp khác cũng đạt được kết quả rất ấn tượng. Chẳng hạn như Tập đoàn xây dựng SCG (HNX: SCG) có doanh thu và lãi sau thuế lập đỉnh mọi thời đại, lần lượt là 6.520 tỷ đồng (tăng gấp 2,4 lần) và 317 tỷ đồng (tăng 60%). Tương tự, Vinaconex Group (HoSE: VCG) cũng có doanh thu và lãi sau thuế lớn nhất lịch sử, lần lượt đạt 16.064 tỷ đồng (tăng 25%) và 4.108 tỷ đồng (tăng 3,7 lần). 

Kém “long trọng” hơn một chút, Tổng công ty Xây dựng Số 1 (HoSE: CC1) báo doanh thu lớn nhất từ trước đến nay (11.810 tỷ đồng, tăng 16%); Fecon (HoSE: FCN) báo doanh thu lớn nhất lịch sử (4.861 tỷ đồng, tăng 44%), lãi sau thuế lớn nhất 5 năm (96 tỷ đồng, gấp 3,2 lần); Sông Đà (UPCoM: SJG) báo doanh thu lớn nhất 6 năm (6.640 tỷ đồng, tăng 20%), lãi sau thuế lớn nhất 3 năm (1.516 tỷ đồng, tăng 77%)…

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp khác cũng ghi nhận doanh thu và lãi sau thuế tăng trưởng đáng kể so với năm trước, như: Ricons (doanh thu 9.042 tỷ đồng, lãi sau thuế 377 tỷ đồng, lần lượt tăng 13% và 2,4 lần); Tổng công ty Thăng Long – HNX: TTL (doanh thu 1.685 tỷ đồng, lãi sau thuế 36 tỷ đồng, lần lượt tăng 1,2% và 16,5 lần)…

“Nốt trầm” hiếm hoi trong hàng ngũ “ông lớn” là Hoà Bình (UPCoM: HBC). Năm 2025, doanh nghiệp này chỉ có 4.634 tỷ đồng doanh thu, giảm 28%, là năm suy giảm thứ 3 liên tiếp và là mức thấp nhất trong 10 năm qua; lãi sau thuế chỉ 250 tỷ đồng, giảm 74% so với năm trước. Với kết quả này, Hoà Bình coi như mất đi vị thế “gã khổng lồ” từng có được trong quá khứ.

Điểm sáng chất lượng tài sản

Đi cùng kết quả kinh doanh ấn tượng, các “ông lớn” ngành xây dựng cũng đã đạt được sự tiến bộ rõ rệt trong việc cải thiện chất lượng tài sản. Nếu như trước đây, nhiều doanh nghiệp phải vật lộn với tồn kho cao, phải thu lớn, khiến dòng tiền luôn trong trạng thái căng thẳng, thì tới năm 2025 tình hình đã có chuyển biến rõ rệt.

Ghi nhận cho thấy nhiều doanh nghiệp đã giảm được tỷ trọng các khoản phải thu xuống trên dưới 40% tổng tài sản – con số rất tích cực so với tỷ trọng lên tới 60% - 70% của nhiều năm trước. Các doanh nghiệp có tỷ trọng thấp nhất là: Đạt Phương – HoSE: DPG (17,5%), Tổng công ty 36 – UPCoM: G36 (19,6%), Sông Đà (27,65%), Ricons (28,4%)… Chỉ một số rất ít duy trì ở mức cao như: Hoà Bình (66,2%), Tập đoàn Xây dựng SCG (80,4%), Hưng Thịnh Incons (82,5%).

Phần nhiều doanh nghiệp duy trì tỷ trọng này ở mức 40% - 50% như: Phục Hưng Holdings – HoSE: PHC (51,4%), Hancorp – UPCoM: HAN (50,1%), Tổng công ty Thăng Long (47,6%), Coteccons (47,5%), Lizen (39,6%), Vinaconex (39,1%), Fecon (38,1%)… - là mức chấp nhận được với ngành xây dựng.

Diễn biến này cho thấy vấn đề công nợ đã bớt “gay gắt” - điều có thể tiếp tục được nhìn thấy ở sự suy giảm của chỉ số dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi: Coteccons giảm 3%, Hoà Bình giảm 10%, nhiều doanh nghiệp không tăng (Vinaconex, Tổng công ty Thăng Long…) hay có dự phòng rất thấp (Tổng công ty 36, Hưng Thịnh Incons, Phục Hưng Holdings, Fecon, Đạt Phương…)

Ở góc độ nguồn vốn, năm 2025, nhiều doanh nghiệp xây dựng đã mở rộng quy mô vay mượn để đáp ứng nhu cầu vốn cho việc nhận thêm công trình. Nợ vay tăng đáng kể ở các doanh nghiệp như: Đạt Phương (tăng 53%), Coteccons (tăng 38%), Hancorp (tăng 26%), Tổng công ty Xây dựng Số 1 (tăng 10,6%)… tuy nhiên điều này không làm ảnh hưởng nhiều tới hệ số đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp. Hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu của Coteccons là 2,66 lần, của Hancorp là 3,2 lần, của Đạt Phương là 1,78 lần, của Tổng công ty xây dựng Số 1 là 2,78 lần - ở mức tương đối ổn định.

Nhiều doanh nghiệp khác hầu như không có tăng trưởng nợ vay đáng kể (chỉ vài %), hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu cũng ở mức thấp, như: Fecon (tăng 5%, hệ số 2,08), Lizen (tăng 9%, hệ số 1,74), Cienco4 (tăng 4%, hệ số 1,29), Sông Đà (giảm 8%, hệ số 1,17), Vinaconex (giảm 15%, hệ số 1,5)… Chỉ một số ít có hệ số cao là: Phục Hưng Holdings (4,4), Tổng công ty Thăng Long (4,45), Tập đoàn Xây dựng SCG (6,01), Hoà Bình (7,15).

Có được điều này là do trong năm 2025, nhiều doanh nghiệp đã cải thiện được dòng tiền kinh doanh. Phần lớn ghi nhận dòng tiền kinh doanh dương như: Hưng Thịnh Incons (102 tỷ đồng), Tập đoàn Xây dựng SCG (551 tỷ đồng), Lizen (798 tỷ đồng), Hoà Bình (1.267 tỷ đồng), Ricons (1.365 tỷ đồng), Sông Đà (1.765 tỷ đồng), Vinaconex (3.242 tỷ đồng)… Số doanh nghiệp âm nặng dòng tiền kinh doanh rất hiếm, đáng kể chỉ có Tổng công ty Xây dựng Số 1 (-3.326 tỷ đồng).

Có thể nói, hầu hết các “ông lớn” xây dựng đã có một năm thành công đúng nghĩa trên cả hai phương diện là kết quả kinh doanh và chất lượng tài sản. Điều này tiếp tục củng cố cho triển vọng đi lên trong năm 2026, vốn được nhìn nhận là có nhiều động lực tăng trưởng như làn sóng đầu tư công mạnh mẽ, thị trường bất động sản nở rộ nguồn cung và bất động sản công nghiệp vẫn đang trong chu kỳ tăng trưởng. 

Thực tế, đã có nhiều doanh nghiệp “khoe” backlog (giá trị hợp đồng chưa thực hiện) lớn như Coteccons (62.500 tỷ đồng - lớn nhất lịch sử doanh nghiệp), Vinaconex (gần 30.000 tỷ đồng), Newtecons (18.500 tỷ đồng), Hoà Bình (hơn 10.000 tỷ đồng)… Đây là nguồn “lương khô” dồi dào để các doanh nghiệp kỳ vọng những cú đột phá doanh thu trong những năm tiếp theo.

Tất nhiên, hoa thơm không cho mỗi người đều được ngửi một tí, thị trường xây dựng vẫn đang trong thời kỳ phân hoá mạnh mẽ với áp lực cạnh tranh dữ dội, nhất là khi các chủ đầu tư dự án bất động sản lớn cũng tự lập các công ty xây dựng trong hệ sinh thái của mình để “ăn từ gốc lên ngọn”, không cho phù sa chảy ra ruộng ngoài. Cuộc chơi vì thế sẽ càng có tính một chiều, nơi các “ông lớn” ngày càng “vĩ đại”, còn doanh nghiệp nhỏ co cụm trong những lãnh địa chật hẹp, biên lợi nhuận bị bào mòn bởi biến động chi phí, phải chật vật sinh tồn trước khi thị trường có thể một lần nữa bước vào thời kỳ rực rỡ.