Tính đến 23/5, có 31 DN bán đấu giá cổ phần lần đầu (IPO) trên sàn Hà Nội và 4 DN trên sàn TP. Hồ Chí Minh, trong đó chỉ có 14 DN đạt tỷ lệ bán hết 100%. Tổng giá trị cổ phần bán được trên cả hai sàn là 1.740 tỷ đồng.

Bộ Giao thông - Vận tải có số lượng DN cổ phần hoá nhiều nhất với 9 DN, tiếp đó là 4 Tổng công ty thuộc Bộ Xây dựng.

Các công ty thu hút khá nhiều NĐT gồm: Công ty TNHH một thành viên Đầu tư Phát triển Nhà Kiên Giang, Công ty TNHH một thành viên Cảng Hải Phòng, Công ty TNHH một thành viên Cảng Nha Trang, Công ty TNHH một thành viên Cảng Quảng Ninh…

Công ty TNHH MTV cảng Hải Phòng là DN có vốn điều lệ lớn nhất, 3.270 tỷ đồng, tỷ lệ trúng đấu giá 46,95%; đứng thứ hai là Tổng công ty Viglacera, vốn điều lệ 3.070 tỷ đồng, tỷ lệ trúng đấu giá 25,31%. Duy nhất chỉ có Viglacera bán được 10.100.000 cổ phần cho NĐT nước ngoài, chiếm 52% số cổ phần bán được.

Trong khi đó, không thành công như những người anh em Cienco 1 và Cienco 4, Tổng công ty Xây dựng Công trình Giao thông 8 (Cienco 8) chào bán hơn 10 triệu cổ phần, nhưng chỉ bán được 37.000 cổ phần, thu về 370 triệu đồng.

Tình cảnh của các doanh nghiệp họ Vinalines là Cảng Nha Trang, Cảng Quảng Ninh, Vinalines Nha Trang cũng không khá hơn, các doanh nghiệp đều chỉ bán được trên dưới 10%.

Bất ngờ khi một số DN ít được NĐT quan tâm lại có phiên đấu giá thành công như Công ty TNHH một thành viên Kim loại màu Thái Nguyên, Công ty Vận tải và Chế biến Lâm sản và Công ty TNHH một thành viên 18-4 Hà Nội đều bán được 100% số cổ phần đem ra đấu giá.

Các chuyên gia cho rằng, IPO không thành công do có quá nhiều doanh nghiệp lên kế hoạch IPO cùng lúc, quá trình chuẩn bị lại gấp gáp, dẫn đến thiếu thông tin cho các nhà đầu tư.

Ngoài ra còn có ý kiến cho rằng, những công ty đấu giá không thành công có thể là giá khởi điểm chưa hợp lý, hoặc có thể bản cáo bạch chưa rõ ràng… Hay nói cách khác là chưa làm cho NĐT tin tưởng.

Một số doanh nghiệp IPO trong quý II/2014 có kết quả kinh doanh tốt trong 3 năm liên tiếp, nhưng khi xác định giá trị doanh nghiệp để cổ phần hóa, vốn điều lệ của các doanh nghiệp đồng thời tăng lên, dẫn tới tỷ suất lợi nhuận trên vốn cổ phần (ROE) giảm đột biến, thấp hơn so với những doanh nghiệp cùng ngành đang niêm yết, khiến các nhà đầu tư tỏ ra thờ ơ.

Hơn nữa, trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, một số doanh nghiệp lại đặt điều kiện cao khi tìm đối tác chiến lược.

Theo đánh giá của Tổng giám đốc CTCK KIS Việt Nam, ông Oh Kyung Hee, những DN có tỷ lệ đấu giá thành công thấp, cho dù là các công ty có mức vốn điều lệ lớn, có tên tuổi, nhưng yếu tố nội tại của DN không xuất sắc nên không thu hút được sự quan tâm của NĐT. Ngược lại, những DN có tỷ lệ đấu giá thành công cao là các DN có tình hình tài chính lành mạnh, thông tin minh bạch rõ ràng, hoạt động trong các ngành nghề có tiềm năng tăng trưởng.

Ngoài ra, một mấu chốt quan trọng là cũng có thể công ty tư vấn chưa có uy tín hay chưa có đơn vị bảo lãnh phát hành. Thực tế thì NĐT sẽ tin tưởng đăng ký mua khi cổ phiếu IPO được một CTCK có tầm cỡ bảo lãnh. Bởi, nếu NĐT mua không hết thì được đơn vị bảo lãnh bỏ tiền ra mua hết và cuộc đấu giá sẽ thành công. Còn các cổ phiếu IPO nếu không bắt buộc phải có công ty kiểm toán chứng thực bản cáo bạch của đơn vị phát hành thì NĐT kém tin tưởng.

Theo chuyên gia Đinh Thế Hiển, nếu muốn đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa, phải tạo động lực thay đổi cho cả hệ thống DN vốn duy trì nhiều bất cập trong thời gian dài như hiện nay, bằng cách, xác định mục tiêu cao nhất của cổ phần hóa là tạo ra sức ép, buộc các DN phải chuyển đổi mô hình quản trị, nâng cao tính minh bạch và hoạt động hiệu quả.

Không những vậy, theo một chuyên gia, cần có các biện pháp bổ sung như đẩy mạnh công tác truyền thông và gắn liền việc IPO với niêm yết nhằm tạo thanh khoản cho thị trường.

Khả thi hơn, có lẽ là, phân chia các DNNN cần cổ phần hóa thành hai nhóm đối tượng: nhóm Nhà nước cần thiết phải nắm quyền kiểm soát và nhóm không cần nắm quyền kiểm soát để có phương án cổ phần hóa thích hợp, đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa và thu hút thêm nguồn vốn đầu tư tư nhân lẫn NĐT nước ngoài…

P.N.(Tổng hợp)