Công ty đại chúng là những công ty thực hiện huy động vốn rộng rãi từ công chúng thông qua phát hành chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu) niêm yết tại các trung tâm giao dịch chứng khoán hoặc chứng khoán không niêm yết nhưng được giao dịch thông qua các thể chế môi giới chứng khoán.
Tùy từng nước có thể có định nghĩa cụ thể hơn về công ty đại chúng.
Hay nôm na, có thể hiểu công ty đại chúng là công ty cổ phần thuộc một trong ba loại hình sau đây:
Công ty đã thực hiện chào bán cổ phiếu ra công chúng.
Công ty có cổ phiếu được niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán hoặc Trung tâm giao dịch chứng khoán.
Công ty có cổ phiếu được ít nhất 100 nhà đầu tư sở hữu, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp và có vốn điều lệ đã góp từ 10 tỷ đồng Việt Nam trở lên.
Tính đến nay trên thị trường có 1.257 DN đã đăng ký công ty đại chúng, trong đó có 767 công ty đại chúng chưa niêm yết. Tuy nhiên, nếu so với số DNNN đã cổ phần hóa, hay nói cách khác là đã thực hiện chào bán cổ phiếu ra công chúng, thì con số trên còn khá nhỏ.
Mới đây, thêm một công ty đại chúng vừa bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK) ra quyết định xử phạt vì không thực hiện nghĩa vụ đăng ký công ty đại chúng là CTCP Bia Sài Gòn - Sông Lam, với mức phạt 40 triệu đồng.
Như vậy, tính đến nay đã có khoảng 20 DN trốn nghĩa vụ đăng ký công ty đại chúng bị UBCK xử phạt công khai trên TTCK.
Từ năm 2008 đến nay, Chính phủ đã liên tục tăng mức phạt bằng tiền nhằm tăng áp lực để buộc DN đại chúng tuân thủ pháp luật về TTCK, cùng với đó, công khai tên DN vi phạm là một áp lực khác buộc DN phải nhìn lại mình và có trách nhiệm hơn với cổ đông, NĐT.
Tính đến hết quý I/2014, cả nước đã cổ phần hóa được 3.665 DN và 415 bộ phận DN. Cộng thêm số DNNN cổ phần hóa trong quý II năm nay, theo ước tính, đã có khoảng 3.700 DNNN thực hiện cổ phần hóa. Những DN cổ phần hóa theo hình thức chào bán cổ phần ra công chúng, theo Luật Chứng khoán, là thuộc đối tượng phải đăng ký nghĩa vụ công ty đại chúng với nhà quản lý.
Vì vậy, còn hàng ngàn DN không nghiêm túc thực thi nghĩa vụ đại chúng. Đó là chưa kể rất nhiều DN thuộc các thành phần kinh tế khác (không phải hình thành từ cổ phần hóa DNNN) đạt tiêu chuẩn là DN đại chúng nhưng không đăng ký, không chịu sự giám sát công bố thông tin của cơ quan quản lý TTCK hiện nay.
Vậy nên, để buộc DN đại chúng đang "ẩn nấp" thực thi nghĩa vụ của mình, ngoài việc tổ chức các cuộc hội thảo, hướng dẫn, khích lệ DN đăng ký đại chúng đã được UBCK, các Sở GDCK thực hiện, để tạo hiệu ứng mạnh hơn, công tác giám sát, xử phạt cần được đẩy mạnh.
Không những vậy, khi nhiều chủ thể cùng nỗ lực vì sự minh bạch sẽ tạo áp lực lớn hơn buộc DN phải tuân thủ luật pháp, minh bạch hơn. Nên NĐT cần hợp tác nhiều hơn với cơ quan quản lý, cơ quan truyền thông thông qua việc phản ánh sai phạm của DN khi cố tình không thực hiện nghĩa vụ của mình.
P.N.(Tổng hợp)