Từ cử nhân hoá học tới ông trùm hoá chất

Ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (HoSE: DGC), là một trong những doanh nhân có nhiều năm kinh nghiệm trong ngành hóa chất, đồng thời được biết đến là người góp phần quan trọng đưa doanh nghiệp này trở thành một trong những nhà sản xuất phốt pho và hóa chất công nghiệp lớn tại Việt Nam.

Sinh năm 1956 tại Hưng Yên, ông Đào Hữu Huyền tốt nghiệp cử nhân Hóa học và từng có thời gian học tập tại Áo. Nền tảng chuyên môn về hóa học cùng trải nghiệm quốc tế được xem là yếu tố quan trọng giúp ông sớm định hình hướng đi trong lĩnh vực kinh doanh hóa chất – một ngành đòi hỏi cả kiến thức kỹ thuật lẫn năng lực thương mại.

Những năm đầu thập niên 1990, trong bối cảnh kinh tế Việt Nam bắt đầu mở cửa, ông Huyền khởi nghiệp bằng việc thành lập Công ty TNHH Văn Minh, chuyên hoạt động trong lĩnh vực nhập khẩu hóa chất. Đây là giai đoạn ông tích lũy kinh nghiệm thị trường, xây dựng mạng lưới đối tác và từng bước tạo dựng nền tảng tài chính cho các bước phát triển sau này.

Bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của ông đến vào năm 2007, khi doanh nghiệp nhà nước Hóa chất Đức Giang thực hiện cổ phần hóa. Trong quá trình này, ông Đào Hữu Huyền cùng gia đình đã tham gia mua lại lượng lớn cổ phần và dần trở thành nhóm cổ đông chi phối. Từ đây, ông đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội đồng quản trị, trực tiếp dẫn dắt doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần.

Dưới sự điều hành của ông Huyền, Hóa chất Đức Giang có sự thay đổi đáng kể về chiến lược phát triển. Thay vì tập trung vào các sản phẩm hóa chất truyền thống có biên lợi nhuận thấp, doanh nghiệp chuyển hướng sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, đặc biệt là phốt pho vàng và các dẫn xuất liên quan. Đây là lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư lớn, công nghệ phức tạp nhưng có tiềm năng tăng trưởng cao nhờ nhu cầu từ các ngành công nghiệp như điện tử, pin, phân bón và hóa chất tinh chế.

Một trong những dấu ấn đáng chú ý là việc đầu tư tổ hợp hóa chất tại khu vực Lào Cai – nơi có trữ lượng quặng apatit lớn. Quyết định này giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào, đồng thời xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ khai thác, chế biến đến sản xuất sản phẩm cuối cùng. Nhờ đó, Hóa chất Đức Giang dần nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trong giai đoạn thị trường thuận lợi, đặc biệt khi giá phốt pho trên thế giới tăng mạnh, doanh nghiệp ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng về doanh thu và lợi nhuận. Cổ phiếu DGC cũng có thời điểm tăng giá đáng kể, thu hút sự quan tâm của giới đầu tư. Điều này góp phần đưa ông Đào Hữu Huyền vào nhóm những doanh nhân sở hữu khối tài sản lớn trên thị trường chứng khoán Việt Nam, với phần lớn tài sản gắn liền với cổ phần tại doanh nghiệp do ông điều hành.

Về cơ cấu sở hữu, gia đình ông Huyền nắm giữ tỷ lệ cổ phần đáng kể tại Hóa chất Đức Giang, qua đó duy trì quyền chi phối trong hoạt động quản trị. Mô hình quản trị mang dấu ấn gia đình thể hiện rõ khi nhiều thành viên trong gia đình tham gia điều hành doanh nghiệp. Trong đó, con trai ông, Đào Hữu Duy Anh, giữ vị trí Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị, cùng tham gia vào quá trình quản lý và phát triển tập đoàn.

Trong giới kinh doanh, ông Đào Hữu Huyền được nhìn nhận là người có phong cách điều hành quyết liệt, am hiểu ngành nghề và sẵn sàng đưa ra các quyết định đầu tư lớn. Việc tập trung vào lĩnh vực phốt pho – một ngành có tính chu kỳ cao và chịu ảnh hưởng mạnh từ thị trường quốc tế – cho thấy chiến lược chấp nhận rủi ro để đổi lấy cơ hội tăng trưởng.

Tuy nhiên, hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản và sản xuất hóa chất cũng đặt ra nhiều thách thức liên quan đến môi trường, quản lý tài nguyên và tuân thủ pháp luật. Đây là những lĩnh vực có yêu cầu quản lý chặt chẽ, đồng thời chịu sự giám sát cao từ các cơ quan chức năng.

Hành trình rơi vào vòng lao lý

Gần đây, ông Đào Hữu Huyền bị cơ quan chức năng khởi tố để điều tra liên quan đến các sai phạm xảy ra tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và một số đơn vị liên quan. Theo thông tin từ cơ quan điều tra, các sai phạm được xác định gồm hành vi gây ô nhiễm môi trường, vi phạm quy định về khai thác tài nguyên và vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.

Đáng chú ý, cơ quan chức năng cho rằng đã có tình trạng đổ thải trái phép khối lượng lớn chất thải tại khu vực Lào Cai, gây ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân. Bên cạnh đó, hoạt động khai thác quặng apatit trái phép với quy mô lớn và các sai phạm trong hạch toán kế toán, che giấu doanh thu cũng được đưa vào diện điều tra.

Việc khởi tố không chỉ thu hút sự chú ý của dư luận mà còn tác động đến tâm lý thị trường, đặc biệt là các nhà đầu tư quan tâm đến cổ phiếu DGC. Đồng thời, vụ việc cũng đặt ra nhiều vấn đề về quản trị doanh nghiệp, tuân thủ pháp luật và trách nhiệm môi trường trong các ngành công nghiệp có mức độ rủi ro cao.

Hiện cơ quan chức năng đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ toàn bộ sai phạm cũng như trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan. Các biện pháp như kê biên, phong tỏa tài sản cũng được triển khai nhằm phục vụ công tác thu hồi cho Nhà nước theo quy định.

Có thể thấy, hành trình của ông Đào Hữu Huyền gắn liền với quá trình phát triển của Hóa chất Đức Giang, từ một doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi sang mô hình tập đoàn tư nhân có quy mô lớn. Tuy nhiên, những diễn biến mới đây cho thấy bên cạnh thành công về kinh doanh, các vấn đề về tuân thủ và quản trị rủi ro ngày càng trở thành yếu tố then chốt, quyết định sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng chặt chẽ và minh bạch hơn.