Việc phát hành cổ phiếu trên thị trường chứng khoán (cả ở thị trường tập trung và thị trường phi tập trung) của các quỹ, các doanh nghiệp, các NHTM là một hình thức huy động vốn.
Nguồn vốn huy động từ thị trường chứng khoán thông qua việc phát hành cổ phiếu, đối với công ty phát hành, chủ yếu để đầu tư vào tài sản cố định, một phần nếu có dùng cho vốn lưu động thì cũng là vốn lưu động thường xuyên; chứ không phải là chủ yếu dùng cho vốn đầu tư ngắn hạn, bởi vì như thế sẽ không hiệu quả. Với vốn ngắn hạn thì cần phải đi vay ngân hàng.
Khi phát hành thêm cổ phiếu, các công ty phát hành còn cần phải cẩn trọng, để có tiền trả nợ ngân hàng hoặc nhằm thu lợi tài chính, tức là nằm ngoài mục tiêu chính và lâu dài là đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh. Đây cũng là mục tiêu chủ yếu của việc ra đời và phát triển thị trường chứng khoán; nếu chệch khỏi mục tiêu này thì dễ tạo điều kiện cho các nhà đầu cơ hoạt động làm mất ổn định thị trường.
Sự cẩn trọng còn cần thiết hơn nữa đối với các NĐT. Nếu mua phải cổ phiếu của các công ty phát hành thêm chỉ để trả nợ ngân hàng hoặc đầu tư tài chính - tức là nằm ngoài mục tiêu chính là đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh - hay phát hành để có vốn lưu động ngắn hạn, hay các công ty phát hành không công khai, minh bạch thì khả năng thua lỗ là rất lớn.
Những công ty phát hành thêm cổ phiếu ngoài mục đích đầu tư của doanh nghiệp mà còn nhằm thu lợi về tài chính cho các cá nhân cũng cần cẩn trọng, trong đó những người có lợi nhất là những người nắm giữ cổ phần chi phối, những cổ đông chủ chốt và cổ đông lớn. Bởi những cổ đông này thường được mua theo giá ưu đãi, theo mệnh giá.
Cổ phiếu phát hành thêm có thể gặp hai trường hợp về giá: nếu phát hành dưới thị giá của cổ phiếu trên thị trường thì các NĐT trước đó sẽ phản đối (kiểu như quỹ VF1 vừa qua); nếu phát hành ngang hoặc cao hơn thị giá thì sẽ bị ế. Khi chỉ số giá cổ phiếu đang tăng (tức là cầu cao hơn cung), thì việc phát hành thêm cổ phiếu để tăng cung là cần thiết, vừa làm giảm độ nóng của chỉ số giá chứng khoán, vừa tranh thủ được thời cơ khi giá chứng khoán cao để huy động vốn. Nhưng khi chỉ số giá chứng khoán đang trong xu hướng giảm (tức là cầu thấp hơn cung), thì đó là việc tự làm giảm thị giá cổ phiếu của mình; góp phần làm cho chỉ số giá chứng khoán chung bị hạ xuống.
Tuy nhiên, dự báo kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm 2014 của một số doanh nghiệp khả quan, cùng với thị trường cuối tháng 6 đi ngang, nên các doanh nghiệp này đã tự tin phát hành thêm cổ phiếu với giá chào bán cao hơn thị giá, nhưng vẫn nhận được sự chú ý của giới đầu tư.
Cổ phiếu CTCP Đầu tư Căn nhà Mơ ước (DRH - HOSE) đã tăng trần 3 phiên liên tiếp, đóng cửa phiên giao dịch ngày 4/7 với dư mua giá trần (4.200 đồng/cổ phần) gần 360.000 đơn vị khi công ty này công bố tham vọng phát hành 11,6 triệu đơn vị cổ phiếu, với giá chào bán bằng mệnh giá (10.000 đồng/cổ phiếu), cao gấp 2,5 lần so với thị giá (4.000 đồng/cổ phiếu).
Giữa tháng 5, CTCP Đầu tư và Xây dựng Sao Mai An Giang (ASM - HOSE) đã công bố phương án phát hành thêm gần 69,6 triệu cổ phiếu, gồm 60,1 triệu cổ phiếu chào bán với giá 10.000 đồng/cổ phiếu và 9,5 triệu cổ phiếu thưởng từ nguồn thặng dư vốn. Ngay sau thông tin này, ASM đã có 4 phiên tăng trần từ 7.700 đồng lên 9.300 đồng/cổ phiếu. Chốt phiên cuối tháng 6, cổ phiếu này đạt mức 10.300 đồng/cổ phiếu.
Một chuyên gia cho biết, ngoài quy định giá chào bán cổ phiếu phát hành thêm phải bằng hoặc cao hơn mệnh giá, việc kỳ vọng bán giá cao còn xuất phát từ nhu cầu huy động vốn để thực hiện các dự án đã lên kế hoạch và mở rộng sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp. Khả năng huy động được lượng vốn lớn trong thời gian ngắn, trong khi không phải chịu áp lực về lãi suất chính là lý do hấp dẫn các doanh nghiệp khi phát hành thêm cổ phiếu.
Tuy vậy, NĐT và cổ đông nên lưu ý, chưa kể đến khả năng doanh nghiệp lợi dụng thông tin này để làm giá cổ phiếu, việc phát hành thêm cổ phiếu có thể gây tác động tiêu cực, đó là hiện tượng pha loãng cổ phiếu và làm giảm tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).
P.N.(Tổng hợp)