Lịch sử California Fitness là một câu chuyện phức tạp về những lần đổi chủ, chia tách pháp nhân và các nhánh kinh doanh khác nhau. Bản thân cái tên "California Fitness" không phải lúc nào cũng đại diện cho cùng một doanh nghiệp.
Những cuộc thoái lui có tính toán của California Fitness
California Fitness là một trong những thương hiệu góp phần định hình mô hình phòng gym cao cấp tại châu Á từ cuối thập niên 1990. Thương hiệu ra đời tại Hong Kong năm 1996, sau đó nhanh chóng mở rộng sang Singapore và nhiều thị trường khác trong khu vực. Đến cuối những năm 1990, California đã xây dựng hình ảnh gắn với các phòng tập quy mô lớn, đặt tại những trung tâm thương mại đắt đỏ và nhắm vào tầng lớp khách hàng thành thị có thu nhập cao.
Năm 1999, California Fitness được đưa vào hệ thống của 24 Hour Fitness Worldwide, một trong những tập đoàn thể hình lớn của Mỹ thời điểm đó. Dưới chủ mới, thương hiệu tiếp tục mở rộng ra Đài Loan, Malaysia và Trung Quốc đại lục, trong khi vẫn duy trì vị thế đáng kể tại Hong Kong và Singapore. Tuy nhiên, sau giai đoạn phát triển nhanh, chiến lược của California bắt đầu thay đổi vào cuối thập niên 2000, khi một số thị trường lần lượt được đưa vào diện thoái vốn.
Tháng 9/2009, California Fitness bán toàn bộ ba câu lạc bộ tại Malaysia cho Celebrity Fitness. Các cơ sở nằm tại Mid Valley Megamall, Sunway Pyramid và Lot 10, đều là những vị trí thương mại lớn. California đã gia nhập Malaysia từ năm 2005, đồng nghĩa thương hiệu chỉ hiện diện khoảng bốn năm trước khi quyết định rút lui. Khi đó, doanh nghiệp giải thích rằng việc bán tài sản nhằm tái phân bổ nguồn lực và tập trung đầu tư vào những thị trường nơi California có vị thế mạnh hơn.
Đây không phải một cuộc rút lui do mất khả năng thanh toán. Sau khi bán các câu lạc bộ California Fitness, tập đoàn vẫn duy trì một số hoạt động khác tại Malaysia. Tuy nhiên, thương vụ đánh dấu lần đầu tiên thương hiệu California Fitness rời hoàn toàn một thị trường lớn tại châu Á sau giai đoạn mở rộng mạnh.
Chỉ một năm sau, California tiếp tục thoái khỏi Đài Loan. Cuối tháng 9/2010, World Gym công bố mua toàn bộ 6 câu lạc bộ California Fitness tại thị trường này, gồm 5 cơ sở tại Đài Bắc và một tại Đài Trung. Việc tiếp quản chính thức diễn ra từ đầu tháng 10, cùng với nhân sự và quyền lợi hội viên được chuyển sang hệ thống World Gym.
Một lần nữa, California giải thích rằng doanh nghiệp muốn tập trung nguồn lực vào những thị trường trọng điểm. Sau khi rời Malaysia và Đài Loan, mạng lưới của California Fitness tại châu Á được thu hẹp chủ yếu về Hong Kong, Singapore và Trung Quốc đại lục. Nhìn lại sau này, đây lại trở thành một chi tiết đáng chú ý, bởi chính ba thị trường được giữ lại để tập trung nguồn lực cuối cùng đều rơi vào khủng hoảng chỉ vài năm sau đó.
Một bước ngoặt lớn tiếp theo diễn ra năm 2012, khi 24 Hour Fitness quyết định bán toàn bộ 18 câu lạc bộ California Fitness còn lại tại châu Á cho The Ansa Group. Các phòng tập này nằm tại Hong Kong, Singapore và Trung Quốc. Giá trị thương vụ không được công bố, còn 24 Hour Fitness khi đó cho biết muốn tập trung trở lại thị trường Mỹ.
Chỉ trong vài năm, California Fitness đã trải qua hai tầng thu hẹp khác nhau. Giai đoạn đầu là chủ động rời Malaysia và Đài Loan để tái tập trung nguồn lực. Trong khi đó, giai đoạn sau là việc công ty mẹ Mỹ rút hoàn toàn khỏi mảng California Fitness tại châu Á. Quyền kiểm soát mạng lưới sau đó chuyển sang các nhà đầu tư khác, trước khi hoạt động dần được đặt dưới JV Fitness.
Đến cuối năm 2015, cấu trúc sở hữu tiếp tục thay đổi. Báo chí Hong Kong thời điểm đó cho biết JV Fitness được một nhà đầu tư mới mua lại với giá khoảng 50 triệu HKD và tiếp tục được bơm thêm vốn. Tuy nhiên, chưa đầy một năm sau, những khó khăn tài chính của hệ thống bắt đầu lộ rõ, mở đầu cho cuộc khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử California Fitness tại châu Á.
Cú sập năm 2016 xóa sổ ba thị trường cuối cùng
Khác với những cuộc thoái lui có trật tự tại Malaysia và Đài Loan, năm 2016 đánh dấu một cuộc khủng hoảng thực sự. Tâm điểm đầu tiên là Hong Kong, cũng chính là nơi California Fitness được khai sinh hai thập niên trước đó. Cuối tháng 6/2016, một chủ nợ nộp đơn yêu cầu thanh lý JV Fitness vì doanh nghiệp không thực hiện được nghĩa vụ thanh toán. Trong giai đoạn đầu, California vẫn cho biết hoạt động sẽ được duy trì trong lúc tìm kiếm nhà đầu tư hoặc bên mua mới.
Tuy nhiên, tình hình xấu đi nhanh chóng. Đầu tháng 7/2016, California Fitness được cho là đối mặt khoảng 130 triệu HKD tiền thuê và các chi phí vận hành chưa thanh toán. Các chủ nợ bắt đầu có động thái pháp lý, trong khi áp lực từ người lao động, chủ mặt bằng và hội viên ngày càng lớn. Đến ngày 12/7, JV Fitness thông báo toàn bộ hệ thống California Fitness cùng các thương hiệu liên quan tại Hong Kong dừng hoạt động.
Việc đóng cửa gây ảnh hưởng lớn đến người tiêu dùng. Chỉ trong thời gian ngắn, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng Hong Kong đã tiếp nhận hàng trăm yêu cầu tư vấn và khiếu nại liên quan đến các khoản phí hội viên, dịch vụ huấn luyện cá nhân và những gói dài hạn chưa được sử dụng hết. Đến tháng 11/2016, tòa án Hong Kong chính thức ra lệnh thanh lý JV Fitness.
Cuộc khủng hoảng nhanh chóng lan sang Trung Quốc đại lục. Khi những vấn đề tại Hong Kong mới bắt đầu bùng phát, cơ sở California Fitness tại Bắc Kinh đã đóng cửa với lý do tái tổ chức nội bộ. Nhân viên khi đó cho biết chưa rõ khi nào hoạt động có thể được nối lại do nguồn tiền chưa về. Trong những ngày tiếp theo, các câu lạc bộ tại Thượng Hải và Quảng Châu cũng lần lượt đóng cửa, khiến mạng lưới California Fitness tại Trung Quốc gần như chấm dứt hoạt động.
Singapore trở thành thị trường tiếp theo bị cuốn vào khủng hoảng. California Fitness đã hoạt động tại đảo quốc này từ năm 1998 và từng là một trong những thương hiệu phòng gym cao cấp nổi bật nhất. Tuy nhiên, đến tháng 7/2016, toàn bộ những câu lạc bộ còn lại tại Singapore phải dừng hoạt động sau khi tòa án chỉ định đơn vị thanh lý lâm thời cho JV Fitness Pte Ltd.
Bên thanh lý khi đó cho biết doanh nghiệp không còn đủ nguồn lực thanh khoản để duy trì các phòng tập. JV Fitness từng cố gắng tìm người mua với hy vọng giữ hệ thống hoạt động trong thời gian đàm phán, nhưng lượng tiền mặt còn lại không đủ để tiếp tục chi trả chi phí vận hành. Với việc Singapore đóng cửa, California Fitness gần như biến mất khỏi cả ba thị trường cuối cùng của nhánh kinh doanh này tại châu Á chỉ trong thời gian rất ngắn.
Chuỗi sự kiện năm 2016 không phải ba cuộc rút lui độc lập. Hong Kong, Trung Quốc và Singapore đều nằm trong cùng một hệ thống chịu ảnh hưởng từ khó khăn tài chính của JV Fitness. Sau khi California đã rời Malaysia và Đài Loan để tập trung vào ba thị trường được coi là trọng điểm, chính ba thị trường còn lại này lại cùng sụp đổ khoảng sáu năm sau.
Ngoài chuỗi nói trên, cái tên California còn từng gặp khủng hoảng tại Hàn Quốc và Thái Lan, nhưng đây là trường hợp cần phân biệt về mặt pháp nhân. California WOW Xperience, một nhánh có nguồn gốc từ California Fitness và gắn với nhà sáng lập Eric Levine, từng đóng các cơ sở tại Seoul năm 2008 sau khi không thanh toán được các khoản nợ đến hạn.
Tại Thái Lan, California WOW cũng rơi vào tranh chấp nợ và quá trình phá sản trong giai đoạn 2012–2013. Vào thời điểm xảy ra những sự kiện này, California WOW đã hoạt động như một doanh nghiệp riêng. Bởi vậy, không nên coi Hàn Quốc và Thái Lan là các thị trường mà chính hệ thống JV Fitness sau này rút lui.
California Fitness & Yoga đang hoạt động tại Việt Nam hiện nay không phải pháp nhân JV Fitness từng sụp đổ tại Hong Kong, Trung Quốc và Singapore năm 2016. Thương hiệu tại Việt Nam bắt nguồn từ California WOW Xperience do Eric Levine phát triển sau khi nhánh California Fitness ban đầu đã được bán cho 24 Hour Fitness, trước khi trải qua thêm nhiều lần tái cấu trúc và thay đổi chủ sở hữu trong những năm sau đó.
Hoàng Phan
