Sáu tháng đầu năm 2014, các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp Nhà nước mới thoái vốn đầu tư ngoài ngành được 821,8 tỷ đồng. Dù kết quả này xấp xỉ giá trị đạt được của cả năm 2013, song vẫn là ì ạch.
Dù đến nay chưa có thống kê chính thức về số vốn các TĐ, TCT Nhà nước còn nắm giữ tại các tổ chức tín dụng, tài chính, bảo hiểm, chứng khoán… nhưng có thể thấy, con số đó không hề nhỏ nếu nhìn vào yêu cầu hết năm 2015 phải thoái hơn 22.000 tỷ đồng.
Hiện tại, trong lĩnh vực ngân hàng, danh sách những ngân hàng đang có cổ đông là TĐ, TCT Nhà nước còn tương đối dài. TĐ Dầu khí đang nắm giữ 20% cổ phần của Ngân hàng TMCP Đại Dương và là cổ đông lớn của Ngân hàng TMCP Đại chúng (PVCombank).
TCT Bến Thành là cổ đông lớn của Ngân hàng TMCP Phương Đông; TĐ Dệt may chưa thoái vốn khỏi Ngân hàng TMCP Nam Việt (tên mới là Quốc Dân). TĐ Công nghiệp Than - Khoáng sản sau nhiều lần tìm kiếm vẫn chưa chuyển nhượng được cổ phần ở Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB)...
Đầu năm 2014, Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) đã chuyển nhượng toàn bộ hơn 4,25 triệu cổ phiếu BMI cho một đối tác nước ngoài, ước tính thương vụ này mang lại cho Vietnam Airlines khoảng 58 tỷ đồng.
Cuối năm 2013, Vietnam Airlines cũng thu về 370 tỷ đồng từ thoái vốn khỏi ngân hàng TMCP Kỹ thương (Techcombank).
Như vậy, tổng giá trị thoái vốn của doanh nghiệp này khỏi hai lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm xấp xỉ 430 tỷ đồng. Đại diện Vietnam Airlines cho biết, đã có kế hoạch bán tiếp cổ phần tại 8 doanh nghiệp còn lại theo đề án được Chính phủ phê duyệt.
TĐ Điện lực (EVN) cuối năm 2013 đã chuyển nhượng được 22,5 triệu cổ phiếu tại Ngân hàng TMCP An Bình, giảm tỷ lệ sở hữu xuống 16%, tương đương 76,9 triệu cổ phiếu, nhưng vẫn là cổ đông lớn của ngân hàng này…
Một số đơn vị khác cũng đạt kết quả tốt trong thoái vốn Nhà nước là TĐ Công nghiệp Cao su (120 tỷ đồng), TCT Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (376 tỷ đồng), TCT Lương thực miền Bắc (120 tỷ đồng), TCT Xi măng (105 tỷ đồng), TCT Lương thực miền Nam (83 tỷ đồng).
Tuy nhiên, dù gia tăng thoái vốn nhưng lũy kế từ năm 2013 đến tháng 6/2014, các tập đoàn, tổng công ty cũng mới thoái được gần 5.000 tỷ đồng trong tổng giá trị cần thoái đến hết năm 2015 là 22.000 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ hoàn thành hơn 20%.
Một chuyên gia cho rằng, không phải đơn vị sở hữu vốn không muốn chuyển nhượng. Ngược lại, ai cũng muốn bán nhưng không tìm được người mua ở mức giá người bán rao.
Dù một số lĩnh vực của nền kinh tế đã xuất hiện tín hiệu phục hồi nhưng quá trình thoái vốn vẫn còn không ít thách thức. Cổ phiếu ngân hàng, bất động sản, chứng khoán, bảo hiểm… không còn hấp dẫn. TTCK tiếp tục chứng kiến sự trồi sụt, khoảng cách chênh lệch giữa giá đầu tư và giá thị trường lại rất lớn làm giảm cơ hội thành công cho các thương vụ chuyển nhượng.
Ngoài ra, lộ trình thoái vốn theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ đang ngắn dần lại, trong khi lượng vốn cần bán ra rất lớn, tới hơn 15.000 tỷ đồng dồn dập từ nay đến hết năm 2015, sẽ là một áp lực không nhỏ cho thị trường và mức độ cạnh tranh sẽ rất quyết liệt…
Như đại diện Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) cũng thừa nhận đang gặp khó khi thoái vốn tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, Công ty chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội…
Trong quý III, Chính phủ sẽ bổ sung một số quy định giúp tháo gỡ khó khăn cho DN. Thậm chí, ngay trong trường hợp xấu nhất, DN không thoái được vốn, phần vốn đó sẽ chuyển sang TCT Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước. TCT này sẽ trả bằng giá vốn hoặc hai bên thỏa thuận để đưa ra mức giá thống nhất thông qua tư vấn độc lập.
Chính phủ cũng đã cho phép DN được thoái vốn dưới mệnh giá và dưới giá trị sổ sách sau khi đã bù trừ dự phòng tổn thất đầu tư. Do vậy, có khoản dự phòng bù đắp thì vẫn bảo toàn được vốn dù giá bán đó thấp hơn giá trị sổ sách...
P.N.(Tổng hợp)