Khối DNNN trong gần 15 năm qua đã được sắp xếp, tái cơ cấu mạnh mẽ. Các DNNN thực hiện sắp xếp, tái cơ cấu theo Nghị quyết của Chính phủ, trong đó cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước đã đầu tư ngoài ngành là những giải pháp quan trọng nhất nhằm lành mạnh hóa tài chính, nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN, hỗ trợ thị trường vốn, đặc biệt là TTCK phát triển.

Từ năm 2011 đến nay, Việt Nam đã cổ phần hóa được 114 DN. Trong số đó, đã cổ phần hóa các DN có quy mô lớn, phạm vi hoạt động rộng, kinh doanh đa ngành, tài chính phức tạp như Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (vốn nhà nước 87.861 tỷ đồng), Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (vốn nhà nước 22.036 tỷ đồng), Tổng công ty Khí Việt Nam (vốn 18.600 tỷ đồng), Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam (vốn nhà nước 10.164 tỷ đồng), Tổng công ty Thép Việt Nam (vốn nhà nước 3.074 tỷ đồng), Tổng công ty Viglacera (vốn nhà nước 2.227 tỷ đồng), Tổng công ty Thiết bị điện (vốn nhà nước 1.366 tỷ đồng)…

Đa số các cuộc IPO lớn này mới chỉ dừng lại ở bán một tỷ lệ nhỏ cổ phần ra công chúng để cổ phần hóa, nhiều DN, nhất là DN lớn gặp khó khăn trong việc bán cổ phần cho đối tác chiến lược.

Thành công của tiến trình cổ phần hóa hàng loạt doanh nghiệp nhà nước trong tương lai gần sẽ tác động khá lớn đến làn sóng mua bán, sáp nhập (M&A) thứ hai tại Việt Nam.

Thị trường M&A trong và ngoài nước đang mong chờ việc cổ phần hóa và bán thêm phần vốn nhà nước của hàng loạt “đại gia” là các tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

Trong đó, phải kể đến những cái tên như Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), Công ty TNHH một thành viên Thông tin di động VMS (MobiFone), Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), Tổng công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), Tổng công ty Khí Việt Nam (PV Gas), Công ty cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)…

Chỉ riêng nhóm này đã mang lại cho Nhà nước ngót 5 tỷ USD, nếu làn sóng M&A thứ hai giai đoạn 2014-2018 ước đạt 20 tỷ USD.

Đến nay, các doanh nghiệp như Vinamilk, Công ty cổ phần Tập đoàn FPT, Công ty cổ phần Dược Hậu Giang, Công ty cổ phần Cơ điện lạnh REE, Công ty cổ phần Kinh Đô… đều đã hết room dành cho NĐT nước ngoài. Vì vậy, dòng tiền ngoại có thể đang đặt kỳ vọng vào việc IPO của Vietnam Airlines, Vinatex, MobiFone... sắp tới.

Theo nhiều nguồn tin, các doanh nghiệp Nhật Bản đang rất quan tâm đến các thương vụ M&A từ cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước.

Hiện các doanh nghiệp chuẩn bị cổ phần hóa đã và đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của các NĐT.

MobiFone đang được các “ông lớn” viễn thông “dạm hỏi” để trở thành đối tác chiến lược như MobiFone Orange France Telecom (OFT), Orascom Telecom Holding (Ai Cập) và Etisalat (Ả Rập Saudi)…

Sabeco cũng là cái tên được nhiều NĐT nước ngoài như Sab Miller, Kirin Brewery Company Ltd, Asia Pacific Breweries Ltd và Asahi Breweries Limited đặc biệt quan tâm.

Vinatex nhận được sự quan tâm, tìm hiểu và ngỏ ý muốn trở thành đối tác chiến lược của khoảng 20 doanh nghiệp hàng đầu trong ngành dệt may trên thế giới, chưa kể các quỹ đầu tư và các doanh nghiệp ngoài ngành.

Vietnam Airlines và BIDV cũng được nhiều đối tác chiến lược nước ngoài dòm ngó...

Tính đến ngày 20/6, đã có 58 doanh nghiệp được sắp xếp, trong đó cổ phần hóa 38 doanh nghiệp, giải thể 2 doanh nghiệp, sáp nhập 15 doanh nghiệp và đề nghị phá sản 3 doanh nghiệp (theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính).

Đến nay, đã có 297 doanh nghiệp nhà nước thành lập ban chỉ đạo cổ phần hóa, 159 doanh nghiệp đang tiến hành xác định giá trị doanh nghiệp, 67 đơn vị đã có quyết định công bố giá trị doanh nghiệp, 38 doanh nghiệp đã được phê duyệt phương án cổ phần hóa, 31 doanh nghiệp đã IPO.

Dự tính đến cuối năm 2014, sẽ có khoảng 200 doanh nghiệp và cuối quý III/2015, toàn bộ các doanh nghiệp sẽ được phê duyệt phương án cổ phần hóa để tiến hành IPO.

Thị trường Việt Nam đang trong giai đoạn hồi phục, nhưng chưa thể phát triển mạnh mẽ như giai đoạn trước, nên việc tiến hành cổ phần hóa 432 doanh nghiệp nhà nước có thể tạo ra nguồn cung quá lớn cho thị trường.

Tuy vậy, trong chỉ đạo của Chính phủ, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước phải có lộ trình, có kế hoạch, chứ không phải làm bằng mọi giá.

P.N.(Tổng hợp)