Theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), đặc thù của mô hình kinh doanh trên môi trường số và hoạt động xuyên biên giới đang bị nhiều cá nhân, chủ kinh doanh lợi dụng để né thuế. Cơ quan quản lý đã nhận diện 5 thủ đoạn phổ biến.

Thứ nhất, lập hệ thống gian hàng ảo nhằm quay vòng hóa đơn. Các đối tượng lập hàng loạt gian hàng bằng thông tin giả hoặc thuê, tự đặt hàng ảo giá trị cao để hợp thức hóa hóa đơn GTGT đầu ra cho các công ty "ma", nhằm trục lợi khấu trừ hoặc lập hồ sơ hoàn thuế xuất khẩu ảo.

Thứ hai, lợi dụng mô hình bán hàng không qua kho lưu giữ, doanh nghiệp khai báo đầu vào bằng cách mua gom hóa đơn lẻ của các hộ kinh doanh trên mạng xã hội để làm hồ sơ hoàn thuế dựa trên chi phí thu mua khống.

Thứ ba, lợi dụng thanh toán trung gian, luân chuyển dòng tiền qua nhiều tài khoản cá nhân và ví điện tử trên sàn TMĐT rồi quay lại túi chủ doanh nghiệp dưới dạng “thanh toán đơn hàng” để tạo giao dịch mua bán giả.

Thứ tư, xuất khẩu tại chỗ ảo qua kho ngoại quan. Thực tế, nhiều doanh nghiệp khai báo xuất khẩu cho đối tác nước ngoài trên các sàn quốc tế (Amazon, eBay) để xin hoàn thuế, nhưng thực tế hàng hóa vẫn nằm trong kho nội địa hoặc được tuồn ra bán lẻ không hóa đơn.

Cuối cùng, giả mạo chứng từ vận chuyển, cấu kết với các đơn vị chuyển phát nhanh làm giả chứng từ gửi hàng, gom nhiều đơn hàng nhỏ lẻ ảo thành lô hàng lớn để chứng minh hàng đã ra khỏi Việt Nam nhằm hoàn tất bộ hồ sơ hoàn thuế.

Trước tình trạng trên, cơ quan thuế khẳng định quy định pháp luật về khấu trừ thuế VAT đối với xuất khẩu qua sàn TMĐT hiện rất rõ ràng. Một hồ sơ hoàn thuế hợp lệ bắt buộc phải có hóa đơn và chứng minh được hàng hóa đã thực tế xuất bán ra nước ngoài.

Các tài liệu cấu thành bao gồm: Hợp đồng ký với nhà quản lý sàn TMĐT nước ngoài, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (hoặc chứng từ thu hộ có quy định ủy quyền rõ ràng trong hợp đồng), tờ khai hải quan đã hoàn thành thủ tục, cùng với các chứng từ giao hàng, phiếu đóng gói, vận đơn.

Để kiểm soát triệt để, cơ quan thuế sẽ thiết lập hệ sinh thái dữ liệu kết nối liên ngành gồm: Hóa đơn điện tử (Cơ quan Thuế), Dòng tiền (Ngân hàng) và Hàng hóa xuất nhập khẩu (Hải quan). Hệ thống phân tích rủi ro bằng công nghệ sẽ quét toàn bộ mạng lưới giao dịch để phát hiện ngay các bất thường.

Đại diện cơ quan thuế nhấn mạnh, mô hình quản lý hiện đại này không nhằm gây khó dễ cho doanh nghiệp, mà để phân biệt rạch ròi giữa đơn vị tuân thủ tự nguyện và đối tượng cố tình trục lợi, nhằm tạo ra một sân chơi bình đẳng cho thị trường.