Trong dòng chảy đó, Trung Nguyên vẫn là cái tên thường được nhắc đến với vai trò biểu tượng, gắn liền với chiến lược thương hiệu bài bản và dấu ấn cá nhân rõ nét của Đặng Lê Nguyên Vũ. Tuy nhiên, khi đặt trong bức tranh toàn ngành, có thể thấy danh xưng “vua cà phê” mang nhiều ý nghĩa biểu tượng hơn là phản ánh đầy đủ vị thế trong từng phân khúc cụ thể.

Mỗi mảng một vị trí dẫn dắt

Ngành cà phê Việt Nam hiện nay có thể được nhìn như một hệ sinh thái nhiều lớp, gồm chuỗi bán lẻ, chế biến và xuất khẩu. Ở mỗi lớp, những doanh nghiệp nổi bật lại khác nhau.

Trong mảng bán lẻ, Highlands Coffee đang cho thấy lợi thế rõ rệt về quy mô. Theo báo cáo của Jollibee Foods Corporation năm 2024, đơn vị sở hữu 60% Highlands, chuỗi này đã đạt khoảng 985 cửa hàng, chủ yếu tại Việt Nam. Đây là nền tảng giúp thương hiệu duy trì độ phủ rộng và khả năng tiếp cận khách hàng cao.

Trong khi đó, Cộng Cà Phê lại ghi dấu ấn ở thị trường quốc tế. Theo thông tin công bố trên website doanh nghiệp, chuỗi này hiện có khoảng 40 cửa hàng tại các quốc gia như Hàn Quốc, Canada, Malaysia, Philippines và Pháp. Việc từng bước mở rộng ra nước ngoài cho thấy một hướng đi riêng, chú trọng xây dựng bản sắc thương hiệu Việt tại các thị trường mới.

Về phía Trung Nguyên, doanh nghiệp duy trì sự hiện diện đồng thời ở nhiều thị trường. Theo dữ liệu từ website, hệ thống Trung Nguyên Legend và E Coffee có khoảng 617 cửa hàng tại Việt Nam cùng nhiều điểm bán ở nước ngoài. Thay vì tập trung vào tốc độ mở rộng chuỗi, Trung Nguyên lựa chọn phát triển song song nhiều cấu phần trong hệ sinh thái.

Ở mảng xuất khẩu, vai trò dẫn dắt thuộc về nhóm doanh nghiệp khác. Trong lĩnh vực cà phê nhân, Intimex Group, Vĩnh Hiệp và Simexco Daklak là những tên tuổi tiêu biểu.

Theo Intimex, năm 2025 doanh nghiệp đạt kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 2 tỷ USD, doanh thu hơn 108.000 tỷ đồng, với sản lượng xuất khẩu duy trì ở mức 400.000–500.000 tấn mỗi năm.

Với Simexco Daklak, báo cáo tổng kết sản xuất kinh doanh 2024–2025 cho thấy doanh thu đạt 18.189 tỷ đồng,; kim ngạch xuất khẩu đạt 639,3 triệu USD, tiếp tục giữ vị thế trong nhóm doanh nghiệp xuất khẩu nông sản hàng đầu Việt Nam.

Ở mảng chế biến sâu, theo số liệu của Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (Vicofa), 10 doanh nghiệp lớn nhất chiếm tới 85,3% thị phần xuất khẩu cà phê chế biến niên vụ 2024–2025. Trong đó, Nestlé Việt Nam dẫn đầu với 22,5% thị phần, tiếp theo là Outspan Việt Nam (14,6%) và Iguacu Việt Nam (9,4%).

Những con số này cho thấy mỗi mảng của ngành cà phê đều đang được dẫn dắt bởi những doanh nghiệp có thế mạnh riêng, từ quy mô, công nghệ đến chiến lược thị trường.

Một chiến lược khác biệt trong bức tranh đa cực của cà phê Việt

Trong bức tranh đó, Trung Nguyên có thể được nhìn nhận như một doanh nghiệp theo đuổi mô hình đa trục. Thay vì tập trung vào một lĩnh vực duy nhất, doanh nghiệp phát triển đồng thời chuỗi cà phê, sản xuất, xuất khẩu và xây dựng thương hiệu. Đây là hướng đi đòi hỏi sự đầu tư dài hạn nhưng cũng tạo ra nền tảng đa dạng.

Tại thị trường Trung Quốc, theo dữ liệu từ Cục phát triển dữ liệu Quảng Tây công bố tháng 10/2025, Trung Nguyên đã có hơn 300 nhà phân phối thứ cấp, 20 nhà nhập khẩu và 26 quán cà phê, với doanh thu khoảng 1 tỷ NDT, tương đương hơn 3.800 tỷ đồng.

Song song, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng sản xuất. Tháng 3/2025, Trung Nguyên Legend đã khởi công nhà máy cà phê tại Buôn Ma Thuột với tổng vốn đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng.

Ở mảng xuất khẩu chế biến, theo Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam, Nhà máy cà phê Sài Gòn của Trung Nguyên từng đứng thứ 4 trong top 10 doanh nghiệp xuất khẩu cà phê chế biến niên vụ 2022–2023, với sản lượng hơn 14.700 tấn và giá trị gần 74,6 triệu USD. Sang niên vụ 2023–2024, giá trị xuất khẩu đạt khoảng 114 triệu USD.

Về tài chính, theo dữ liệu từ Tititada, giai đoạn 2014–2018, doanh thu Trung Nguyên tăng trung bình 3,3% mỗi năm, trong khi lợi nhuận trước thuế giảm 25,7%/năm. Đến năm 2022, doanh thu đạt khoảng 6.172 tỷ đồng, với lợi nhuận vẫn có sự biến động.

Trong khi đó, Highlands Coffee ghi nhận EBITDA khoảng 2,48 tỷ peso, tương đương hơn 1.097 tỷ đồng năm 2025, theo báo cáo của Jollibee Foods Corporation, còn Intimex đạt doanh thu hơn 108.000 tỷ đồng. Simexco Daklak duy trì doanh thu 18.189 tỷ đồng và kim ngạch xuất khẩu 639,3 triệu USD. Những số liệu này cho thấy mỗi doanh nghiệp đang phát triển theo những cách khác nhau, phù hợp với chiến lược và lợi thế riêng.

Khi nhìn tổng thể, ngành cà phê Việt Nam hiện lên như một cấu trúc đa trung tâm: Highlands Coffee phát triển mạnh về chuỗi nội địa; Cộng Cà Phê mở rộng hiện diện quốc tế; Nestlé Việt Nam giữ vai trò lớn trong chế biến sâu; Intimex và các doanh nghiệp nội địa dẫn dắt xuất khẩu cà phê nhân; Trung Nguyên xây dựng hệ sinh thái thương hiệu đa kênh.

Sự đa dạng này không làm thị trường phân tán, mà ngược lại, tạo nên một nền tảng phát triển phong phú. Khi mỗi doanh nghiệp theo đuổi một hướng đi riêng, ngành cà phê Việt Nam có thêm nhiều động lực để mở rộng, thích ứng và vươn ra thị trường toàn cầu.