Kết quả khảo sát năm 2014 của hãng nghiên cứu thị trường Thượng Hải Hurun Report và Visas Consulting Group cho thấy, 64% nhà giàu Trung Quốc (có tài sản trị giá từ 1,6 triệu USD) đang di cư ra nước ngoài hoặc có kế hoạch làm như vậy. Điểm đến phổ biến nhất là Mỹ (52%), Canada (21%), Úc (9%) và châu Âu (7%).

Trong khi đó, báo cáo của Ngân hàng thương mại CMB (Trung Quốc) và Hãng tư vấn quản lý Bain & Company (Mỹ) tiết lộ rằng “27% tổng số chủ doanh nghiệp có tài sản từ 16 triệu USD trở lên tại Trung Quốc đã định cư ở nước ngoài, trong khi 47% còn lại đang tính chuyện ra đi”.

Không chỉ có giới nhà giàu tại các thành phố hạng nhất của Trung Quốc mới tính đến chuyện đi ra nước ngoài sống, ngay cả cư dân tại những thành phố cấp hai như Đại Liên, Trùng Khánh cũng chạy theo xu hướng này, theo The Atlantic.

Muốn được thở không khí trong lành

Tại sao người có tiền ở Trung Quốc không sống yên ổn trong nước mà lại đi Mỹ hay Canada? Khảo sát của Hurun Report và Visas Consulting cho biết phần lớn quyết định di cư vì không chịu nổi bầu không khí ô nhiễm ở Trung Quốc và rất lo ngại với hàng loạt scandal thực phẩm độc hại.

The Atlantic nhận định không khó để biết được lý do thực chất dẫn đến làn sóng người Trung Quốc rời bỏ quê nhà, khi mà thông tin về ô nhiễm không khí, thực phẩm “bẩn”, chất lượng cuộc sống thấp, giáo dục và hạ tầng cơ sở xuống cấp… tràn lan trên mặt báo tại cường quốc châu Á này.

Thống kê cho thấy trong năm 2013, Chính phủ Mỹ cấp 6.895 thị thực cho công dân Trung Quốc theo chương trình EB-5, nghĩa là người nước ngoài được định cư lâu dài ở Mỹ nếu đầu tư tối thiểu 500.000 USD.

Nhà giàu Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng các thành phố Los Angeles, San Francisco và New York (Mỹ), tiếp theo là Vancouver (Canada). Điều đáng chú ý là 2/3 số người trả lời phỏng vấn Hurun Report tiết lộ họ sẽ xem xét bỏ quốc tịch Trung Quốc.

Báo Wall Street Journal dẫn lời cô Tôn, một cư dân Bắc Kinh 34 tuổi, tiết lộ con gái 6 tuổi của cô bị hen suyễn nên việc tiếp tục sống ở thủ đô Trung Quốc đầy khói bụi là một hiểm họa chết người. “Được thở thoải mái không khí trong lành là một nhu cầu tối thiểu” - cô Tôn nhấn mạnh.

Trang tin tức Mỹ The Atlantic còn trích một lời than thở khác: “Giá nhà đắt đỏ, giáo dục lệch lạc, hệ thống y tế tệ hại và môi trường ngày càng trở nên tồi tệ… Với tất cả những thứ này, bạn không thể trách những người có điều kiện chọn cách ra nước ngoài sinh sống. Họ chỉ muốn tìm một môi trường thích hợp để sống mà thôi”.

Muốn an toàn

“Có rất nhiều lý do cho việc nhiều người đổ xô ra nước ngoài sinh sống, nhưng điều quan trọng hơn cả là cảm giác an toàn. An toàn về cuộc sống, tài sản, thực phẩm, không khí, giáo dục và các quyền khác. Chính việc thiếu cảm giác an toàn là một trong những lý do quan trọng gây ra bất ổn xã hội”, Ren Zhiqiang, một tài phiệt bất động sản có tầm ảnh hưởng lớn tại Trung Quốc, đưa ra lý giải cho việc ngày càng có nhiều đồng hương rời bỏ quê nhà, theo The Atlantic.

Trước hiện tượng này, doanh nhân Rupert Hoogewerf, người sáng lập Hurun Report, nhận định việc giới nhà giàu và có thế lực tìm cách “rút êm” khỏi Trung Quốc còn cho thấy họ không có đủ niềm tin vào tương lai kinh tế của đất nước.

Tị nạn kinh tế

Ra nước ngoài định cư còn là cách để giới nhà giàu và quan chức Trung Quốc tẩu tán tài sản kiếm được từ tham nhũng. Theo Reuters, các luật sư và chuyên gia tư vấn Úc nhận định chiến dịch chống tham nhũng của Bắc Kinh đang khiến nguồn tiền từ Trung Quốc đổ vào địa ốc Úc tăng vọt.

Tờ Nhân dân nhật báo của Trung Quốc cho hay hơn 150 người Trung Quốc bị tình nghi là tội phạm kinh tế hiện vẫn đang ở Mỹ trong bối cảnh chính phủ Trung Quốc đẩy mạnh nỗ lực chống tham nhũng.

Tờ báo dẫn lời Liao Jinrong – cục trưởng Cục hợp tác quốc tế trực thuộc Bộ Công an Trung Quốc – cho biết hầu hết những người tới Mỹ là các quan chức đang đối mặt với án tham nhũng ở quê nhà. Mỹ đã trở thành điểm đến hàng đầu của hiện tượng được gọi là “tị nạn kinh tế” từ Trung Quốc.

Nguyên nhân là bởi giữa Mỹ và Trung Quốc không có hiệp định trao trả người phạm tội cho nước còn lại và quá trình luật pháp rắc rối khiến việc đưa họ trở lại Trung Quốc rất khó khăn.

Ngân hàng Trung ương Trung Quốc ước tính từ giữa thập niên 1990 đến nay, các quan chức tham nhũng đã bòn rút khoảng 123 tỉ USD.

Việc di cư ồ ạt ra nước ngoài của người dân Trung Quốc đã trở thành một vấn nạn mang tính chính trị, The Atlantic đánh giá.

Văn phòng vấn đề Hoa kiều Quốc vụ viện Trung Quốc hiện đang giám sát chặt chẽ làn sóng di cư và tổ chức các chiến dịch tuyên truyền để đảm bảo những người ra đi không lãng quên đất nước.

Những người khác lại đặt câu hỏi rằng việc di cư ra nước ngoài sống có giống như việc bỏ rơi đất nước hay không? Tuy nhiên, đây không phải là lần đầu tiên Trung Quốc chứng kiến làn sóng người dân di cư ra nước ngoài. Có chăng giới nhà giàu Trung Quốc đã "ngán" chính đất nước của mình?

Trâm Anh (Th)