Sàn thương mại điện tử đồng loạt tăng phí

Thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang trải qua giai đoạn biến động mạnh về cấu trúc chi phí.

Cả ba sàn TMĐT lớn nhất Việt Nam là Shopee, TikTok Shop và Lazada vừa đồng loạt điều chỉnh nhiều loại phí với mức tăng khoảng 3-4% tùy ngành hàng khiến đông đảo người bán hàng, tiểu thương đối mặt nguy cơ thua lỗ.

Cụ thể, từ đầu tháng 5, sàn Shopee - chiếm thị phần dẫn đầu thị trường TMĐT Việt Nam - đã nâng phí xử lý giao dịch với một số hình thức thanh toán trả trước từ 4,91% lên 6%.

Mới đây, sàn này cho biết từ ngày 23/5 tiếp tục tăng nhiều loại phí với người bán ngoài Shopee Mall (gian hàng chính hãng). Trong đó, phí hoa hồng cho sàn tăng ở nhiều ngành hàng, như nhóm thời trang, làm đẹp, mẹ và bé, tiêu dùng nhanh.

Sàn cũng tăng phí gói Voucher Xtra, với một số trường hợp từ khoảng 4% lên 5,5% giá trị sản phẩm.

Bên cạnh đó, người bán sẽ phải chia sẻ nhiều chi phí khuyến mãi hơn khi tham gia các chương trình voucher đồng tài trợ, với mức đóng góp 40% giá trị mã giảm giá, tối đa 50.000 đồng/sản phẩm. Ngoài ra, phí gói PiShip hỗ trợ hoàn hàng, giao thất bại cũng được điều chỉnh tăng.

Đáng chú ý, từ ngày 29/5, Shopee áp dụng chính sách "duy trì hiển thị", tự động trích tối thiểu 1% giá trị mỗi đơn hàng thành công để nạp vào tài khoản quảng cáo, nhằm duy trì hiển thị sản phẩm trên sàn.

Sàn Lazada mới đây cũng thông báo sẽ tăng phí xử lý cho mỗi đơn hàng thành công từ 5% lên mốc 6% (đã bao gồm VAT), áp dụng từ ngày 26/5 tới và bắt đầu áp dụng phí hạ tầng kỹ thuật 3.000 đồng/đơn hàng giao thành công (hiện nay là 0 đồng).

Tương tự, từ ngày 9/5, TikTok Shop điều chỉnh tăng phí hoa hồng đối với người bán ở hầu hết ngành hàng, nhóm chịu tác động mạnh gồm: thời trang, sức khỏe - làm đẹp, mẹ & bé và bách hóa, với mức phí mới phổ biến dao động từ 9-17,8% tùy ngành và loại hình cửa hàng.

Theo thống kê, trong khoảng 1 năm qua, các sàn đã có nhiều đợt điều chỉnh liên quan đến phí hoa hồng, phí thanh toán và các khoản dịch vụ khác. Nếu cộng thêm chi phí quảng cáo, tiếp thị liên kết , vận hành và xử lý hoàn trả, tổng chi phí mà người bán phải gánh hiện có thể vượt 25% doanh thu. Đây được xem là mức chi phí kỷ lục, gây áp lực lên biên lợi nhuận của mọi loại hình kinh doanh trên nền tảng số.

Thậm chí, trên sàn Shopee, theo nhiều chủ shop, sau đợt điều chỉnh mới, tổng phí sàn của một cửa hàng có thể tăng từ 24,5% lên hơn 30,5% doanh thu đơn hàng, chưa tính quảng cáo, tiếp thị liên kết hay chi phí vận hành nội bộ. Nếu cộng toàn bộ chi phí để duy trì đơn hàng và hiển thị, tổng tỷ lệ chi phí thực tế ở một số ngành hàng có thể chiếm tới 40-45% doanh thu.

Nhiều đơn vị kinh doanh cho biết biên lợi nhuận ròng hiện chỉ còn khoảng 7-10%, thậm chí thấp hơn đối với ngành hàng điện tử.

Sàn tăng phí, người bán rơi vào thế khó

Việc cả ba sàn TMĐT lớn nhất Việt Nam đồng loạt tăng phí đang tạo thêm áp lực cho cộng đồng bán hàng online. Nhiều người bán rơi vào thế khó, nếu không tăng giá thì dễ thua lỗ, nhưng ngược lại sẽ bị mất khách.

Chị Thanh Nhàn - chủ shop online ở Hà Nội - cho biết, để duy trì đơn hàng trên sàn, các shop phải chi tiền cho quảng cáo nội sàn, miễn phí vận chuyển, tiếp thị liên kết, livestream hoặc các gói tăng hiển thị. Với các ngành hàng cạnh tranh cao, sau khi cộng toàn bộ chi phí quảng cáo, vận hành và khuyến mại, nhiều shop gần như chỉ còn biên lợi nhuận rất thấp, thậm chí hòa vốn để giữ thị phần.

Anh Nam, chủ 1 gian hàng gia dụng, cho hay với những mặt hàng giá rẻ dưới 30.000 đồng, dư địa để điều chỉnh giá bán là cực kỳ thấp. Việc tăng giá sẽ làm mất khách hàng do người tiêu dùng hiện nay rất nhạy cảm về giá và dễ dàng so sánh giữa các gian hàng.

Việc các sàn TMĐT liên tục tăng phí khiến người bán cũng phải tăng giá theo. Không ít sản phẩm trên sàn TMĐT hiện có giá cao hơn so với mua trực tiếp tại cửa hàng hoặc qua các kênh trung gian như Facebook, Instagram hay Zalo.

Theo nhiều chủ cửa hàng, đơn hàng trên sàn TMĐT bây giờ không còn rẻ như xưa nữa. Một đơn bán ra, người bán này phải gánh 40-50% chi phí như phí giao dịch, hoa hồng, xử lý đơn hàng, ưu đãi và quảng cáo, đóng hàng, rủi ro, hoàn hàng..., chưa bao gồm thuế, chi phí cho phần mềm bán hàng, vận hành...

Trên nhiều hội nhóm kinh doanh trực tuyến, không ít người bán bày tỏ sự lo lắng khi chi phí ngày càng tăng nhưng khả năng cạnh tranh lại giảm dần. Nhiều người cho biết sau khi cộng toàn bộ chi phí, lợi nhuận gần như không còn đáng kể.

Nhiều shop đang bắt đầu rời sàn hoặc giảm phụ thuộc vào sàn để tìm kênh bán hàng khác như Facebook, Zalo, website riêng hay cộng đồng khách hàng thân thiết.

Nói về vấn đề này, ThS chính sách công Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, giảng viên Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), cho biết việc các sàn TMĐT tại Việt Nam tăng phí không phải điều quá bất ngờ, sau nhiều năm "đốt tiền" để xây dựng hệ sinh thái và tạo thói quen tiêu dùng.

Không ai phủ nhận các sàn có quyền thu phí khi đã đầu tư hạ tầng, công nghệ, logistics, dịch vụ hỗ trợ... Nhưng trong bối cảnh phần lớn người bán hàng trên sàn là tiểu thương nhỏ, chính sách phí cần được thiết kế theo hướng minh bạch hơn, có phân tầng phù hợp và tăng đối thoại với cộng đồng người bán hàng.

Trao đổi với báo chí, lãnh đạo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương cho biết đang theo dõi sát diễn biến tăng phí trên các sàn TMĐT, đồng thời đề nghị các nền tảng rà soát chính sách theo hướng minh bạch, hợp lý, có lộ trình phù hợp và tránh gây áp lực bất hợp lý lên người bán.