Chính quyền Mỹ tuyên bố sẽ không gia hạn các cơ chế miễn trừ trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga và Iran khi những giấy phép hiện tại hết hiệu lực.

Washington đồng thời cảnh báo sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với những quốc gia tiếp tục mua dầu từ Iran, đồng thời bày tỏ kỳ vọng Trung Quốc sẽ chấm dứt hoạt động nhập khẩu nguồn dầu này.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khẳng định Washington sẽ không tiếp tục gia hạn các giấy phép chung liên quan đến dầu Nga và Iran.

Phát biểu trước báo giới vào giữa tuần, ông cho biết Mỹ sẽ chấm dứt các cơ chế miễn trừ từng được áp dụng cho lượng dầu đã được vận chuyển trên biển trước thời điểm ngày 11 tháng 3. Theo ông, toàn bộ số dầu nằm trong diện miễn trừ này hiện đã được sử dụng hết.

Quyết định trên cho thấy chính quyền Mỹ đang khép lại nỗ lực nới lỏng nguồn cung dầu toàn cầu, vốn được triển khai trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh.

Theo nhận định của Reuters, động thái này diễn ra sau khi giá dầu tăng vọt do các cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào cuối tháng 2, khiến giá dầu Brent có thời điểm vượt mốc 100 USD mỗi thùng.

Hiện giá dầu đã hạ nhiệt, trong bối cảnh các bên phát tín hiệu tiếp tục đối thoại nhằm chấm dứt xung đột, dù các vòng đàm phán gần đây chưa đạt được thỏa thuận.

Các cơ chế miễn trừ mà ông Bessent đề cập chủ yếu áp dụng cho lượng dầu đã được chất lên tàu và đang trên đường vận chuyển, với mục tiêu nhanh chóng đưa ra thị trường để bổ sung nguồn cung và giảm áp lực giá.

Mỹ từng cho phép Ấn Độ mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ của Nga bị mắc kẹt trên biển vào đầu tháng 3, sau đó mở rộng cho các quốc gia khác đối với dầu đã được bốc xếp lên tàu trước ngày 12 tháng 3.

Cơ chế miễn trừ rộng hơn ban đầu có hiệu lực đến ngày 11 tháng 4. Đến ngày 19 tháng 3, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ ban hành giấy phép mới với một số điều chỉnh, có thời hạn đến ngày 19 tháng 4.

Dù nhấn mạnh đây chỉ là biện pháp ngắn hạn và được thiết kế có giới hạn, ông Bessent cũng thừa nhận nguồn thu từ xuất khẩu dầu của Nga vẫn đang tăng.

Riêng với Iran, giấy phép miễn trừ kéo dài 30 ngày được ban hành vào ngày 20 tháng 3, dự kiến hết hạn trong tuần này, được cho là đã giúp giải phóng khoảng 140 triệu thùng dầu ra thị trường.

Bên cạnh việc chấm dứt miễn trừ, Mỹ cũng cảnh báo sẽ áp dụng trừng phạt thứ cấp đối với các tổ chức và quốc gia tiếp tục mua dầu từ Iran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ cho biết Washington đã thông báo rõ rằng nếu các khoản tiền từ dầu mỏ của Iran đang được giữ trong hệ thống ngân hàng của các nước khác, Mỹ sẵn sàng áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với những bên liên quan.

Cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang thực thi một lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran, được áp đặt từ đầu tuần và là lần thứ bảy kể từ khi xung đột bùng phát.

Theo ông Bessent, với lệnh phong tỏa này, Mỹ tin rằng Trung Quốc sẽ tạm dừng việc mua dầu của Iran. Trước đây, Trung Quốc từng nhập khẩu hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Tehran.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết đã trực tiếp thông báo cho hai ngân hàng Trung Quốc về những hậu quả có thể xảy ra nếu tiếp tục xử lý các dòng tiền liên quan đến dầu Iran.

Ngoài ra, Washington cũng đã làm việc với Hồng Kông, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và Oman nhằm xác định các tổ chức tài chính bị nghi ngờ hỗ trợ các hoạt động liên quan đến Iran.

Song song với lệnh phong tỏa hiện tại, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với hơn hai chục cá nhân, doanh nghiệp và tàu thuyền tham gia vào hoạt động vận chuyển dầu của Iran.

Những biện pháp này là một phần trong chiến lược gây sức ép của Mỹ đối với Tehran liên quan đến chương trình hạt nhân và việc Iran hỗ trợ các nhóm vũ trang trong khu vực.

Trong khi đó, xung đột tại Trung Đông đang bắt đầu tác động rõ nét đến kinh tế toàn cầu. Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu gần đây cảnh báo rằng nếu chiến sự kéo dài, tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia bị ảnh hưởng có thể giảm khoảng 0,4%, trong khi lạm phát có nguy cơ tăng thêm khoảng 1,5%.