Sáng nay, nhiều nhà đầu tư Việt Nam mở bảng điện với tâm trạng… hốt hoảng. Nó kiểu như bi kịch được báo trước. 100 nhà đầu tư thì chắc 101 người tin rằng sáng nay VN-Index sẽ “rơi tự do”. Nguyên nhân rất đơn giản, từ tờ mờ sáng, giá dầu thế giới đã bốc đầu, dễ dàng vượt mốc 100 USD/thùng.
Ngay trong phiên ATO, VN-Index giảm gần 100 điểm, còn VN30-Index cũng lao dốc hơn 100 điểm, một mức giảm đủ khiến nhiều người phải… dụi mắt kiểm tra lại xem có phải mình đang mở nhầm sang thị trường nước ngoài hay không. Cần phải nhấn mạnh rằng nhà đầu tư đã chuẩn bị tâm hồn đẹp đón nhận đà rơi của VN-Index nhưng ai cũng sốc với đà rơi quá mạnh như thế này.
Điều thú vị là nếu nhìn ra khu vực thì diễn biến này lại không quá cô đơn. Các thị trường lớn ở châu Á như Hàn Quốc và Nhật Bản cũng vừa trải qua những cú giảm rất mạnh. Nói cách khác, hiếm khi nào chứng khoán Việt Nam lại “hội nhập quốc tế” nhanh đến vậy. Thay vì đi một mình, thị trường sáng nay quyết định giảm cùng bạn bè trong khu vực cho có không khí.
Tuy nhiên, thứ khiến nhiều nhà đầu tư chú ý nhất không chỉ là con số giảm điểm của chỉ số, mà là bảng lệnh cổ phiếu. Hàng loạt mã nằm sàn la liệt, bên bán chất đống như núi, còn bên mua thì… trắng tinh. Giới đầu tư lâu năm có một cách gọi rất thơ cho hiện tượng này: “múa bên trăng”. Nghe có vẻ lãng mạn, nhưng thực ra “trăng” ở đây không phải trăng rằm hay trăng trung thu, mà là trắng bên mua. Cổ phiếu giảm kịch sàn, bên bán xếp hàng dài chờ thoát hàng, còn bên mua thì biến mất như chưa từng tồn tại.
Chỉ cần lướt qua bảng điện là có thể thấy rất nhiều cổ phiếu đang tham gia “tiết mục nghệ thuật tập thể” này. Từ những mã vốn hóa lớn trong rổ VN30 cho đến các cổ phiếu midcap hay penny, tất cả dường như đều thống nhất một kịch bản chung: giảm mạnh, nằm sàn, và trắng bên mua. Một số nhà đầu tư còn đùa rằng nếu ai đó mới bước chân vào thị trường hôm nay thì có thể sẽ nghĩ đây là một ngày lễ đặc biệt của chứng khoán, nơi toàn bộ cổ phiếu đều mặc đồng phục màu đỏ, màu xanh hòa bình.
Nhưng nếu chỉ nhìn bảng điện mà không nhìn ra thế giới thì rất dễ tưởng rằng thị trường Việt Nam “tự nhiên nổi hứng giảm”. Thực tế, cú sốc sáng nay lại có nguồn gốc từ một câu chuyện cách Việt Nam hàng nghìn cây số: chiến sự tại Trung Đông. Những diễn biến quân sự căng thẳng gần đây đã khiến thị trường toàn cầu lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng. Và phản ứng gần như tức thì của thị trường hàng hóa là giá dầu tăng vọt, vượt mốc 100 USD/thùng.
Trong thị trường tài chính, con số 100 USD không chỉ là một mức giá thông thường mà còn mang ý nghĩa tâm lý rất lớn. Khi dầu vượt mốc này, nhà đầu tư lập tức nghĩ đến một chuỗi hệ quả quen thuộc: chi phí năng lượng tăng cao, áp lực lạm phát quay trở lại, chi phí vận chuyển và sản xuất leo thang, và từ đó có thể khiến các ngân hàng trung ương khó nới lỏng chính sách tiền tệ. Nói cách khác, giá dầu 100 USD thường được xem là tín hiệu cảnh báo rằng môi trường kinh tế toàn cầu có thể trở nên khó khăn hơn.
Chính vì vậy, không quá bất ngờ khi thị trường chứng khoán nhiều nước phản ứng khá mạnh. Chứng khoán Hàn Quốc và Nhật Bản giảm sâu, dòng tiền toàn cầu có xu hướng rút khỏi các tài sản rủi ro để chuyển sang trạng thái phòng thủ. Và trong bối cảnh đó, thị trường Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng xoáy tâm lý chung.
Chỉ có điều, phản ứng của thị trường sáng nay có phần… nhiệt tình hơn dự kiến. Thay vì giảm từ tốn để nhà đầu tư kịp thích nghi, nhiều cổ phiếu gần như lập tức rơi vào trạng thái “múa bên trăng”, tức là nằm sàn với bên mua hoàn toàn trống trơn. Điều này khiến bảng điện trông giống như một bức tranh được vẽ gần như hoàn toàn bằng màu đỏ.
Trên các diễn đàn chứng khoán, không khí cũng trở nên khá sôi động. Một số nhà đầu tư cố gắng tìm lời giải thích hợp lý cho cú giảm mạnh này, trong khi những người khác lại chọn cách tiếp cận hài hước hơn. Có người nói đùa rằng Trung Đông bắn tên lửa thì thị trường tài chính toàn cầu rung lắc, còn tài khoản của nhà đầu tư Việt Nam thì… rung lắc mạnh hơn một chút.
Dù vậy, những người có kinh nghiệm lâu năm trên thị trường lại tỏ ra khá bình tĩnh. Họ hiểu rằng chứng khoán vốn phản ứng rất nhạy với các cú sốc địa chính trị và giá năng lượng. Khi rủi ro toàn cầu tăng lên, việc thị trường giảm mạnh trong ngắn hạn là điều không quá hiếm gặp. Sau những phiên biến động như vậy, thị trường thường cần thêm thời gian để đánh giá lại tình hình và tìm điểm cân bằng mới.
Tất nhiên, điều đó không làm cho phiên giao dịch sáng nay trở nên dễ chịu hơn đối với nhiều nhà đầu tư. Nhìn bảng điện với hàng loạt cổ phiếu nằm sàn và bên mua trắng bóc, không ít người chỉ biết lắc đầu cười trừ. Bởi suy cho cùng, dù chiến sự xảy ra ở tận Trung Đông và giá dầu tăng trên thị trường thế giới, thì thứ rung lắc mạnh nhất lúc này lại chính là… tài khoản chứng khoán của họ.
