Nhận định này cũng phù hợp với định hướng chính sách của Nhà nước. Tại Tọa đàm chính sách “Giải pháp thúc đẩy công trình xanh, giao thông xanh hướng tới mục tiêu phát triển bền vững”, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh, công trình xanh là một bộ phận quan trọng của kinh tế xanh trong lĩnh vực xây dựng – đô thị. Theo ông, việc phát triển công trình xanh không chỉ giúp giảm tiêu thụ năng lượng, nước và vật liệu, mà còn góp phần cắt giảm phát thải CO₂, thúc đẩy sản xuất – sử dụng vật liệu xanh, vật liệu tái chế, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng đất và chất lượng môi trường sống đô thị.

Định hướng này đã được cụ thể hóa trong nhiều nghị quyết quan trọng của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 06-NQ/TW về quy hoạch, xây dựng và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Trong đó, việc khuyến khích sử dụng vật liệu xanh, tiêu thụ năng lượng xanh và phát triển hạ tầng – công trình xanh được xác định là yêu cầu xuyên suốt, tạo nền tảng để các chuẩn mực mới của ngành vật liệu xây dựng hình thành và lan tỏa trên thực tế.

Ba trụ cột định hình tiêu chuẩn vật liệu xây dựng thời kỳ mới

Theo giới chuyên gia, trụ cột đầu tiên của tiêu chuẩn vật liệu xây dựng hiện nay là vật liệu thân thiện môi trường. Trong một ngành vốn tiêu thụ nhiều tài nguyên và phát thải lớn như xây dựng, việc ưu tiên các loại vật liệu có nguồn gốc bền vững, khả năng tái chế, ít phát thải trong quá trình sản xuất và an toàn cho sức khỏe con người được xem là xu hướng tất yếu. Những vật liệu “xanh” không chỉ giúp giảm tác động tiêu cực đến môi trường, mà còn góp phần hạn chế lãng phí tài nguyên nhờ độ bền và tuổi thọ cao trong quá trình sử dụng.

Trụ cột thứ hai là công nghệ tiết kiệm năng lượng, yếu tố ngày càng được coi là tiêu chí trung tâm để đánh giá chất lượng vật liệu xây dựng. Kiến trúc sư Vũ Thanh Tùng cho rằng, vật liệu hiện đại không chỉ “đứng yên” trong công trình mà phải “tham gia vận hành” cùng công trình. Khả năng cách âm, cách nhiệt, kiểm soát bức xạ nhiệt và tận dụng ánh sáng tự nhiên của vật liệu sẽ quyết định trực tiếp đến mức tiêu thụ điện năng, chi phí vận hành cũng như lượng phát thải trong suốt vòng đời công trình. Vì vậy, công nghệ vật liệu tiết kiệm năng lượng đang trở thành nền tảng kỹ thuật quan trọng của chuẩn mực xây dựng mới.

Trụ cột thứ ba là nhân rộng mô hình công trình đạt chuẩn xanh. Các chuyên gia nhận định, vật liệu xanh chỉ thực sự phát huy giá trị khi được sử dụng đồng bộ trong một hệ sinh thái giải pháp tổng thể. Công trình xanh không đơn thuần là tập hợp các sản phẩm thân thiện môi trường, mà là sự kết hợp hài hòa giữa thiết kế kiến trúc, vật liệu tiết kiệm năng lượng, công nghệ thông minh và quản lý vận hành hiệu quả. Việc nhân rộng các mô hình này được kỳ vọng sẽ tạo ra chuẩn tham chiếu mới cho phát triển đô thị bền vững tại Việt Nam.

Ở góc độ kỹ thuật, kiến trúc sư Hoàng Đình Cẩm cho rằng, việc lựa chọn vật liệu có khả năng cách nhiệt, cách âm tốt, sẽ giúp giảm tải cho hệ thống điều hòa, từ đó cắt giảm đáng kể chi phí năng lượng và lượng phát thải CO₂ trong quá trình vận hành.

Doanh nghiệp và sự dịch chuyển theo chuẩn mực mới

Từ thực tiễn này, nhiều doanh nghiệp vật liệu xây dựng đã buộc phải thay đổi tư duy phát triển sản phẩm. Thay vì cạnh tranh thuần túy về giá, thị trường đang chuyển sang đánh giá năng lực công nghệ, mức độ bền vững và hiệu quả vận hành dài hạn – những yếu tố gắn chặt với chuẩn mực mới của ngành.

Trong dòng chảy đó, Eurowindow thường được giới chuyên gia nhắc đến như một ví dụ tham chiếu về cách doanh nghiệp vật liệu xây dựng tiếp cận sớm các tiêu chuẩn mới. Từ đầu những năm 2002, khi thị trường còn quen thuộc với cửa gỗ tự nhiên và cửa nhựa thông thường, Eurowindow đã đầu tư dây chuyền công nghệ châu Âu để phát triển cửa uPVC với khả năng cách âm, cách nhiệt, tiết kiệm năng lượng và độ bền cao – những yếu tố sau này trở thành tiêu chí phổ biến của vật liệu xanh.

Trên nền tảng đó, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng hệ sinh thái sản phẩm theo hướng bổ trợ lẫn nhau, từ cửa nhôm ứng dụng nhôm tái chế và công nghệ cầu cách nhiệt, cửa gỗ sử dụng nguyên liệu đạt chứng nhận FSC nhằm hạn chế khai thác rừng tự nhiên, đến các dòng kính cao cấp giúp tối ưu ánh sáng tự nhiên và giảm tiêu thụ điện năng. Khi được sử dụng đồng bộ, các giải pháp này góp phần hình thành những công trình có hiệu suất năng lượng cao, phù hợp với tinh thần của chuẩn mực xây dựng mới.

Không dừng lại ở vật liệu truyền thống, các chuyên gia cũng cho rằng chuẩn mực mới của ngành vật liệu xây dựng ngày càng gắn chặt với mức độ ứng dụng công nghệ và năng lực quản trị doanh nghiệp. Việc tích hợp công nghệ 4.0, tự động hóa và các giải pháp thông minh trong toàn bộ chuỗi sản xuất – thiết kế – vận hành giúp tối ưu hiệu suất sử dụng vật liệu, giảm lãng phí tài nguyên và nâng cao tính minh bạch của chuỗi giá trị. Trong vài năm gần đây, việc phát triển các dòng sản phẩm xanh, tiết kiệm năng lượng, tích hợp giải pháp chiếu sáng LED, năng lượng mặt trời và hệ cửa thông minh có thể vận hành linh hoạt qua ứng dụng, điều khiển từ xa hoặc công tắc truyền thống được xem là minh chứng cho xu hướng chuyển dịch từ “cung cấp sản phẩm” sang “cung cấp giải pháp tổng thể” cho công trình hiện đại.

Từ góc nhìn của giới chuyên gia, có thể thấy chuẩn mực mới của ngành vật liệu xây dựng tại Việt Nam đang được định hình ngày càng rõ nét. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về kỹ thuật hay danh mục sản phẩm, mà là sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển của toàn ngành – từ cách lựa chọn vật liệu, thiết kế công trình đến phương thức vận hành và quản trị dài hạn.

Trong quá trình chuyển dịch đó, những doanh nghiệp sớm nhận diện xu hướng và đầu tư bài bản vào công nghệ, hệ sinh thái sản phẩm và phát triển bền vững đang dần trở thành các điểm tham chiếu của thị trường. Quan trọng hơn, sự chuyển dịch theo chuẩn mực mới không chỉ mang lại lợi thế cạnh tranh cho từng doanh nghiệp, mà còn tạo động lực để ngành vật liệu xây dựng Việt Nam phát triển theo hướng xanh hơn, hiện đại hơn và hội nhập sâu hơn với các tiêu chuẩn quốc tế. Đây chính là nền tảng để ngành xây dựng đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển bền vững và lộ trình Net Zero mà Việt Nam đã cam kết với cộng đồng quốc tế.