Chứng khoán Việt Nam vào nhóm có hiệu suất tốt nhất thế giới: Sao tiếng than thua lỗ ngập tràn cõi mạng?

Theo chuyên trang tổng hợp dữ liệu tài chính IndexQ, thị trường chứng khoán Việt Nam đứng thứ 10 thế giới về mức tăng trưởng trong năm 2025 khi tích lũy tổng cộng 517 điểm, tương đương 40,87% so với đầu năm.

Hàn Quốc dẫn đầu hiệu suất sinh lời khi tăng đến 75%. Hầu hết thị trường xếp sau tập trung ở châu Âu và châu Mỹ như Chile, Cộng hòa Czech, Tây Ban Nha, Ba Lan, Áo... với mức tăng khoảng 45-56%.

VN-Index của thị trường chứng khoán Việt Nam tăng 40,87%, nằm trong top 10 chỉ số chứng khoán có hiệu suất tốt nhất thế giới và top 3 khu vực châu Á.

Dù chỉ số VN-Index  tăng hơn 40%, lọt top hiệu suất tăng trưởng toàn cầu, nhưng nhiều nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân trong nước vẫn thua lỗ, không hưởng lợi tương xứng. Điều này không phải mâu thuẫn ngẫu nhiên mà là do sự kết hợp của nhiều nguyên nhân cả về thị trường và hành vi đầu tư:

Thị trường tăng nhưng không đồng đều

Chỉ số chung tăng nhưng không phải tất cả cổ phiếu đều tăng:

Tăng trưởng phần lớn đến từ vài cổ phiếu vốn hóa lớn, ví dụ nhóm cổ phiếu VIC, VHM, GEX,… giúp kéo VN-Index lên cao.

Trong khi đó nhiều cổ phiếu khác (nhất là các ngành xuất khẩu, bất động sản, công nghiệp…) lại chưa hồi phục mạnh hoặc vẫn giảm. Nhà đầu tư nắm giữ các mã này dễ bị lỗ dù thị trường chung tăng.

Phân hóa mạnh về nhóm ngành và thanh khoản:

Thanh khoản thị trường có lúc giảm so với thời điểm trước, khiến cổ phiếu khó thoát vị thế và nhà đầu tư bị “chôn vốn”.

Nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng lớn

Nhà đầu tư nhỏ lẻ (dưới 2 tỷ đồng) chiếm số lượng áp đảo:

Phần lớn là người mới, không có chiến lược đầu tư rõ ràng và thường phản ứng theo tin đồn, cảm xúc, hay FOMO (sợ bỏ lỡ).

Khi thị trường rung lắc, họ dễ mua cao bán thấp, lỗ nặng hơn so với chỉ số thị trường.

Tâm lý đám đông và thiếu kiến thức chuyên sâu:

Nhiều nhà đầu tư thiếu kiên nhẫn tìm hiểu doanh nghiệp, quản trị rủi ro, hoặc bán tháo khi thị trường điều chỉnh. Điều này dẫn đến hiệu suất đầu tư kém hơn chỉ số chung.

Bán ròng và thiếu vốn lớn

Khối ngoại liên tục bán ròng mạnh:

Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hàng chục nghìn tỷ đồng trong năm 2025, gây áp lực giảm giá và ảnh hưởng tâm lý thị trường.

Việc dòng vốn ngoại rút khiến cổ phiếu khó bứt phá, thanh khoản giảm và đẩy giá thấp hơn kỳ vọng.

Lợi suất tài sản khác hấp dẫn hơn:

Lợi suất trái phiếu USD cao hơn, đồng USD mạnh khiến nhà đầu tư nước ngoài rút vốn khỏi thị trường Việt Nam, ảnh hưởng đến lực mua lớn.

Lối đầu tư thiếu kỷ luật

Mua theo “đám đông”, theo lời khuyên không chuẩn:

Nhiều nhà đầu tư mua cổ phiếu chỉ vì “ai đó nói sẽ tăng”, theo diễn đàn, hay FOMO mà không đánh giá bản chất doanh nghiệp, dẫn đến mua đỉnh và lỗ khi giá điều chỉnh.

Vay margin (ký quỹ) quá mức không kiểm soát:

Một số nhà đầu tư dùng đòn bẩy cao, khi thị trường rung lắc, bị call margin buộc bán lỗ.

Quan sát về giám sát và cung cấp thông tin

Nguồn thông tin và tư vấn không đồng nhất:

Khuyến nghị của môi giới thu hút nhà đầu tư nhưng không phải lúc nào phù hợp với chiến lược dài hạn.

Sự biến động của chính sách, như xử lý sai phạm, thay đổi quy định…, khiến nhà đầu tư thiếu định hướng rõ ràng.

Tóm lại, thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh không đảm bảo 100% nhà đầu tư đều có lãi.

Tăng trưởng chỉ số đến từ vài cổ phiếu lớn, trong khi phần lớn thị trường phân hóa mạnh, cùng với hành vi kém chiến lược của nhà đầu tư cá nhân dẫn đến kết quả đầu tư không đồng đều. Khi thiếu kiến thức, kỷ luật và quản trị rủi ro, ngay cả trong thị trường tăng, nhiều nhà đầu tư vẫn có thể bị lỗ hoặc lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng.