Phát hành trái phiếu: “Chúa Chổm” sắp bị siết

Nợ phải trả chỉ được gấp 5 lần vốn chủ sở hữu

Bộ Tài chính công bố dự thảo Nghị định quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế.

Có rất nhiều thay đổi được được đề xuất nhưng đáng chú ý nhất vẫn là việc siết “Chúa Chổm” và minh bạch dòng vốn.

Cụ thể, điều kiện chào bán đối với doanh nghiệp không phải là công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ hiện hành theo Luật Doanh nghiệp gồm: Nợ phải trả (bao gồm giá trị trái phiếu dự kiến phát hành) không vượt quá 05 lần vốn chủ sở hữu, trừ các trường hợp doanh nghiệp nhà nước; doanh nghiệp phát hành trái phiếu để thực hiện dự án bất động sản; tổ chức tín dụng; doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm; công ty chứng khoán; công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan.

Đối với điều kiện chào bán của công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, doanh nghiệp phải bảo đảm khoảng cách giữa các đợt chào bán riêng lẻ tối thiểu là 06 tháng kể từ ngày kết thúc đợt chào bán, phát hành riêng lẻ gần nhất; tuân thủ điều kiện về hạn chế chuyển nhượng, đáp ứng quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đối với trái phiếu chuyển đổi, trái phiếu kèm chứng quyền.

Về công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành TPDN, dự thảo Nghị định quy định theo hướng doanh nghiệp công bố báo cáo sử dụng vốn, số tiền thu được từ đợt chào bán cho đến khi giải ngân hết số tiền thu được hoặc cho đến khi doanh nghiệp không còn dư nợ trái phiếu tùy theo thời điểm nào đến trước để giảm bớt thủ tục và chi phí cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, dự thảo Nghị định quy định doanh nghiệp phát hành phải định kỳ công bố thông tin Báo cáo tài chính năm được kiểm toán, BCTC bán niên được soát xét (thay vì có thể công bố Báo cáo tài chính được Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị hoặc Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty xác nhận số liệu như hiện hành); bổ sung một số trường hợp doanh nghiệp phải công bố thông tin bất thường cho đến khi còn dư nợ trái phiếu.

Doanh nghiệp “trái phiếu” nợ gấp hàng chục lần vốn

Nếu Nghị định này được đi vào đời sống thì trái chủ sẽ được “bảo vệ” nhiều hơn. Trước đây, rất nhiều doanh nghiệp “trái phiếu” có nợ gấp hàng chục lần vốn.

Cụ thể, giữa năm 2020, báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy trong 4 tháng đầu năm 2020, thị trường TPDN tiếp tục phát triển nhanh, đạt trên 58.000 tỷ đồng. Nhóm doanh nghiệp bất động sản gia tăng phát hành trái phiếu và trở thành nhóm huy động vốn lớn nhất trên thị trường, chiếm khoảng 49% tổng khối lượng phát hành.

Dư nợ phát hành trái phiếu của một số doanh nghiệp thuộc nhóm bất động sản ở mức cao, một số doanh nghiệp ở mức rất cao, gấp từ 30 - 47 lần vốn tự có. Và không ít trong số đó đã khiến nhà đầu tư thiệt hại.

Công ty trách nhiệm hữu hạn Đầu tư Bất động sản Ngôi Sao Việt là cái tên quan trọng khiến Chủ tịch Tân Hoàng Minh dính vòng lao lý vì trái phiếu. Cuối năm 2020, hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu Ngôi Sao Việt đạt 8,4 lần. Với nợ lớn như vậy nhưng trong quý 2/2021, Công ty Ngôi Sao Việt huy động thành công các lô trái phiếu với tổng giá trị lên đến 2.700 tỷ đồng.

Trong quý 3/2024, Công ty TNHH Khu đô thị mới Trung Minh vừa công bố thông tin định kỳ về tình hình tài chính 6 tháng đầu năm 2024 với Hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu trong kỳ là 31,16 lần. Con số này cuối năm 2023 là 9,8 lần.

Bất chấp nợ lớn, tính riêng 6 tháng đầu năm 2024, doanh nghiệp này đã phát hành mới hai lô trái phiếu vào các ngày 26/4 và 20/6, kỳ hạn 60 tháng, tổng giá trị 1.100 tỷ đồng. Cả 2 lô đều có kỳ hạn 5 năm, lãi suất 12,5%/năm.

Công ty TNHH Khu đô thị mới Trung Minh là chủ đầu tư dự án Khu đô thị mới Trung Minh A (tên thương mại là Khu đô thị nghỉ dưỡng Casa Del Rio) tổng mức đầu tư khoảng 1.126 tỷ đồng tại phường Trung Minh, TP. Hòa Bình.

Hồi giữa năm 2023, Công ty TNHH Bất động sản Gia Phú đã công bố báo cáo tài chính bán niên năm 2023 với kỷ lục xấu nợ phải trả gấp tới 28 lần vốn chủ sở hữu.