Cho vay vượt tiền gửi, VIB ồ ạt phát hành trái phiếu

Cho vay vượt huy động tại VIB

Đầu tháng 11, Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) bị Thanh tra Chứng khoán Nhà nước xử phạt, trong đó có vi phạm liên quan đến đợt phát hành trái phiếu ngày 23/7/2024 và ngày 21/8/2024 đối với Hồ sơ phát hành trái phiếu riêng lẻ của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam năm 2024 (do Công ty tư vấn hồ sơ chào bán).

Theo đó, ACBS bị phạt 275 triệu đồng do không đảm bảo các thông tin trong hồ sơ chào bán hoặc phát hành trái phiếu riêng lẻ có đầy đủ các nội dung theo quy định phải có trong hồ sơ .

Bản công bố thông tin trước đợt phát hành trái phiếu ngày 23/7/2024 và ngày 21/8/2024 đối với Hồ sơ phát hành trái phiếu riêng lẻ của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam năm 2024 (do Công ty tư vấn hồ sơ chào bán) có nội dung không đầy đủ như sau: Không nêu rõ thời gian giải ngân nguồn vốn từ phát hành trái phiếu.

ACBS thì kệ ACBS, VIB vẫn thẳng tiến trên con đường phát hành trái phiếu. Kể từ đầu năm 2025 đến nay, nhà băng này đã phát hành tổng cộng 7 lô trái phiếu với tổng giá trị 14.200 tỷ đồng với lãi suất từ 5,6% đến 7,18%.

VIB ồ ạt phát hành trái phiếu trong bối cảnh nhà băng này chứng kiến chỉ tiêu cho vay khách hàng vượt tiền gửi của khách hàng từ khá lâu.

Cụ thể, tại ngày 30/9/2025, chỉ tiêu cho vay khách hàng tại VIB đạt 367.863 tỷ đồng, tăng 49.547 tỷ đồng, tương đương 15,7% so với cuối năm 2024. Trong khi đó, chỉ tiêu Tiền gửi của khách hàng “chỉ” đạt 307.929 tỷ đồng, tăng 31.621 tỷ đồng, tương đương 11,4%.

Có thể thấy, cho vay vượt xa huy động vốn cả về con số tuyệt đối lẫn tỷ lệ tăng.

Cho vay vượt huy động thì như thế nào?

Em phân tích câu chuyện cho vay vượt huy động thì ảnh hưởng đến dòng tiền của bank như nào ạ. Em nhấn mạnh là em nói về lý thuyết, không nói về VIB ở đoạn này.

Việc dư nợ cho vay khách hàng lơn tiền gửi khách hàng (Loan > Deposit) là một tín hiệu quan trọng trong quản trị rủi ro ngân hàng. Điều này phản ánh cấu trúc nguồn vốn và ảnh hưởng trực tiếp đến tính ổn định dòng vốn, chi phí vốn và rủi ro thanh khoản. Dưới đây là phân tích chi tiết và dễ hiểu:

Cho vay lớn hơn tiền gửi nghĩa là gì?

Thông thường, ngân hàng lấy tiền gửi của khách hàng (tiền rẻ, ổn định) làm nguồn vốn chính để cho vay.

Khi dư nợ cho vay lớn quy mô tiền gửi, điều đó cho thấy ngân hàng đã cho vay vượt quá lượng vốn huy động từ khách hàng

Buộc phải dùng các nguồn vốn khác để bù vào khoảng thiếu hụt, ví dụ: Vay trên thị trường liên ngân hang; Phát hành trái phiếu; Vay NHNN (trường hợp căng thẳng thanh khoản) và Sử dụng vốn chủ sở hữu

Ảnh hưởng đến dòng vốn của ngân hàng

Thứ nhất, tăng rủi ro thanh khoản

Tiền gửi là nguồn vốn ổn định và chi phí thấp. Khi tiền gửi không đủ đáp ứng cho vay, ngân hàng phải dựa vào nguồn vốn ngắn hạn, biến động mạnh.

Điều này khiến ngân hàng có thể đối mặt với: Tình trạng thiếu hụt thanh khoản khi khách hàng rút tiền đột ngột; Áp lực phải huy động với lãi suất cao; Dễ rơi vào trạng thái mất cân đối kỳ hạn (vay ngắn – cho vay dài)

Thanh khoản trở nên nhạy cảm và phụ thuộc thị trường, dễ rơi vào rủi ro hệ thống nếu thị trường vốn căng thẳng.

Thứ hai, tăng chi phí vốn (Cost of Fund)

Khi tiền gửi không đủ, ngân hàng phải vay: Trên thị trường liên ngân hàng (lãi suất cao, biến động mạnh); Phát hành giấy tờ có giá (lãi suất cao hơn huy động tiết kiệm)

Kết quả: Biên lãi ròng (NIM) bị thu hẹp; Lợi nhuận suy giảm; Động lực tăng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi → chi phí vốn càng tăng

Ngân hàng bị đẩy vào vòng xoáy chi phí vốn cao.

Thứ ba, dòng vốn trở nên kém bền vững

Khi phải dựa vào vốn vay thị trường, ngân hàng phụ thuộc vào: Diễn biến lãi suất; Thanh khoản của hệ thống; Tâm lý thị trường

Nếu thị trường biến động (ví dụ lãi suất liên ngân hàng tăng), ngân hàng sẽ chịu tác động rất nhanh.

Ngân hàng thường làm gì để xử lý tình trạng này?

Tăng huy động tiền gửi (tăng lãi suất, khuyến mãi, mở rộng mạng lưới)

Giảm tốc độ cho vay

Cơ cấu lại danh mục tín dụng (ưu tiên khoản vay ngắn hạn, rủi ro thấp)

Tăng huy động vốn trung dài hạn (trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi)

Tăng vốn chủ sở hữu (phát hành cổ phiếu.