Đến hẹn lại lên, trong ngày vía Thần Tài Tết Bính Ngọ 2026, tình trạng người dân đổ xô mua vàng cầu may lại tái diễn.
Có một điểm đáng chú ý là hiện tượng người dân xếp hàng mua vàng từ đêm hôm trước giữa trời mưa tầm tã là phổ biến nhưng chỉ ở các doanh nghiệp lớn như Tập đoàn Doji, Bảo Tín Minh Châu, Bảo Tín Mạnh Hải,…
Còn tại một số thương hiệu ít tên tuổi như Thịnh Mai, Khánh Hưng, Minh Hưng,… thì lại rất vắng vẻ. Có tiệm vàng thậm chí còn chưa mở cửa lúc gần 8 giờ sáng ngày 26 tháng 2.
Câu chuyện người dân chen chân tại các thương hiệu vàng lớn trong ngày vía Thần Tài, trong khi nhiều cửa hàng nhỏ lại khá đìu hiu, không chỉ phản ánh yếu tố thương hiệu mà còn cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý trong tâm lý tiêu dùng: ưu tiên sự an toàn pháp lý hơn cả giá cả hay tiện lợi.
Trước đây, việc mua vàng ngày vía Thần Tài mang tính “lấy may” nhiều hơn là đầu tư, nên người dân có thể dễ dàng lựa chọn cửa hàng gần nhà. Tuy nhiên, những năm gần đây, khi thị trường vàng được quản lý chặt chẽ hơn, đặc biệt với vàng miếng, hành vi này đã thay đổi. Người mua bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến việc cửa hàng có được cấp phép hay không, hóa đơn có đầy đủ không, và liệu giao dịch đó có hợp pháp hay không.
Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức phạt cao đối với các hành vi vi phạm quy định về hoạt động kinh doanh vàng. Trong đó, có quy định cá nhân mua, bán vàng miếng với tổ chức không có giấy phép sẽ bị phạt tới 20 triệu đồng
Điểm đáng nói là không phải ai cũng nắm rõ quy định. Phần lớn người dân không biết chính xác cửa hàng nào được phép kinh doanh vàng miếng, cửa hàng nào chỉ được bán trang sức. Sự mơ hồ này tạo ra một nỗi lo âm ỉ: nếu lỡ mua “sai chỗ”, liệu có gặp rủi ro gì không? Trong bối cảnh có thông tin về việc có thể bị xử phạt hoặc gặp khó khăn khi mua bán vàng không đúng quy định, tâm lý phòng ngừa rủi ro lập tức được đẩy lên cao.
Chính vì vậy, lựa chọn các thương hiệu lớn trở thành một cách “né rủi ro”. Người dân tin rằng những hệ thống này chắc chắn hoạt động hợp pháp, có hóa đơn rõ ràng và được cơ quan quản lý giám sát chặt chẽ. Dù phải xếp hàng lâu, thậm chí giá có thể cao hơn một chút, họ vẫn chấp nhận vì đổi lại là sự yên tâm. Nói cách khác, trong ngày vía Thần Tài, thứ được mua không chỉ là vàng, mà còn là cảm giác chắc chắn và hợp pháp.
Ở chiều ngược lại, các cửa hàng nhỏ gặp bất lợi lớn. Không phải tất cả đều vi phạm, nhưng họ thiếu một yếu tố quan trọng: niềm tin từ số đông. Khi người tiêu dùng không có đủ thông tin để phân biệt đúng – sai, họ sẽ chọn phương án an toàn nhất, và điều đó thường đồng nghĩa với việc bỏ qua các cửa hàng ít tên tuổi. Hiệu ứng đám đông cũng góp phần khuếch đại xu hướng này: thấy nơi nào đông người xếp hàng, người sau càng tin đó là lựa chọn đúng.
Một vấn đề sâu xa hơn nằm ở việc thông tin chưa được phổ biến rõ ràng. Nếu danh sách các điểm được phép kinh doanh vàng miếng được công bố rộng rãi, dễ tra cứu, thì hành vi tiêu dùng có thể sẽ cân bằng hơn. Khi đó, các cửa hàng nhỏ nhưng đủ điều kiện cũng có cơ hội cạnh tranh công bằng, thay vì bị “đánh đồng” với rủi ro.
Tóm lại, hiện tượng “đông ở ông lớn, vắng ở cửa hàng nhỏ” không chỉ là câu chuyện thương hiệu, mà còn là hệ quả của tâm lý e ngại pháp lý trong bối cảnh thông tin chưa minh bạch. Khi người dân không chắc điều gì là đúng, họ sẽ chọn điều ít sai nhất. Và trong ngày vía Thần Tài, lựa chọn đó gần như luôn nghiêng về những cái tên lớn.
